«اتامىز قوناي باتىر شالىس كىسى بولعان ەكەن», دەپ ەسكە الادى دىنمۇحامەد احمەت ۇلى ەستەلىگىندە باباسى تۋرالى. ديمەكەڭنىڭ اتا-بابالارىنىڭ «دالالىق تاريحى» بويىنشا شەجىرە ايتۋشىلار قونايدىڭ شىن مانىندە باتىر بولعانىن دالەلدەپ, كوز جەتكىزە ايتادى. ال, ديمەكەڭ اتا-بابالارىنا قاتىستى اسىرا سىلتەپ, ماقتانىپ سويلەۋدى ۇناتپاعاندىقتان ءتورتىنشى اتاسى جونىندە «باتىر شالىس كىسى ەكەن» دەپ قانا قويادى.
شەجىرە-دەرەك
كىرىسپە. «اتامىز قوناي باتىر شالىس كىسى بولعان ەكەن», دەپ ەسكە الادى دىنمۇحامەد احمەت ۇلى ەستەلىگىندە باباسى تۋرالى. ديمەكەڭنىڭ اتا-بابالارىنىڭ «دالالىق تاريحى» بويىنشا شەجىرە ايتۋشىلار قونايدىڭ شىن مانىندە باتىر بولعانىن دالەلدەپ, كوز جەتكىزە ايتادى. ال, ديمەكەڭ اتا-بابالارىنا قاتىستى اسىرا سىلتەپ, ماقتانىپ سويلەۋدى ۇناتپاعاندىقتان ءتورتىنشى اتاسى جونىندە «باتىر شالىس كىسى ەكەن» دەپ قانا قويادى.
قازىر ءبىر قاۋىم ەلگە اينالعان قوناەۆتار, ياعني, قوناي اۋلەتى جونىندە ايتقاندا «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ» جىرىنىڭ ەسكى نۇسقالارىنىڭ بىرىندە ەسىمى ەسكە تۇسەتىن ازىناباي دەگەن بايدىڭ بولعانىن بىلەمىز. ازىناباي باي اتاقتى زوربايدىڭ (اۋىزۇسىگەننىڭ) جەتىنشى ۇرپاعى. اتىنان كورىنىپ تۇرعانداي زورباي شىن مانىندە زور كىسى, تۇلعا ءتۇر-ءتۇسى ەرەكشە جاراتىلعان دالا قازاعى ەدى. قىستى كۇنى تالاس, بالقاش, ودان ءارى سارىارقا وڭىرىندە جىلقى تەبىندەتىپ ءجۇرىپ اۋىزىن ءۇسىتىپ الادى. سودان ەل ىشىندە «اۋىزۇسىگەن» اتانادى.
ءبىر جۇيرىك اتتىڭ داۋىنا بايلانىستى تۋىستارىنان كوڭىلى قالعان زورباي قاراتاۋ ءوڭىرى تالاستان بالقاش ماڭىنا كەلەدى. مىنە, سول زوربايدان تارايتىن ونىڭ التىنشى ۇرپاعى – قونايدىڭ ءتۇپ-تەگى, ءزاۋ-ءزاتتى تەگىن ادام ەمەس ەكەنى وسىدان كورىنىپ تۇر. ايتپاقشى, زورباي شەجىرە بويىنشا ديمەكەڭنىڭ ون ەكىنشى اتاسى.
اتتاس باتىرلار. قازاق رۋلارى اراسىندا قوناي اتتاس بىرنەشە باتىر بار. بيىل ەڭبەك جانە پارتيا ارداگەرى ءدامەن ۇسەنبەكوۆا «ايقىن» گازەتىنە ءوزىنىڭ تاراقتى قوناي باتىردىڭ ۇرپاعى ەكەنىن دالەلدەپ, ماقالا جاريالادى. قوناي باتىرعا ۇرپاقتارى سەمەيدە, ماڭعىستاۋدا ەسكەرتكىش ورناتقان ەكەن. گازەتتە كەسەنە سۋرەتتەرى قوسا جاريالاندى. وسىعان قاراعاندا «قوناي» دەگەن كىسى تەك ديمەكەڭنىڭ عانا اتاسى ەمەس, تاعى دا ءبىراز بەلگىلى ادامداردىڭ ءتۇپ-تەگىنىڭ ءتۇپ-تۇقيانى ەكەنى اڭعارىلادى. ال, ديمەكەڭنىڭ باباسى قوناي ءتىپتى باسقا كىسى.
ماڭعىستاۋ مەن سەمەي اراسىندا جورتىپ, اعايىن-تۋىستارىمەن كوشىپ-قونىپ جۇرگەن, جوڭعارلارمەن سوعىسقان رۋلىق ءتۇپ-تەگى بەيمالىم (بىردە اداي, بىردە ارعىن, بىردە نايمان) قونايدىڭ ەرلىگى ءتىپتى ەرەكشە.
بالقاش وڭىرىندە دۇنيەگە كەلىپ, شىڭعىستاۋ ايماعىندا جىگىتتىك ءومىرى وتكەن, جەتىسۋ جەرىندە دۇنيە سالعان ازىناباي ۇلى قوناي بايدىبەك ءبيدىڭ ون ءتورتىنشى ۇرپاعى. ۇلى ءجۇز ىستى-ويىقتان تارايدى. ديمەكەڭنىڭ اتا-تەك شەجىرەسىندە وسىلاي كورسەتىلەدى. ىلە-بالقاش وڭىرىندە «قوناي-قاناي قونىسى» دەگەن جەر-سۋ اتاۋى بار. اڭشىلىق كەزىندە ديمەكەڭە «قىزىل جولبارىستىڭ» قىلاڭ بەرىپ ەلەستەيتىن جەرى وسى ماڭ. قازاقتا ءجيى ايتىلاتىن اڭىز بويىنشا «قىزىل جولبارىس» قونايدا دا بولعان.
ديمەكەڭنىڭ اكەسى مۇسىلمانشا ساۋاتتى, اتا-تەك شەجىرەگە سۇڭعىلا مەڭدىاحمەت قاريانىڭ جازبا شەجىرەسىندە ازىنابايدان ءتورت ۇل تۋادى. سولاردىڭ ءبىر قوناي. ىلە-بالقاشتان ازىناباي ۇدەرە كوشىپ, ارقاداعى توبىقتىعا قۇدا ءتۇسىپ, ۇلى قونايدى وسى ەلدىڭ قىزىنا ۇيلەندىرەدى. قىز توبىقتى ماماي باتىردىڭ ىلىك-جۇراعاتى. ارقاعا كەلىپ تۇراقتاعان ازىناباي شىڭعىستاۋ وڭىرىندە اجالى جەتىپ دۇنيە سالادى. رۋ باسى اقساقال قايتىس بولعان سوڭ ونىڭ ۇلى قونايعا تىقىر تايانادى. تۇرتپەكتەپ قايىن جۇرتى قىسىم كورسەتە بەرگەن سوڭ قوناي ارقادان جەتىسۋعا كوشەدى. قايىن جۇرتىنا قىزى مەن ەكى ايەلىن تاستاپ, ۇلدارىن الىپ باۋىر باسقان ەلىمەن ەرىكسىز قوشتاسادى. قونايدىڭ ەكى ۇلى جۇماباي مەن جەتىباي ول كەزدە ەرجەتىپ كەلە جاتسا كەرەك. جەتىسۋ جەرىنە كەلگەندە قونايدىڭ ۇلكەن ۇلى جەتىباي 25 قىرشىن جاسىندا ومىردەن وتەدى. قاسىرەت اكە قابىرعاسىن قاتتى قايىستىرادى. ءسويتىپ جۇرگەندە ءوزى دە ومىردەن وزادى.
ارقادان قونا
