قازاقستان • 21 ءساۋىر, 2020

اكادەميك الشىنباي راحيشەۆ ومىردەن وزدى

1600 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى راحيشەۆ الشىنباي راحيش ۇلى 89 جاسىندا ومىردەن وزدى.

اكادەميك الشىنباي راحيشەۆ ومىردەن وزدى

الشىنباي راحيشەۆ قازاقستاندىق مەديتسينانىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. س. د. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ اناتوميا كافەدراسىندا 25 جىل بويى باسشىلىق ەتتى. "ەنەرگەتيكالىق گاز لازەرلەرى ساۋلەلەنۋىنىڭ نەرۆ جانە تامىر جۇيەلەرىنە اسەرىن" زەرتتەۋ بويىنشا ماسەلەلەرگە ەكسپەريمەنتتىك ازىرلەۋ جۇرگىزدى.

ا. راحيشەۆ عىلىمدى دامىتۋعا, كادرلار دايارلاۋعا جانە مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قازاقستاندىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. اكادەميك ءىرى عىلىمي فورۋمداردا ءسوز سويلەدى, 1980 جىلى پاريجدە مەديتسيناداعى لازەرلەردى قولدانۋ جونىندە دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىققا قۇرمەتتى پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى.

ونىڭ ءتورت تومدىق "ادام اناتومياسىنىڭ اتلاسى" اتتى ەڭبەگى ءۇش تىلدە جارىق كورسە, مەديتسينا سالاسىنداعى وقۋلىقتىڭ مەملەكەتتىك تىلدە شىعۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.اكادەميك "قازاق مەديتسينالىق تەرمينولوگياسىن ازىرلەۋ مەن ەنگىزۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرى" باعدارلاماسىن وقۋ ۇردىسىنە ەنگىزۋگە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. ول دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جانىنداعى تەرمينولوگيالىق كوميسسيانىڭ, قازاق ۇلتتىق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ باس رەداكتسياسىندا قىزمەت ەتتى, قازاقستاننىڭ ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا, ۇلتتىڭ ينتەللەكتىن قالىپتاستىرۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى.

الشىنباي راحىش ۇلى 1931 جىلى قاراعاندى وبلىسى, قارقارالى اۋدانى, تەگىسشىلدىك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1950 جىلى قاراعاندى مەديتسينالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسىپ, ونى بىتىرگەن سوڭ اسپيرانتۋرادا وقۋىن جالعاستىردى. 1961 جىلى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاسا, 1963 جىلى "قالىپتى اناتوميا" كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى اتانادى. 1964 جىلى تسەلينوگراد قالاسىنداعى جاڭا مەديتسينالىق ينستيتۋتتىڭ وقۋ جانە عىلىمي جۇمىس جونىندەگى پرورەكتورى بولىپ تاعايىندالادى. 1966 جىلى دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋ ءۇشىن لەنينگرادقا اۋىستىرادى. پاۆلوۆ اتىنداعى فيزيولوگيا ينستيتۋتىنىڭ نەيرومورفولوگيا زەرتحاناسىندا اعا عىلىمي قىزمەتكەر رەتىندە جۇمىس ىستەدى.

ا. راحيشەۆ 1968 جىلى الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قالىپتى اناتوميا كافەدراسىنا شاقىرىلادى. 1969-1977 جىلدارى الشىنباي راحيش ۇلى الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى پرورەكتورى بولىپ جۇمىس ىستەدى. ينستيتۋتتىڭ وقۋ پروتسەسىن باسقارا وتىرىپ, وقۋ-ادىستەمەلىك جۇمىستى جان-جاقتى جەتىلۋىنە كوپ كوڭىل ءبولدى. راحيشەۆ مەديتسينادا لازەرلەردى قولدانۋ جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىقتىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. 1994 جىلى ۇلتتىق پاتەنت ۆەدومستۆوسى وعان ەمدەۋ ماقساتىندا لازەرلەردى قولدانۋ بويىنشا ونەرتابىسى ءۇشىن اۆتورلىق كۋالىككە يە بولادى. العاش رەت قر جوعارى مەديتسينالىق مەكتەبى ءۇشىن مەملەكەتتىك تىلدە ەكى تومدىق ادام اناتومياسى بويىنشا وقۋلىقتى جازعان دا ا. راحيشەۆ ەدى.

1978 جىلدان باستاپ ا. ر. راحيشەۆ – قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ قالىپتى اناتوميا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ال 2003 جىلدان باستاپ-قۇرمەتتى مەڭگەرۋشىسى, سونداي-اق قاراعاندى مەديتسينا اكادەمياسى مەن استانا مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى اتاندى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار