سپورت • 11 مامىر، 2020

الەمدىك دوداداعى العاشقى جۇلدە

41 رەت كورسەتىلدى

وسىدان ءدال 42 جىل بۇرىن، ياعني 1978 جىلدىڭ 6-20 مامىر كۇندەرى يۋگوسلاۆيانىڭ استاناسى – بەلگرادتا بوكستان ءىى الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. بىردەن ايتا كەتەيىك، بۇل جارىستىڭ بىزدەر ءۇشىن ءجونى بولەك. سەبەبى، ءداپ سول بالقان تاۋى بوكتەرىندە قازاقستاننىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى الەمدىك دوداداعى وزدەرىنىڭ العاشقى جۇلدەسىنە قول جەتكىزگەن ەدى. اتاپ ايتساق، 67 كيلو سالماقتا جۇدىرىقتاسقان الماتىلىق ۆالەري راچكوۆ الدىنا جان سالماي، التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. مىنە، جۋان جۇدىرىقتى جىگىتتەر جينالعان جاھاندىق جارىستا جەرلەستەرىمىزدىڭ جەڭىستى جولى وسىلاي باستالعان ەدى.

بوكستان الەم چەمپيوناتى تۇڭعىش رەت 1974 جىلى كۋبانىڭ استاناسى – گاۆانادا ۇيىمداستىرىلدى. بىراق بوستاندىق ارالىنا قازاقستاننان بىردە-ءبىر بوكسشى بارعان جوق. ارادا ءتورت جىل وتكەننەن سوڭ ايتۋلى دودانى بەلگراد قابىلدادى. بالكان تاۋىنىڭ ەتەگىندە 41 مەملەكەتتەن كەلگەن 220-عا تارتا بىلعارى قولعاپ شەبەرى باق سىنادى. كسرو-نىڭ بوكسشىلارى بارلىق 11 سالماقتا ونەر كورسەتىپ، سولاردىڭ التاۋى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ناقتىلاپ ايتساق، ۆالەري لۆوۆ (63،5 كيلو)، ۆالەري راچكوۆ (67 كيلو)، ۆيكتور ساۆچەنكو (71 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا، ۆلاديمير سوروكين (60 كيلو) فينالدا ءسۇرىندى. ال الەكساندر ميحايلوۆ (51 كيلو) پەن نيكولاي ەروفەەۆكە (81 كيلو) قولا مەدال بۇيىردى.

كسرو-مەن قوسا، قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردى تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىرعان ۆالەري راچكوۆ جايىندا ايتار بولساق، ول 1956 جىلى الماتى قالاسىندا ومىرگە كەلدى. رەسپۋبليكالىق «دينامو» سپورت قوعامىندا جاتتىعىپ، ستانيسلاۆ بولدىرەۆتەي بىلىكتى باپكەردەن ءتالىم-تاربيە الدى. 1973 جىلى بۇكىلوداقتىق جاستار ويىندارىندا توپ جارىپ، قىراعى مامانداردىڭ نازارىنا ىلىكتى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قاتارىنان ءۇش رەت كسرو چەمپيوناتىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. 1976 جىلى مونرەالدا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنا قاتىستى. باستاپقى قوس باسەكەدە فينليانديا مەن جاڭا زەلانديا وكىلدەرىن ۇتقان جەرلەسىمىز ءۇشىنشى كەزەڭدە گدر بوكسشىسى يوحەن باحۆەلدكە ەسە جىبەردى. ءداپ سول نەمىس جىگىتى اتالعان جارىستىڭ جەڭىمپازى اتاندى.

2

1978 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ شيرەك فينالىندا ۆالەري راچكوۆتىڭ جولى يوحەن باحۆەلدپەن قايتا قيىستى. بەلگرادتا جەرلەسىمىز وليمپيادا چەمپيونىنا جەر سيپاتىپ كەتتى. جارتىلاي فينالدا امەريكالىق رۋزۆەلت گريننىڭ تاس-تالقانىن شىعاردى. بۇل باسەكە ەكىنشى راۋندتا توقتاتىلدى. اقتىق ايقاستا رينگ قوجايىنى ميودراگ پەرۋنوۆيچ ءبىزدىڭ جىگىتتىڭ قارقىنىنا شىدامادى. ءسويتىپ، الماتىنىڭ تۋماسى الەم چەمپيونى دەگەن اتاققا قول جەتكىزدى. 

22 جاسىندا الەم چەمپيونى اتانعان قازاقستاندىق بوكسشى الداعى ۋاقىتتا دا وزا شاباتىنىنا ەشكىمنىڭ كۇمانى بولعان جوق. بىراق بەلگرادتاعى تريۋمفتان كەيىن ۆالەري ءجيى سۇرىنە باستادى. ماسەلەن، 1979 جىلى ماسكەۋدە الاۋى تۇتانعان كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ اقتىق سىنىندا الەكساندر كوشكيننەن ۇتىلسا، 1980 جىلى دونداعى روستوۆتا وتكەن وداق بىرىنشىلىگىنىڭ جارتىلاي فينالىندا پەتر گالكينگە جول بەردى. وسى ساتسىزدىكتەردەن سوڭ جەرلەسىمىزدىڭ ماسكەۋ وليمپياداسىنا قاتىسا المايتىنى انىق ەدى. سودان كەيىن-اق سپورتقا دەگەن قۇلشىنىسى كەمىگەن راچكوۆ بىلعارى قولعابىن شەگەگە ءىلۋدى قۇپ كوردى.

جالپى 1974-1991 جىلدار ارالىعىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى التى مارتە جەلبىرەدى. كسرو تۇسىندا قازاقستاننىڭ ورەندەرى ايتۋلى جارىسقا سيرەك قاتىستى. اتاپ ايتساق، 1982 جىلى ميۋنحەندە ۇيىمداستىرىلعان ايتۋلى جارىس­تا سەرىك قوناقباەۆ (67 كيلو) كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. كۋبالىق حوسە لۋيس ەرناندەس، يتاليالىق ناتالە سكاپەللاتو جانە نيگەريالىق رولاند ومورۋيدەن باسىم تۇسكەن قانداسىمىز شەشۋشى تۇستا امەريكالىق مارك بريلاندتىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. ءدال سول جارىستا سەرىك نۇرقازوۆ تا (57 كيلو) كۇش سىناسقان ەدى. الايدا شيرەك فينالدا ونى امەريكالىق بەرنارد گرەي توقتاتتى.  

1986 جىلى اقش-تىڭ رەنو قالاسىندا وتكەن جارىستا قازاقستاننان جالعىز بەيبىت ەسجانوۆ (51 كيلو) باق سىنادى. باستاپقى باسەكەلەردىڭ بىرىندە قانداسىمىز كۋبالىق پەدرو ورلاندو رەيەستەن ۇتىلدى. 

1989 جىلى ماسكەۋدە ۇيىمداستىرىلعان دودادا كسرو قۇراماسى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت كۋبا قابىلداندارىنان وزىپ، جالپى كوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىندى ولجالادى. سول جارىستا تەمىرتاۋدىڭ تۋماسى يگور رۋجنيكوۆ (63،5 كيلو) التىن مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. باستاپقى باسەكەلەردە سەۋل وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، اۋستراليالىق گرەم چەيني مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى، پانامەريكا ويىندارىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى، كۋبالىق كاندەلاريو دۋۆەرحەلدى جولىنان ىعىستىرسا، جارتىلاي فينالدا يۋگوسلاۆيالىق ۆۋكاشين ءدوبراشينوۆيچتى ۇتتى. فينالدا جەرلەسىمىز گەرمانيانىڭ ماقتانىشى اندرەاس وتتونى سان سوقتىردى. ماسكەۋدە وتكەن سول جارىستا الەكساندر ميروشنيچەنكو (+91 كيلو) كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. اقتىق ايقاستا وتانداسىمىز كۋبانىڭ الىبى روبەرتو بالادوعا ەسە جىبەردى.

1991 جىلعى الەمدىك دودا سيدنەيدە ءوتتى. ول ازۋى التى قارىس كەڭەس وداعىنىڭ شاڭىراعى شايقالعان تۇس ەدى. سول كەزدەرى ادىلدىكتى بەلدەن باسقان  ماسكەۋلىك باپكەرلەر قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر بوكسشىسىن اۋسترالياعا اپارمادى. ال شىنتۋايتىنا كەلسەك، ءبىزدىڭ ەلدە ونداي قۇرمەتكە لايىق گۇرزى جۇدىرىقتى جىگىتتەر جەتەرلىك ەدى. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن ايتۋلى جارىس قارساڭىندا وتكەن سوڭعى ەكى كسرو چەمپيوناتتارىنىڭ ناتيجەلەرىنە زەر سالايىق:

1990 جىل، لۋتسك ( 1 التىن+ 4 كۇمىس+ 5 قولا): التىن – كارىمجان ءابدىراحمانوۆ (48 كيلو). كۇمىس – نۇرلان قالىباەۆ (51 كيلو)، ۆاديم پريسياجنيۋك (57 كيلو)، يگور شيشكين (91 كيلو) جانە ميحايل يۋرچەنكو (+91 كيلو). قولا – مەرەكە ءجۇسىپوۆ (51 كيلو)، ەسبولات نۇرمانوۆ (51 كيلو)، جۇماتاي ءتۇسىپوۆ (54 كيلو)، باقىتجان امانباەۆ (60 كيلو) جانە سەرىك ومىربەكوۆ (91 كيلو).

1991 جىل، قازان (1 التىن+4 كۇمىس+4 قولا): التىن – بولات تەمىروۆ (51 كيلو). كۇمىس – بەكتاس ابۋباكىروۆ (48 كيلو)، مەرەكە ءجۇسىپوۆ (54 كيلو)، كامىل حابيبراحمانوۆ (75 كيلو) جانە يگور شيشكين (91 كيلو). قولا – كارىمجان ءابدىراحمانوۆ (48 كيلو)، مۇرات شايموۆ (51 كيلو)، مۇحتار جاپارقۇلوۆ (60 كيلو) جانە نيكولاي كۋلپين (+91 كيلو). 

ءسويتىپ، 1990 جانە 1991 جىلدارى وتكەن كسرو چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ 20-عا جۋىق ورەنى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەنىنە قاراماستان، سولاردىڭ بىردە-بىرەۋىنە سيدنەيگە بارۋ باقىتى بۇيىرمادى. باسقا دا جارىستاردا جەرلەستەرىمىزدىڭ ادىلەتسىزدىكتىڭ ازابىن مولىنان تارتقانى بارشاعا ءمالىم. ەڭ وكىنىشتىسى، كسرو-نىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن جىلدارى ساناۋ­لى عانا جىگىتتەرىمىز الەم چەمپيوناتىندا كۇش سىناسۋ قۇرمەتىنە بولەندى. ناتيجەسىندە نەبارى ءتورت جۇلدەگە (2 التىن مەن 2 كۇمىس) قولىمىز جەتتى.

كوپ كەشىكپەي كەڭەس وداعى كەلمەسكە كەتتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتقاننان كەيىن قازاقستان­نىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى 1993-2019 جىلدار ارالىعىندا الەم چەمپيوناتتارىنا 14 مارتە قاتىسىپ، بارلىعى 46 جۇلدەگە قول جەتكىزدى. ارينە، بۇل – وراسان زور تابىس! وسى جايتتىڭ ءوزى-اق قازاق بوكسىنىڭ الەۋەتىن انىق اڭعارتىپ تۇرسا كەرەك!

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار