جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالعان زاڭ جوباسى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى زاڭناما نورمالارىن جەتىلدىرۋگە, بيزنەسكە اكىمشىلىك قىسىمدى ازايتۋعا, قاۋىپتى وبەكتىلەردە مەملەكەتتىك قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىندا جۇمىس جۇرگىزۋ قۇقىعى اتتەستاتتالعان جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىن ۇسىناتىن ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن رەتتەۋگە, سونداي-اق قولدانىستاعى زاڭناماداعى ولقىلىقتار مەن كولليزيالاردى جويۋعا باعىتتالعان.
اتالعان قۇجاتتى دەپۋتاتتاردىڭ نازارىنا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى بويىنشا الدىمەن كاسىپورىنداردا وندىرىستىك باقىلاۋ قىزمەتىن رەگلامەنتتەۋ جانە بۇعان جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ مارتەبەسىن كۇشەيتۋ ۇسىنىلادى. اتاپ ايتقاندا, ۇيىمنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قىزمەتكەرلەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن, تالاپتاردى بۇزا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستاردى توقتاتا تۇرۋ وكىلەتتىگىمەن ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتىڭ جاي-كۇيىن تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن جۇرگىزۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن ادامداردى جۇمىستان شەتتەتۋ قۇقىعى بەرىلەدى.
ەكىنشىدەن, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى جۇمىستاردى جۇرگىزۋ قۇقىعى اتتەستاتتالعان ۇيىمداردىڭ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى قىزمەتتەردى ۇسىناتىن ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ كوزدەلەدى. بۇل نورما 2018 جىلى كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىن اتتەستاتتاۋ رەسىمى الىنىپ تاستالۋىنا جانە «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭىندا ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى اتتەستاتتالعان ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن ماسەلەلەردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ۇسىنىلادى.
بۇعان قوسا زاڭ جوباسىندا قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردە تاۋ-كەن قۇتقارۋ, گازدان قۇتقارۋ, بۇرقاققا قارسى جۇمىستاردى جۇرگىزۋ سياقتى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى كاسىبي اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى بەلگىلەرىن رەگلامەنتتەۋ جانە ولارعا قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەنەدى.
– قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىدە اپاتتىق جاعدايلاردى تەرگەپ-تەكسەرۋدى جۇرگىزۋدىڭ بىرىڭعاي ءتارتىبىن بەلگىلەۋ ءۇشىن وقيعانى تەرگەپ-تەكسەرۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ وكىلەتتىكتەرىن, ولاردى قۇرۋ ءتارتىبىن, ناتيجەلەرىن رەسىمدەۋدى جانە ۇيىمداردىڭ ءىس-قيمىلدارىن ناقتىلاۋ ۇسىنىلادى. ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىندا مەملەكەتتىك قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ كوزدەلەدى, – دەدى بەيبىت اتامقۇلوۆ.
قۇجاتتى تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا دايىندىق جانە باقىلاۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, اتتەستاتتاۋ مەن مەملەكەتتىك باقىلاۋدى ەنگىزۋدى ۇسىندى. سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ اتتەستاتسيالانبايتىنى نازارعا الىندى.
– شىنىن ايتقاندا, ومىرگە قاۋىپتى وندىرىستىك ورىندارى – تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا, مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ كاسىپورىندارىندا جانە ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنداعى كاسىپورىنداردا اتتەستاتتان وتپەگەن قۇتقارۋشىلار جۇمىس ىستەپ جاتۋى مۇمكىن. وعان جول بەرۋگە بولمايدى. وسى زاڭ جوباسىن قابىلداعاننان كەيىن اپات سالدارىنان جاراقات الۋ مەن زيان كەلتىرۋ ىقتيمالدىعى تومەندەتىلۋى قاجەت. ول ءۇشىن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى دايىندىقتان ءوتىپ جانە اتتەستاتسيالانۋى كەرەك, – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.
900-دەن اسا ۇيىم ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى جۇمىستاردى جۇرگىزەتىن بولىپ اتتەستاتتالعان. دەگەنمەن, وندىرىستەگى وقىس وقيعالار سانى ازايماي تۇر. اسىرەسە قۇتقارۋشىلار تاۋ-كەن, كومىر ءوندىرۋ سالاسىنداعى كاسىپورىندارىنداعى وقىس وقيعالارعا ءجيى شىققان.
سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرى – قازاندىقتارعا, ليفتىلەرگە, ەسكالاتورلارعا دا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. ءماجىلىس توراعاسى اكىمدىكتەرمەن بىرگە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسىن قۇرىپ, مەملەكەتتىك ينسپەكتورلاردىڭ رەسمي مارتەبەسىن زاڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرىپ, بىلىكتىلىك, جۇمىس جۇكتەمەسى جانە تاعى باسقا ماسەلەلەردى شەشۋگە توقتالدى.
دەپۋتاتتار ەكىنشى وقىلىمدا ەكى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. ونىڭ العاشقىسى حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارىن قاداعالاپ وتىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى بولدى. بۇل قۇجات جوباسىندا ۇكىمەتكە حالىقارالىق تاسىمالداردى قاداعالاپ وتىرۋ جۇيەسىنىڭ ۇلتتىق وپەراتورىن ايقىنداۋ بويىنشا قۇزىرەتتىلىك بەرۋ; حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى پايدالانۋ بولىگىندە تاسىمالداۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەۋ; ەلەكتروندىق سايكەستەندىرگىشتەردى قاساقانا بۇلدىرگەنى نەمەسە جويعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى ەنگىزۋ كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار زاڭ جوباسىندا ەلەكتروندى سايكەستەندىرگىشتەردى پايدالانۋ ءتارتىبىن سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن تولەمدەردىڭ ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا باسشىلىقتى جۇزەگە اسىراتىن ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ بەكىتۋى ۇسىنىلادى.
بۇعان قوسا دەپۋتاتتار تاراپىنان ويىن بيزنەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى.
– زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار جاڭا ويىن ايماقتارىن اشۋ تۋرالى نورمالاردى الىپ تاستاۋ بويىنشا ۇسىنىس ەنگىزدى. قۇجاتقا دەپۋتاتتار بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلاردىڭ كاسسالارىن الماتى وبلىسى قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىنداعى جانە اقمولا وبلىسى بۋراباي اۋدانىنداعى ەكى ويىن ايماعى اۋماقتارىندا ورنالاستىرۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. وسىعان بايلانىستى ەندى بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلاردىڭ كاسسالارى ەلدى مەكەندەردەن اتالعان ويىن ايماقتارىنا كوشىرىلەدى, – دەدى دەپۋتات ساكەن وتەباەۆ.
زاڭ جوباسى بويىنشا ەندى قۇمار ويىنعا سالىنعان ازاماتتاردى وتباسى مۇشەلەرى دە تىيا الادى. ولاردىڭ تەرىس ارەكەتتەرىن شەكتەۋ ءۇشىن جاقىن تۋىستارى سوتقا شاعىمدانۋعا بولاتىن نورما ەنگىزىلەدى.
القالى جيىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار جاڭا زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى. ولاردىڭ قاتارىندا ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى, جىلجىمايتىن مۇلىككە قۇقىقتاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك شەكارا جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى بار.
جالپى وتىرىس سوڭىندا دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا بىرنەشە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ايتالىق, دەپۋتات امانجان جامالوۆ ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە قاراتا جولداعان ساۋالىندا داعدارىس جاعدايى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمسىز جۇمىس ىستەپ وتىرعانىن كورسەتىپ بەرگەنىن ايتا كەلە, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋدى سۇرادى.
سونىمەن قاتار «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى فراكتسيالارىنىڭ مۇشەلەرى مەرۋەرت قازبەكوۆا, بەرىك دۇيسەنبينوۆ جانە ەرلان بارلىباەۆ توتەنشە جاعداي كەزىندە تيىمدىلىگى تومەن بولعان سالالارعا قاتىستى ماسەلەلەردى كوتەردى.
