وقيعا • 27 مامىر، 2020

«سەنىمدىلىك سيندرومى»: ارىپتەستەرىن اجال قۇشتىرعان بۇرىنعى پوليتسيا قىزمەتكەرى

234 رەت كورسەتىلدى

جۋىردا عانا الماتى قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جاريا­لاعان شاعىن فيلمدە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەگاپوليس­تە 67 پوليتسيا قىزمەتكەرى جۇمىس بابىندا قازا تاپقانى باياندالعان بولاتىن. اسەرلى ەستەلىكتەر تۇنعان ءفيلمدى گازەتىمىزدىڭ سايتىنا جاريالاي وتىرىپ، اۋىر جەلدىڭ وتىندە ءجۇرىپ، ارمانىنان الىستاپ قالعانداردىڭ تاعدىرى كوڭىلىمىزدى تولقىتىپ ەدى.

وكىنىشكە قاراي، بىرەر كۇن بۇرىن بۇل سان تاعى دا ءوستى. الماتى قالاسى مەن الماتى وب­لى­سى اۋماعى اراسىن توعىستى­را­تىن باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتىن كۇزە­تىپ تۇرعان قوس بىردەي ءتار­تىپ ساقشىسى قىزمەت بابىندا كوز جۇمدى. ەڭ سوراقىسى، ىشىم­دىككە سىلقيا تو­يىپ الىپ، ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا قوس وتبا­سىنىڭ ويرانىن شىعارعان كۇدىك­تى بۇرىنعى پوليتسيا قىزمەت­كەرى بولىپ شىقتى. بۇل ءبىزدىڭ قو­عامدا «قارعا قارعانىڭ كوزىن شۇ­قى­مايدى» دەگەن ءسوز سەنىم­دىلىك سيندرومىنا اينالىپ بارا جات­قانىن كورسەتە مە؟

مۇنى ايتىپ وتىرعانىمىز، ماس كۇي­دە كولىك تىزگىنىنە وتىرۋ زاڭ­عا دا، ارعا دا سىيمايتىن قى­لمىس ەكەنىن بىلە تۇرا، وزگەنىڭ ءومىرىن ويىنشىققا اينالدىر­عان­دارعا تەرەڭ تۇيسىك بەرسە دەيسىڭ. بۇل تەك ءبىر سالانىڭ ماماندارىنا عانا قاتىستى ايتىلا سالعان  دۇنيە ەمەس. «كوسەۋى ۇزىننىڭ قو­لى كۇيمەيدى»، دەپ ادىلەتتەن ات­تاپ ءوتۋ ادەتكە اينالماعانى دۇرىس-اق.

وقيعاعا ورالايىق. 25 مامىر كۇنى ۇيقىدان ويانعان الما­تى­لىقتار مەن بارشا ەل تۇرعىندارى ءتۇرلى سايتتار مەن الەۋمەتتىك جەلىدە قاتتى سوققى سالدارىنان قالبىرداي بۇكتەتىلىپ، ساۋ-تامتىعى قالماعان پوليتسيا كولىگىن كورىپ جاعا ۇستادى. وقيعا ورىن العان كۇنى قۇزىرلى ورىن تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك، جانتۇرشىگەرلىك جاعداي بىلايشا وربىگەن.

ءدال وسى كۇنى تاڭعى ساعات 05:26-دا الماتى وبلىسى، قاراساي اۋدانى، كوكساي اۋىلىنداعى كوجابەكوۆ كوشەسىمەن سولتۇستىك باعىتتا «BMW» جەڭىل كولىگىمەن جۇيتكىگەن 1992 جىلعى الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى جاڭا عاسىر كوشەسىمەن قيىلىسقان تۇستا ورنالاسقان №4 بلوك-بەكەتتىڭ بەتون قورشاۋىنا اسا قاتتى جىلدام­دىقپەن سوعىلعان. كولىك ينەرتسيامەن كەرى سەرپىلىپ، جىراقتا تۇرعان پاترۋلدىك كولىكتى جانشىپ، ونىڭ ىشىندە بولعان قوس بىردەي پوليتسيا قىزمەتكەرى جالعاس جانعازيەۆ پەن داستان ابدىقانوۆ اۋىر جاراقات العان. وكىنىشكە قاراي، ول ەكەۋىنىڭ دە ءومىرىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بولمادى. ادام ولىمىنە ۇشىراتقان سوققىنىڭ جويقىن بولعانىن تاس بەتوننىڭ قاق جارىلعانىنان اڭعارۋعا بولادى. پوليتسيا اعا لەيتەنانتى جالعاس جانعازيەۆ «جەدەل جاردەم» كەلگەنگە دەيىن وقىس وقيعا ورنىندا قايتىس بولسا، ەڭ جاقىن ماڭداعى اۋرۋحانالاردىڭ بىرىنە جەتكىزىلگەن پوليتسيا سەرجانتى داستان ابدىقانوۆ ەس جيناماعان كۇيى ومىردەن وزدى. ال وسى مەزەتتە سىرتتاعى كولىكتەردى تەك­سەرىپ جۇرگەن ءۇشىنشى پوليتسەي عايىپتان تايىپ امان قالدى. دەگەن­مەن، ول دا جاراقات العان.

ەكى بىردەي وتباسىن قارا جامىل­دىرعان ورنى تولماس قايعىعا قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ، ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ باستاپ كوڭىل ايتتى. وقيعا ورنىندا جان تاپسىرعان جالعاس جانعازيەۆ 1978 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا 2001 جىلدان باستاپ قىزمەت ەتكەن. ۇيلەنگەن، ەكى قىز تاربيەلەپ وتىرعان اكە. ال جاسى ەندى عانا جيىرما التىعا تولعان داستان ابدىقانوۆ الماتى قالاسىنىڭ تۋماسى. اۋرۋحانا بولمەسىندە دەمى تاۋسىلعان ازاماتتىڭ ارتىندا جارى مەن ءبىر ايلىق بالاسى قالدى.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي، اپاتتى جاعدايعا كىنالى دەپ تانىلعان جەڭىل كولىكتىڭ يەسى ماس كۇيدە بولعان. اتالعان فاكتى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋگە الىنعان ول بۇعان دەيىن پوليتسيا قىزمەتكەرى بولعان دەگەن اقپارات تارادى. ارتىنشا بۇل اقپاراتتى الماتى قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتى دە راستادى. قالانىڭ باس پوليتسەيى قانات تايمەردەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، جەڭىل اۆتوكولىك يەسى بۇرىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا قىزمەت ەتكەنىمەن، ءوز مىندەتىنە نەمقۇرايلىق تانىتقانى ءۇشىن جۇمىستان بوساتىلعان.

– ول پوليتسيادا التى جىل قىزمەت ەتتى، قىزمەتتىك مىندەتتەرىن تيىسىنشە ورىنداماعانى ءۇشىن ءتورت بىردەي تارتىپتىك جازا الدى. بۇل ونىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارىنان كەتۋىنە سەبەپ بولدى. بىراق ودان كەيىن دە ءوزى ءۇشىن دۇرىس قورىتىندى جاساي المادى. زاڭدى بۇزىپ، رۋلگە ماس كۇيىندە وتىرىپ، قىلمىس جاسادى. ونىڭ ۇستىنەن «ادام ءولتىرۋ» بابى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ وتىر، – دەدى قانات تايمەردەنوۆ.

دەگەنمەن، جەلىدە جەلدەي ەسكەن تاعى ءبىر ماسەلە جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزدى. ءبىر ميلليوننان استام وقىرمانى بار «زا تەبيا باكە» تانىمال توبىنىڭ ينستاگرامداعى پاراقشاسىندا قازا تاپقان پوليتسيا سەرجانتى داستان ابدىقانوۆتىڭ جۇبايى دينارانىڭ: «كۇدىكتىنىڭ پوليتسياداعى قىزمەتىنەن بۇعان دەيىن شەتتەتىلگەنى شىندىققا جاناسپايدى. ول كۇنى كەشەگە دەيىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا مەنىڭ جولداسىممەن بىرگە جۇمىس ىستەپ كەلدى، بىرگە تۇنگى اۋىسىمعا كەزەكشىلىككە ءتۇسىپ ءجۇردى. مەنىڭ بۇل ءسوزىمدى ەكەۋىنە تاماق جاساپ بەرگەنىم قۋاتتايدى. مەن ونى جاقسى تانيمىن. وقيعانى باسقاشا سيپاتتا كورسەتىپ، جاسىرىپ-جابۋدىڭ قاجەتى جوق»، دەگەن سارىن­داعى جازباسى جاريالانعان بولاتىن. ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋ ءۇشىن دينارادان پىكىر الۋ مۇمكىن بولمادى. قارا جامىلىپ وتىرعاندا قازبالاپ سۇراۋ تاعى قيىن نارسە ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. تەرگەۋ بارىسىندا وقيعانىڭ سەبەپ-سالدارى ءالى دە انىقتالىپ، ءادىل تارازىلانا جاتار.

ايداي الەمگە اۋىز سالعان كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ەنگىزىلگەن كارانتين كەزىندە الما­تىداعى بلوك-بەكەتتە پوليتسيا وكى­لىن كولىكپەن قاعۋ جاعدايى بۇعان دەيىن دە تىركەلگەن ەدى. قۇزىرلى ورىن­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى 30 ءساۋىر كۇنى شا­ھاردىڭ مەدەۋ اۋدانىندا ور­نا­لاس­قان قاقپالاردىڭ بىرىندە جەڭىل كولىك تىزگىن­دەگەن ەگدە جاستاعى ازامات پولي­تسيا قىزمەتكەرىن قاعىپ كەتكەنى تۋرالى مالىمدەگەن بولاتىن. ابى­روي بولعاندا، پوليتسەي اۋىر جاراقات ال­عان جوق. ەستە بولسا، ءدال وسىنداي وقيعا 13 مامىردا شىمكەنت قالا­سى­نا كىرە­بە­رىستەگى بلوك-بەكەتتە دە تىركەلگەن.

26 مامىر كۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىزمەتتىك مىندەتىن اتقارۋ كەزىندە قازا بولعان مارقۇمدار جالعاس جانعازيەۆ پەن داستان  ابدىقانوۆتىڭ اياۋلى بەينەسىن ماڭگى ەستە ساقتاۋ ماق­ساتىندا «ايبىن» وردەنىمەن ماراپات­تادى. ولاردىڭ وتباسى مەن جاقىن­دارىن جان-جاقتى قولداۋ شارالارى دا قولعا الىنىپ جاتىر. ءبىز دە ءوز كەزەگىندە قىرشىن كەتكەن ازاماتتاردىڭ جاقىندارىنا قايعىرا كوڭىل ايتامىز.

ۋاقىت وتەر، ءبارى ۇمىتىلار، بىراق دۇنيە ەسىگىن اشا سالىپ اكەدەن ايىرىلعان جەتىمدەردىڭ كوز جاسىن كىم قۇرعاتادى؟! وسى سۇراق ءسوز باسىندا ءبىز تىلگە تيەك ەتكەن ەركىنسۋ مەن ەلىرۋ، وزگەنىڭ ومىرىنە جاۋاپسىزدىق تانىتۋدىڭ ءتۇبى جاقسىلىققا جەتكىز­بەيتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەپ تۇرعانداي.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار