ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى مۇناي قۇبىرىنا قاتىستى ماسەلەنى تالقىعا سالدى.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى مۇناي قۇبىرىنا قاتىستى ماسەلەنى تالقىعا سالدى.
زاڭ جوباسىنىڭ تولىق اتاۋى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرىن دامىتۋ جانە پايدالانۋ كەزىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» دەپ اتالادى. ول بويىنشا مۇناي جانە گاز ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولات اقشولاقوۆ بايانداپ بەردى.
ودان ءمالىم بولعانداي, مۇناي قۇبىرىن دامىتۋ مەن پايدالانۋ جونىندەگى جوبانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنەن – «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق, ال قىتاي رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنەن – قىتاي ۇلتتىق مۇناي-گاز كورپوراتسياسى جۇزەگە اسىراتىن بولادى.
تاراپتار ۋاكىلەتتى ۇيىمدار مۇددەلەرىنىڭ تەڭگەرىمىن ساقتاۋدى ەسكەرە وتىرىپ, «مۇنايتاس» سولتۇستىك-باتىس قۇبىر كومپانياسى» اق پەن «قازاقستان – قىتاي قۇبىرى» جشس-ءنىڭ اكتيۆتەرىن قازاقستاندا تىركەلگەن, جۇمىس ىستەپ تۇرعان نەمەسە جاڭادان قۇرىلعان ءبىر زاڭدى تۇلعانىڭ مەنشىگىنە بىرىكتىرۋ نەمەسە وزگە نىساندا بىرلەسكەن قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن ۋاكىلەتتى ۇيىمداردىڭ قارايتىنىمەن كەلىسكەن.
«قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرى ارقىلى قازاقستاندىق مۇنايدى ەكسپورتقا تاسىمالداۋ جونىندەگى قىزمەتتەردىڭ ءتاريفى مۇنايدىڭ «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرى جۇيەسىنە كىرۋ نۇكتەسىنە قاراماستان, بىرىڭعاي بولىپ تابىلادى جانە مۇناي تاسىمالداۋ مارشرۋتىنىڭ ۇزاقتىعى ەسەپكە الىنباي بەلگىلەنەدى دەپ كورسەتىلىپتى. اتالعان مۇناي قۇبىرى ارقىلى شيكىزاتتى ەلىمىزدىڭ ىشكى نارىعىنا بەرۋ ءتاريفىن قازاقستان زاڭناماسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارى بەكىتەدى, الايدا, ول ەكسپورت تاريفىنەن اسپاۋعا ءتيىس.
جوبا شەڭبەرىندە كوزدەلگەن نىساندار پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن جانە «قازاقستان – قىتاي» مۇناي قۇبىرى بويىنشا اتىراۋدان مۇناي تاسىمالى باستالعاننان كەيىن مۇناي بەرۋ كەستەسىن تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى جىل سايىن كەلىسەدى. وسى رەتتە قازاقستان تارابى ىشكى نارىقتا رەسۋرستاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە اكەلەتىن ءمان-جايلار تۋىنداعان جاعدايدا ءتيىستى قۇزىرەتتى ورگان ارقىلى جىل سايىنعى كەستەنى تۇزەتىپ, وزگە تاراپتىڭ ۋاكىلەتتى ورگانىن حاباردار ەتە وتىرىپ, مۇنايدى تاسىمالداۋدىڭ اي سايىنعى كەستەسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋگە قۇقىلى ەكەندىگى دە كورىنىس تاپقان.
وسى رەتتە اتاسۋ – الاشاڭقاي قۇبىرى ارقىلى جىلىنا مۇناي تاسىمالىن 20 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىرعاندىعىن دا ايتا كەتكەن ءجون.
ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, شيكىزاتتىڭ مۇناي قۇبىرى ارقىلى پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا جەتكىزىلۋى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. سونداي-اق, پاۆلودار مەن شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋعا, ەلىمىز ارقىلى مۇناي ءترانزيتى ءۇشىن قۇبىرلار الەۋەتىن پايدالانۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك تۋعىزىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ەڭ باستىسى, ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزەتىن بولادى.
زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ۆيكتور روگالەۆ قۇبىر وتەتىن جول بويىنداعى ينفراقۇرىلىمداردىڭ دامۋى ەرەكشە قارقىن الاتىنىنا نازار اۋداردى. ونىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 8 قوسىمشا سورعىلىق ايداۋ ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلەتىن بولادى. مۇناي قۇبىرى وتەتىن اتىراۋ, اقتوبە, قىزىلوردا, قاراعاندى, شىعىس قازاقستان جانە الماتى وبلىستارىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇدان باسقا, قوسىمشا 1000 جۇمىس ورنى اشىلاتىنى دا كولدەنەڭ تارتىلدى. دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى.
سونداي-اق, جالپى وتىرىستا پالاتا بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ, سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزۋ جانە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ادامداردى مەملەكەتارالىق ىزدەستىرۋ شارتىنا قاتىستى زاڭ جوبالارىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن بەكىتىپ بەردى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
