– كۇزگى-قىسقى كەزەڭ, شىن مانىندە, ەنەرگەتيكتەر ءۇشىن, سونىڭ ىشىندە, ءبىزدىڭ كومپانيا ءۇشىن وتە جاۋاپتى كەزەڭ. كەزەكتى ماۋسىمعا دايىندىقتى كوكتەمدە, ياعني كۇن جىلىنعان ساتتەن باستايتىنىمىز كەزدەيسوق ەمەس.
الدىمەن, ماۋسىمدىق جۇمىستاردىڭ كولەمى تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن كومپانيانىڭ نەگىزگى اكتيۆتەرى تۋرالى قىسقاشا ايتىپ وتكەنىم ءجون بولار. «KEGOC» اق-نىڭ يەلىگىندە 220-1150 كۆ كەرنەۋلى, جالپى ۇزىندىعى 26 مىڭ شاقىرىمنان استام اۋە ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرى ء(اج) جانە جالپى قۋاتى 36 گۆا بولاتىن 80 قوسالقى ەلەكتر ستانساسى بار.
جەلىلەر مەن ەنەرگيا نىساندارىنىڭ كۇزگى-قىسقى كەزەڭنەن تابىستى ءوتۋى ءۇشىن دايىندىق كەزىندە «KEGOC» اق ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرىندە دە, قوسالقى ستانسالارىندا دا اۋقىمدى تۇردە جوندەۋ-پايدالانۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلادى.
جالپى العاندا, «كەGوس» اق ەلەكتر جەلىلەرىن 2019-2020 جىلعى كۇزگى-قىسقى كەزەڭگە دايىنداۋ بارىسىندا 106 اۋەلىك ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرى, 41 بىرلىك قوسالقى ستانسا جابدىعى, 353 بىرلىك اۆتوكولىك, 113 عيمارات پەن قۇرىلىس نىساندارى جوندەلدى. ياعني ورتاشا اريفمەتيكالىق كورسەتكىشتى شىعارساق, بۇل – اكتيۆتەرىمىزدىڭ شامامەن 30 پايىزى. جالپى العاندا, 2019 جىلى وسى جۇمىستارعا جۇمسالعان شىعىستار 1,7 ملرد تەڭگە شاماسىندا. سونىمەن قاتار وندىرىستىك جابدىقتار, جوندەۋگە قاجەت ماتەريالدار جانە قوسالقى بولشەكتەردىڭ اپاتتىق قورى تولىقتىرىلدى, ترانسفورماتور مايى مەن جانار-جاعارماي قورى قاجەتتى مولشەردە جيناقتالدى.
بۇل باعىتتاعى جۇمىس كولەمى وتە اۋقىمدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. 2019 جىلى بارلىق جوندەۋ جۇمىستارى جوسپارعا ساي ۋاقتىلى, تولىق كولەمدە, ساپالى ورىندالدى. وسى جۇمىستار ارقىلى بارلىق ەلەكتر جەلى كەشەنى بيىلعى كۇزگى-قىسقى كەزەڭنەن سۇرىنبەي ءوتتى.
مۇنىڭ ءبارى «كەGوس» اق جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنداعى كومپانيا (9) فيليالدارىنداعى كاسىبي مامانداردىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ەڭ باستىسى, ماماندارىمىز ەلىمىزدەگى بارلىق كاسىپورىندار مەن حالىقتى ەلەكتر ەنەرگيامەن تۇراقتى قامتۋ – كومپانيانىڭ ەلەكتر جەلىلەرى مەن قوسالقى ستانسالارىنىڭ جاعدايىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى.
وسى ارادا ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. ايتالىق نەگىزگى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ كوزدەرىنىڭ (ەلەكتر ستانسالارى) رەسپۋبليكامىزدىڭ سولتۇستىگىندە شوعىرلانۋى, ال ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك بولىگىندە ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدىڭ كولەمى ايتارلىقتاي بولسا دا, جەرگىلىكتى جەردە ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ جەتكىلىكتى بولماۋى سالدارىنان وسى ايماقتا ەنەرگيا تاپشىلىعىنىڭ ورىن الۋى, بۇل تاريحي قالىپتاسقان جايت. بۇل ماسەلە ەلەكتر ەنەرگياسىن سولتۇستىكتەگى كوزدەردەن قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىنە «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» جانە «سولتۇستىك – شىعىس – وڭتۇستىك» ترانزيتتەرىنىڭ, ياعني 500 كۆ كەرنەۋلى اۋەلىك ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرى ارقىلى تاسىمالداۋمەن شەشىمىن تاۋىپ وتىر. سول سەبەپتى دە قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك ءوڭىرىن ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋ – ءبىزدىڭ اتالعان ترانزيتتىك جەلىلەردى كۇزگى-قىسقى ماۋسىمعا ساپالى دايىنداۋىمىزعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز.
– كۇزگى-قىسقى كەزەڭگە دايىندىق ساپاسى قالاي انىقتالادى؟
– جوندەۋ جانە الدىن الۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالعان سوڭ, كومپانياعا كۇزگى-قىسقى كەزەڭنەن وتۋگە دايىندىق پاسپورتى بەرىلەدى. ونى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە قاراستى اتومدىق جانە ەنەرگەتيكالىق قاداعالاۋ كوميتەتى تاپسىرادى.
ياعني اتالعان كوميتەت تاراپىنان قۇرىلعان كوميسسيا ءبىزدىڭ كومپانيامىزعا تيەسىلى نەگىزگى جانە قوسالقى جابدىقتاردىڭ, عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردىڭ, ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيى تۋرالى كۋالاندىراتىن قۇجاتتاردى, سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ اكتيۆتەرىمىزدىڭ تەحنيكالىق جاعدايى تۋرالى ساراپتامالىق ۇيىمنىڭ جاساعان قورىتىندىسىن زەرتتەپ, تالدايدى.
ماسەلەن, وتكەن جىلى كۇزگى-قىسقى كەزەڭگە دايىندىق پاسپورتىن «KEGOC» اق 17 قازاندا العان بولاتىن.
جالپى, كومپانيا بيىلعى كۇردەلى ماۋسىمدىق كەزەڭىن تابىستى وتكەردى دەپ ايتۋعا بولادى. سونىمەن قاتار ماۋسىمدىق كەزەڭدە «KEGOC» اق, جۇيەلىك وپەراتور رەتىندە قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنىڭ (بەج) سەنىمدى ءارى تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتتى, رەسپۋبليكانىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق نارىعىندا جۇيەلىك قىزمەتتەر كورسەتتى جانە شەكتەس مەملەكەتتەردىڭ ەنەرگيا جۇيەلەرىمەن قاتارلاس جۇمىس رەجىمدەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ بارىسىندا بىرلەسكەن قىزمەتتەر اتقاردى.
كۇزگى-قىسقى كەزەڭنىڭ قورىتىندىلارى نەگىزىندە ەلەكتر جۇكتەمەسىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشى 2019 جىلدىڭ قاراشا ايىندا تىركەلىپ, 15182 مۆت-قا جەتتى. بۇل كەزەڭدە قازاقستان بەج-ءى ەلەكتر ستانسالارىنىڭ گەنەراتسياسى 14881 مۆت شاماسىندا بولدى.
قازاقستان بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەرمەن سالىستىرعاندا 1,9 پايىزعا ارتقان, ياعني 2019 جىلى 105,2 ملرد كۆتساع قۇرادى. ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ 106 ملرد كۆتساع, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 0,7%-عا تومەن.
– قىس ماۋسىمى كەزىندە اپاتتىق نەمەسە توتەنشە جاعدايلار تىركەلدى مە؟
– تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ, نە بولماسا ادامي سەبەپتەردەن ايتارلىقتاي اپاتتار ورىن العان جوق.
الايدا وتكەن ماۋسىمدىق كەزەڭدە اۋا رايىنىڭ كۇرت وزگەرۋىنەن «KEGOC» اق اۋە جەلىلەرىندە ەكى اپاتتىق جاعداي تىركەلدى. 2020 جىلعى 9 اقپاندا, الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا جاۋعان جاڭبىر مەن قاتتى نايزاعاي جانە سەكۋندىنا 35 مەترگە دەيىن سوققان داۋىلدان بىرقاتار اۋە جەلىلەرى اجىراتىلدى. ءسويتىپ الماتى, جامبىل, قىزىلوردا جانە تۇركىستان وبلىستارى تۇتىنۋشىلارىنىڭ ءبىر بولىگى قىسقا مەرزىمگە جارىقسىز قالدى.
ءدال وسىنداي جاعداي 2020 جىلعى 7 ساۋىردە قوستاناي جانە اقمولا وبلىستارىندا قايتالاندى. سەكۋندىنا 40 مەترگە دەيىن جەتەتىن قاتتى بوراننان, «KEGOC» اق-نىڭ 500 كۆ جانە 220 كۆ اۋە جەلىلەرى اجىراتىلدى. سول وڭىردەگى جوعارى ۆولتتى جەلىلەر جالعانعان 40 تىرەۋدى جەلدىڭ ج ۇلىپ اكەتۋى, سىمداردىڭ جارامسىز بولىپ, ءۇزىلۋى داۋىلدىڭ قانداي قارقىندا بولعانىن كورسەتسە كەرەك. سونىڭ سالدارىنان قوستاناي وبلىسىنىڭ كوپتەگەن تۇتىنۋشىلارى جارىقسىز قالدى.
ەكى اپاتتىق جاعدايدا دا كومپانيا قىزمەتكەرلەرى جەدەل ءارى شۇعىل قيمىل-ارەكەتكە كىرىستى. ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ قىزمەتى قالپىنا كەلتىرىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون.
اقپان ايىندا «KEGOC» اق ماماندارىنىڭ كاسىبي بىلىك قىزمەتتەرى جانە ولاردىڭ شەكتەس مەملەكەتتەردىڭ ەنەرگيا جۇيەلەرىمەن بىرلەسكەن جەدەل جۇمىستارى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋدى تولىق توقتاتۋعا جول بەرمەدى.
ساۋىردەگى جاعدايعا كەلەتىن بولساق, ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە التى جەردەن اجىراتىلعان 500 كۆ ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىسىنىڭ ەكەۋىنىڭ جانە سەگىز جەردەن اجىراتىلعان 220 كۆ جەلىسىنىڭ التاۋىنىڭ جۇمىسىن قالپىنا كەلتىردىك. قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا 220 كۆ «سوكول – زارەچنايا – ورتالىق – قوستاناي» ءاج ءترانزيتى قالپىنا كەلتىرىلدى. ەلەكتر ەنەرگياسىن «KEGOC» اق جەلىلەرى ارقىلى جەتكىزۋ بويىنشا بارلىق شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالدى جانە قوستاناي قالاسىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋدى تولىقتاي قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى بۇيرىق بەرىلدى.
كومپانيا اپات سالدارلارىن جويۋ ءۇشىن جەدەل تۇردە بارلىق قاجەتتى رەسۋرستارىن جۇمىلدىردى. وسىلايشا, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءۇشىن فيليالداردان – قوستاناي, اقمولا, قاراعاندى جانە پاۆلودار وبلىستارىنان 15 اپاتتىق-قالپىنا كەلتىرۋ بريگادالارى شۇعىل جۇمىسقا كىرىستى, ماماندار وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ءساتتى اتقارىپ شىقتى جانە جوندەۋ جۇمىستارىن قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا اياقتادى.
جالپى العاندا, وتكەن كۇزگى-قىسقى كەزەڭنىڭ ناتيجەلەرىن تۇيىندەيتىن بولساق, ماۋسىمدى تابىستى اياقتادىق دەۋگە ابدەن بولادى. بۇعان كۇن جىلىنعان ساتتەن جۇرگىزىلەتىن اۋقىمدى جۇيەلىك جۇمىستاردىن ناتيجەسىندە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. بيىل ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىنان اۋە جەلىلەرى مەن ەنەرگيا نىساندارىن الداعى 2020-2021 جىلعى كۇزگى-قىسقى كەزەڭىنە دايىنداۋدى باستاپ تا كەتتىك. الداعى ماۋسىمدا ءبىز تۇتىنۋشىلاردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتەمىز دەپ سەنىممەن ايتا الامىن.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«Egemen Qazaqstan»
