سوناۋ ەرتە شاعىندا ومىردەن قورلىق كورىپ كۇيىنگەندە: «تىرسىلداعان كوزدىڭ جاسىن, توقتاتاتىن نە امال بار. قور بوپ وتكەن قايران باسىم, قاشان عانا جوعالار...» – دەپ توتيايىن جالاعانداي, ءتىلىن كۇيدىرە جازعانىمەن, باقىتتى اقىن بولىپ ەل كوزىندە قالعان ەدى...
قوستانايدىڭ وبلىستىق گازەتىندە تابان اۋدارماي جيىرما ەكى جىل كوز مايىن تاۋىسىپ, قالام سورىپ, اششى تەرگە مالشىنىپ قىزمەت ەتكەن جالىندى كۇندەرىم ەسىمە تۇسسە جۇرەك تۇسىم كادىمگىدەي ىپ-ىسسى بوپ, ساعىنىش سەزىم تۇلا بويدى شارپىپ كەتەدى. بال اراسىنشا ءلاززاتتانا جيناعان رۋحاني يگىلىك, جىلدار وتە كەلە كوزى بىتەلۋدىڭ ورنىنا, تۇما بۇلاقتاي اساۋلانا بۇلقىنىپ, كوكىرەك كومبەسىنەن مولىنان قارپۋعا ىنتىقتىرا تارتادى ەكەن...
ءيا, سونداي قازىنالى قامبادان ءساتى ءتۇسىپ, اقتارىلعان مىنا ءبىر سۋىرتپاق سىر, ءبالى, ۇزاق جىلدار تەربەلىپ, ءيى قانىپ, كۇنى جەتكەندەي بوپ, كۇمبىرلەي قۇيىلعان ەدى. اتتەڭ, بىراق تۇتاستاي قۇمارلى قىزىق ەمەس ەكەن, جۇرەكتە بەرىشتەنە ءتۇسكەن قايعى-مۇڭنىڭ قاتپارلى قىرعىشىنىڭ قىلپا جۇزىندەگى شەر-نالالى, شەرمەندە زاپىرانى ىسپەتتى-اۋ, ءسىرا!..
...سونىمەن, قوستانايداعى شىعارماشىلىق كۇندەردىڭ جىلىستانىپ جاتقان بەيمازا شاعى – وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ورتا شەنى بولاتىن.
اق داستارقان باسىندا ءماريام حاكىمجانوۆامەن قاتار وتىرامىز دەپ كىم ويلاعان؟ ءساتى سولاي بولىپتى. كورشى-دوس, بەلگىلى دارىگەر ەسەنتەمىر ءابدىكارىموۆتىڭ شاڭىراعىنداعى ۋىزى مەيمىلدەگەن وسى جۇزدەسۋ ءساتى «مەن– تاريح تەگەرىشى» دەگەندەي, سىرت-سىرت ەتىپ, بايقاۋسىز سىرعىپ جاتىر ەدى.
ۇلكەن اقىننان نە سۇراي قوياسىز, جوپپەلدەمەدە. سوزگە قوسىلۋعا دا جۇرەكسىنىپ, تاعالانباعان اتتاي تايعاناقتاي بەرەسىڭ. ەسەن-ساۋلىقتى كىرمە ەسىكتىڭ جاقتاۋىنداعى ساكىدە شارشاڭقى, بولدىرىڭقىراپ وتىرعان ءماريام اپادان سۇراپ-بىلىسكەنبىز. قانشا دەگەنمەن, سەكسەن سەڭگىرى سەلكىلدەتپەي قويمايدى ەكەن-اۋ. الدە جۇرەك تۇسى, الدە تولىسقان دەنەنىڭ يكەمگە كونبەي, اۋىرتپالىق سالۋى ما ەكەن, ءبىر شۋىل, دەمىكپە القىنىس, ءجيى كەرىلگەن كەۋدە سىرىلى ەستىلىپ قالادى. باقساق, الگىندە جەڭىل كولىكتەن تۇسكەنىن اۋىرلاپ قالعانى بايقالادى ءازىز جاننىڭ. «ولەڭ شارشاتىپ, سالدىراعانى ما؟» دەگەن كۇدىك سەرپىلدى. سويتسەك, ولەڭدى بۇل كىسى سۇيرەپ جۇرمەپتى, ولەڭ اپامىزدى جەتەلەپ كەلە جاتقانداي ەكەن... داتكە قۋات! ءماريام اپا ولەڭىنىڭ قۇدىرەتىن بىلەمىز عوي. ونىڭ ولەڭ-موتورى الەۋەتتى كۇشكە يە. «ءوزىم ولمەي وتتى ولەڭىم ولمەيدى», دەپ شابىتىمەن انتتاسقان ول ولەڭىمەن ورگە ورلەپ كەلەدى.
قادىرلى مەيمانىمىزدى جوعارعى قاباتقا باستاپ كوتەرىلدىك. اپاي ءار باسپالداقتى قينالىپ اتتايدى. ءبىر, ەكى, ءۇش... توقتاپ, ءسال تىنىس الادى. ەنتىگىن باسادى. تولىق بالتىرىنىڭ تامىرى بىلەۋلەنىپ, كەيبىر تۇسى شورلانىپ, جارىلارداي بوپ كوكبۇجىرلانىپ تىرسيىپ تۇر. سىزداپ, شىداتپايتىنداي. «سولقىلداتىپ, اكەتىپ بارادى-اۋ!» دەيدى دە ەرنىن قىمقىرا ءتىستەلەپ, قايىرا اتتايدى. ءبىر, ەكى, ءۇش... الداعى ەسەنتەمىر اپايدىڭ وڭ قولىنان تاس قىپ ۇستاپ العان. ءبىر جاعى سوعان تارتىلىپ, ەكىنشى جاعى سول قولىمەن باسقىشتىڭ ەرنەۋ اعاشىن سىرعىتا, سىعىمداي ساۋمالاپ ءار قادامىن ساناپ, زورلانا ۇمتىلادى. مەن بولسام, اپايدىڭ اۋىرلاۋ دەنەسىنىڭ سالماعىن ءسال-ءپال قالاي جەڭىلدەتەم دەپ, بىرەسە العا لاقشا سەكىرىپ, باسپالداقتى مەگزەگەندەي بولامىن دا, ەندى بىردە سوڭىندا قالىڭقىراپ, قاي جەرىنەن ۇستاپ, دەمەرىمدى بىلمەي ساسقالاقتاپ, امالسىز ەرنەۋ اعاشتى مىتىپ قىسقان سول قولىنىڭ بىلەگىنەن كوتەرە, يتەرمەلەيمىن. مۇنىما قولايسىزدانىپ «شىراعىم, ءوزىم-ءوزىم», دەيدى اپاي السىزدەۋ ءۇنمەن. مىنە, قالتاسىنان قول ورامالىن الىپ, جىپسىگەن ماڭدايىنا سىرعىتتى. «ۋھ, قانشا قالدى؟» قاراسۇرلاۋ جۇزىنەن مونشاقتاپ بىلىنگەن تەرىن الاقانىمەن سىدىرىپ تاستاعان ەسەنتەمىر دىم دەمەيدى. شاراسىزدانىپ, تاناۋىنىڭ جەلبەزەگى قۋسىرىلىپ, كوزى الارىڭقىراپ كەتكەن. اپاي كەلەسى باسقىشقا ۇمسىنا بەرىپ ەدى, ەسەنتەمىر تروسپەن تارتقانداي ەتىپ, وڭ قولىنان تاعى جەبەڭكىرەي جىلجىدى. بۇل جولى مەن السىرەگەن اپاي اياعى تايىپ, شالقالاي قۇلاپ كەتپەسىن دەگەندەي ساقتىقپەن يىعىمدى قىرىنداي قالقالاپ, ارتىنان ءىلبىپ كەلەمىن. ەسەنتەمىر «بارسىڭ با, ەي!» دەپ قويادى. جاۋابىم – جاي عانا جوتكىرىنۋ. «قوستاناي گوريسپولكومى قازاقتارعا نە ءبىرىنشى, نە جوعارعى قاباتتى بەرەدى», دەيدى ەسەنتەمىر ءالدەكىمگە شاعىمدانعانداي بولىپ. «اپايدىڭ سەنىڭ ۇيىڭە قوناققا شاقىرىلعانىن بىلمەگەن عوي, ايتپەسە, وسى قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى رەتىندە ليفت ورناتا قويار ەدى-اۋ», دەپ ازىلدەگەن بولام. بۇل ءسوزىم اپايدىڭ قۇلاعىنا جاقتى بىلەم, جىلجىماي, قالت تۇرىپ قالدى. شىنىندا دا ليفت كۇتىپ تۇرعانداي جايلانىپ, اعىل-تەگىل تە
