ەكونوميكا • 22 ءساۋىر, 2020

مۇناي سەكتورى قازاقستان بيۋدجەتىنىڭ قانداي بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى؟

795 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

مۇناي ءوندىرۋ – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى. «سالىقتىڭ قانداي بولىگى وسى سالادان تۇسەدى, مۇناي-گاز سالاسى ەل ەكونوميكاسىنا قانداي ۇلەس قوسادى؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەدىك. قازاقستاندا 250-دەن استام مۇناي جانە گاز كەن ورىندارى بار.  2019 جىلى 104 كاسىپورىن مۇناي ءوندىرۋدى جۇزەگە اسىردى.

مۇناي سەكتورى قازاقستان بيۋدجەتىنىڭ قانداي بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى؟

Finreview پورتالىنىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل ناقتى جىل ەل ءۇشىن رەكوردتىق جىل بولدى: وسى مەرزىم ىشىندە 90,5 ملن توننا مۇناي ءوندىرىپ, قارجىلاندىرىلۋى   12,3 ترلن تەڭگەگە جەتتى.

 ناتيجەسىندە مۇناي-گاز سالاسى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن اسەر ەتتى. ءجىو ۇلەسى  4,4% ءوستى. بۇل كورستەكىشتىڭ 17 پايىزى مۇناي سەكتورىنىڭ ۇلەسىندە.

ەل بيۋدجەتىندەگى مۇناي ۇلەسى

2019 جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ەل بيۋدجەتىنە 9,7 تريلليون تەڭگە ءتۇستى. بۇل اقشانىڭ جارتىسىنان كوبى - قازاقستاننىڭ وتىز ءىرى كاسىپورىندارىنىڭ سالىعى. ولار 4,9 ترلن تەڭگە تولەدى. ال مۇناي مەن گاز وندىرۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىندارعا 4,3 ترلن تەڭگە كولەمىندە سالىق تولەندى.

بۇل ەل بيۋدجەتىنىڭ 44% قۇرايدى.

ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەلدىڭ مۇناي سالاسىنا تاۋەلدىلىگى ونىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن قاۋىپ بولىپ سانالادى.

ەل دامۋىنىڭ باسقا پەرسپەكتيۆالىق باعىتتارى

ەلىمىزدىڭ تاۋ-كەن ءوندىرىسى تەك مۇناي مەن گاز عانا ەمەس, سونىمەن قاتار باسقا پايدالى قازبالارمەن دە ۇسىنىلعان. ماسەلەن, قازاقستان ۋران ءوندىرىسى بويىنشا الەمدىك كوشباسشى. سونداي-اق بىزدە قارا جانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا, حيميا ونەركاسىبى دامىدى. ماشينا جاساۋ بەلسەندى دامىپ كەلەدى. شيكىزاتتىڭ ارتۇرلىلىگى مەن جەتكىلىكتىلىگى قۇرىلىس ماتەريالدارىن تەك ىشكى پايدالانۋ ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەكسپورتقا دا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ەۋرازيانىڭ ءدال ورتالىعىندا كولىك پەن حالىقارالىق ساۋدانى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مۇنايعا تاۋەلدىلىكتەن بوساتۋدىڭ باسقا ەلدەردىڭ تاجىريبەسى مىسالى, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىن الايىق. ەل 2030 جىلعا قاراي كۇنىنە بەس ميلليون باررەل مۇناي ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل جىلىنا شامامەن 290 ميلليون توننا. بىراق سونىمەن بىرگە ءباا مۇنايعا تاۋەلدى بيۋدجەتتىڭ ۇلەسىن 2030 جىلعا قاراي 10% -عا دەيىن تومەندەتكىسى كەلەدى. قازىر  ەل بيۋدجەتى مۇناي كومپانيالارىنىڭ سالىقتارىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ «قارا التىنعا» تاۋەلدىلىگىن تومەندەگىدەي سالالاردى دامىتۋ ارقاسىندا ازايتۋعا مۇمكىندىك تۋدى:
تۋريزم: اراب امىرلىكتەرىنە  جىلىنا ورتا ەسەپپەن 20 ميلليون تۋريست كەلەدى. 

اۋە كولىگى: بىرنەشە ءىرى اۆياكومپانيالار ءباا-دە ورنالاسقان. 

تەڭىز كولىك تورابى: تەڭىز تەرمينالدارى مەن قويمالار قۇرىلىسىنا كوپ قاراجات بولىنەدى.

جاسىل ەنەرگيانى دامىتۋ: ىستىق كۇن مەن جەل - ەنەرگيا ءوندىرۋدىڭ جاقسى شارتتارى. 

ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز مۇنايعا تاۋەلدىلىكتەن قالايشا قۇتىلا الادى جانە تابيعي رەسۋرستارعا باعانىڭ قۇلدىراۋى ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا قالاي اسەر ەتەتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.

سوڭعى ايلاردا  قازاقستان بەنزينى ەڭ ارزان ەلدەردىڭ قاتارىنا ەندى.

سوڭعى جاڭالىقتار