بوكس • 04 مامىر, 2020

قارت قۇرلىق تا قازاقتاردى جاقسى بىلەدى

1588 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

وسىدان ءدال 95 جىل بۇرىن, ياعني 1925 جىلدىڭ 5-7 مامىرى كۇندەرى شۆەتسيانىڭ استاناسى – ستوكگولمدە بوكستان ەرلەر اراسىنداعى ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان جارىستا 10 ەلدەن كەلگەن 46 بىلعارى قولعاپ شەبەرى باق سىنادى. جالپى ەسەپتە التى جۇلدە (3 التىن+2 كۇمىس+1 قولا) العان رينگ قوجايىندارى كوش باستاسا, ودان كەيىنگى ورىندارعا انگليا (2+3+0), دانيا (2+1+2) فرانتسيا (1+0+0) جانە گەرمانيا (1+0+0) قۇرامالارى جايعاستى.

قارت قۇرلىق تا قازاقتاردى جاقسى بىلەدى

سول 95 جىل ۋاقىت ارا­لى­عىندا اتالعان جارىستىڭ جالاۋى 45 مارتە جەلبىرەپ, سان ميلليون جانكۇيەر تالاي «جان الىسىپ, جان بەرىسكەن» جەكپە-جەكتەردىڭ كۋاسى بولدى. ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كە­تەيىك, قارت قۇرلىقتىڭ باستى دوداسىنا ءبىز بەكەر توقتالىپ وتىرعان جوقپىز. كەزىن­دە قازاقستان كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولعان كەزدە ءبىزدىڭ ءبىراز جۋان جۇ­دى­­رىقتى جىگىتتەرىمىز ەۋروپا چەم­­پيوناتتارىندا كۇش سىناس­تى. كەيبىرەۋىنىڭ اسىعى الشى­سىنان ءتۇستى, كەيبىرەۋى ەلگە ەڭ­سەلەرى ءتۇسىپ ورالدى. بۇگىنگى ما­­­قالامىزدا ءبىز سول بايراقتى با­سەكەدە باق سىناعان وتانداستارىمىز جايىندا اڭگىمەلەگىمىز كەلەدى.

كەزىندە قازاقستاننىڭ كوپ­تەگەن مىقتى بوكسشىلارى اسا ءىرى حالىقارالىق جارىس­تار­­دان شەت قالعانىن ەگدە تارت­قان جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى. كەڭەس وداعىنىڭ سو­لا­­ق­اي سايا­ساتىنىڭ سالدارىنان تالاي جاقسىلارىمىز بەن جاي­ساڭدارىمىزعا ايتۋلى دودادا باق سىناۋ باقىتى بۇيىرمادى. تەك جەتپىسىنشى جىلداردىڭ سو­ڭىندا عانا جەرلەستەرىمىزگە ەۋ­­روپا چەمپيوناتىندا ونەر كور­سەتۋ مۇم­كىن­دىگى تۋدى.

1979 جىلى گەرمانيانىڭ كەلن قالا­سىن­دا 23-مارتە ۇي­ىم­داستىرىلعان قۇرلىق بىرىن­شىلىگىنە قازاقستاننىڭ ەكى بوكسشىسى قاتى­سىپ, ەكەۋى دە التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. اتاپ ايتساق, 60 كيلو سالماقتاعى ۆيك­­­­تور دەميانەنكو جارتىلاي في­نالدا گدر وكىلى ريحارد نو­ۆاكوۆسكي مەن گفر-دىڭ مىق­تىسى رەنە ۆەللەردەن باسىم تۇسسە, 63,5 كيلو سال­ماقتاعى سە­­­رىك قوناقباەۆ شە­شۋشى تۇستا نەمىس كارل-حاينتس كريۋگەر مەن يتا­­ليالىق پاتريتسيو وليۆانى قاپى قالدىردى.

1981 جىلعى جارىستى فين­ليانديانىڭ تامپەرە قالاسى قابىلدادى. سۋومي ەلىنە ات­تان­عان سەرىك قوناقباەۆ ەكىنشى مارتە ەۋ­روپا چەمپيونى اتاندى. بۇل جولى قاندا­سىمىز 63,5 كيلو سالماق دارەجەسىندە قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. اقتىق ايقاستا ول ءوزىنىڭ سىرالعى قارسىلاسى كارل-حاينتس كريۋگەردى تاعى دا جەر سيپاتىپ كەتتى. 57 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن سەرىك نۇر­قازوۆ قولا مەدالدى موينى­نا ءىلدى. اسا شيەلەنىستى وتكەن جار­تىلاي فينالدىق باسەكەدە قا­زاق بوكسشىسى ريحارد نوۆا­كوۆ­سكيگە ەسە جىبەردى.

قازاق بوكسىنىڭ مىقتى­لىعىن تۇبە­گەيلى مويىنداعان كسرو قۇراماسىنىڭ باپكەرلەرى 1983 جىلى بولگاريانىڭ ۆار­ناسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىسقا بەس جەرلەسىمىزدى اپار­­دى. ولاردىڭ بارلىعى دا جە­ڭىس تۇعىرىنان قول بۇلعادى. فينالدا رينگ قوجايىنى پلا­مەن كامۋروۆتى جەڭگەن سەرىك نۇرقازوۆ (57 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالاسا, بەيبىت ەسجانوۆ (48 كيلو), راشيد كابيروۆ (51 كيلو), ۆيكتور دەميانەنكو (60 كيلو) جانە الەكساندر ميروشنيچەنكو (+91 كيلو) قولاعا قول سوزدى.

1985 جىلعى بايراقتى با­سەكە بۋداپەشتتە ءوتتى. ما­جار­ستاننىڭ باس شاھارىنا سا­پار شەككەن قازاقستاننىڭ جالعىز ورەنى كارىم­جان ءابدى­راحمانوۆ (48 كيلو) قولا مە­دالدى ەنشىلەدى. باستاپقى باسەكەلەردە فينل­يانديا مەن رۋ­مىنيانىڭ وكىلىن ۇتقان ونىڭ جارتىلاي فينالدا نەمىس جىگىتى رەنە برايتبارتقا ءالى جەتپەدى.

1987 جىلى تۋريندەگى (يتا­ليا) جارىسقا قازاقستاننان ەشكىم بارمادى. 1989 جىلى افيناعا يگور رۋجنيكوۆ (63,5 كيلو) پەن الەك­ساندر مي­­روش­­نيچەنكو (+91 كيلو) ات­تاندى. العاشقىسى التىن السا, ەكىنشىسى قولا مەدال­دى يەمدەندى. 1991 جىلى سيدنەيدە بو­لات تەمىروۆ (51 كيلو) باق سىنادى. بىراق شي­رەك فينالدا ماجارستاندىق يشتۆان كوۆاچ­قا جول بەرگەن قانداسىمىز جۇل­دەگەرلەر سا­ناتىنا قوسىلا ال­مادى.

وسىلايشا, ەۋروپا چەمپيوناتىندا كۇش سىناسقان قازاق­ستاندىقتار اراسىنان ءبىر عانا بوكسشىمىزدىڭ جۇلدەگە قول جەتكىزە الما­عانىن بايقايمىز. قالعاندارىنىڭ بارلىعى دا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. تار­قاتىپ ايتساق, وتانداستارىمىز 5 التىن جانە 7 كۇمىس مەدال ولجالاعان ەكەن. بارلىعى – 12 جۇلدە!

كسرو ىدىراعاننان كەيىن قازاقستان قۇراماسى ازيا بىرىن­شىلىگىنە قاتىسا باس­تادى. بۇل رەتتە وتاندىق بىلعارى قولعاپ شە­بەر­لەرىمىز وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن تۇبە­گەيلى مويىن­داتىپ, سارى قۇرلىقتاعى ەڭ بەلدى كومان­دالاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيىنە اينالدى. جالپى ەسەپتە دە جەرلەستەرىمىزدىڭ سان مارتە توپ جارعانىن جان­كۇ­يەر­لەر جاق­سى بىلەدى. دەسەك تە قازاقتىڭ جۋان جۇدىرىقتى جىگىتتەرىنىڭ تا­بىسى وسىمەن عانا شەكتەلىپ قالعان جوق. 1993 جىلى بۋرسادا وتكەن ەۋرو­پا چەمپيوناتىندا تۇركيانىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن قانداسىمىز نۇرحان سۇلەي­­مەن ۇلى باس جۇلدەنى ولجالاسا, 1996 جانە 1998 جىلدارى ول كۇمىس مەدالدى كەۋدەسىندە جار­قىراتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار