زەرتتەۋ نەگىزىنە رەسپوندەنتتەردەن ۇيدە وقىتۋ كەزىندە تۋىندايتىن رەسۋرستار مەن قيىندىقتار بويىنشا اقپاراتتار جينالىپ, ساۋالناماعا باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرانىڭ 1650 ستۋدەنتى قاتىستى. ساۋالناماعا قاتىسقان ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرى اسا بەلسەندىلىك تانىتتى. ستۋدەنتتەردىڭ قاشىقتان ءبىلىم الۋى كەزىندە قانداي جاعدايلارمەن بەتپە-بەت كەلەتىندىگىن انىقتاۋ ماقساتىندا سۇراقتار ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ, موتيۆاتسيانى ساقتاۋ, تاپسىرمالار مەن ورىنداۋ مەرزىمدەرى, تەحنيكالىق قيىندىقتار, ءۇي جاعدايىندا وقۋ اسەرى مەن ەرەكشەلىكتەرى, ونلاين-پلاتفورمالاردى پايدالانۋ جانە قاتىسۋ ءتارىزدى بىرنەشە ساناتقا ءبولىندى.
زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, ستۋدەنتتەردىڭ 80%-دان استامى قاجەتتى جابدىققا, ينتەرنەتكە جانە باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋگە قول جەتكىزە الادى. قوسىمشا قۇرىلعىلاردى (سمارتفوندار جانە باسقا گادجەتتەر) پايدالانادى, ويتكەنى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى نوۋتبۋكقا قاراعاندا 5%-عا جوعارى. سونىمەن قاتار رەسپوندەنتتەردىڭ 15% ءۇشىن ينتەرنەت قولجەتىمسىز. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ 65% وڭاشا بولا المايدى. موتيۆاتسيانىڭ ساقتالۋى رەسپوندەنتتەر ءۇشىن اسا كۇردەلى (27% ولاردا ەلەۋلى پروبلەما بار ەكەنىن, ال 45%-ەلەۋسىز ەكەنىن كورسەتتى). سونىمەن قاتار, رەسپوندەنتتەردىڭ ەداۋىر بولىگىن (65%) تايم-مەنەدجمەنتتى وڭتايلى پايدالانۋ جانە ءۇي جاعدايىندا وقىتۋعا بەيىمدەلۋمەن بايلانىستى قيىندىقتار تولعاندىرادى. ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالارعا داعدىلانۋى اسا قيىندىق تۋعىزبايدى, تەك 6% ءۇشىن كۇردەلى.
600-دەن استام بىلىمگەر وقۋ پروتسەسىندەگى قيىندىقتارعا بايلانىستى اشىق پىكىر بىلدىرگەن. ماسەلەن, تاپسىرمالار مەن ولاردى ورىنداۋ مەرزىمدەرى بويىنشا كەيبىر رەسپوندەنتتەر تاپسىرمالار سانىنىڭ كۇرت ءوسۋىن اتاپ ءوتتى, سونىڭ سالدارىنان ءۇي مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا بوس ۋاقىت جەتىسپەيدى. وقىتۋشىلار ستۋدەنتتەردىڭ قازىرگى ۋاقىتتا بوس ۋاقىتى كوپ دەپ ويلاپ, ءۇي تاپسىرماسىن شامادان تىس جۇكتەيدى, بىزگە بەلگىلەنگەن مەرزىمدە تۇرۋ ءۇشىن كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى.
ينتەرنەت ساپاسى قاشىقتىقتان وقىتۋدىڭ ماڭىزدى كومپونەنتى بولىپ تابىلادى. ەلدە توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى كوپتەگەن ستۋدەنتتەر ءوز تۋعان قالالارى مەن اۋىلدارىنا قايتىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدى. ونلاين-پلاتفورمالارعا قوسىلعان تەحنيكالىق ىركىلىستەر دە ساباقتاردىڭ تيىمسىزدىگىنە اكەلەدى. كەيبىر ستۋدەنتتەر ينتەرنەت پروۆايدەرلەر قىزمەتىنىڭ قارجىلىق اسپەكتىلەرىنە بايلانىستى ماسەلەلەردى ايتادى. مىسالى, ء«بىر ءپان (50 مين) مەگابايتتاردىڭ ەداۋىر سانىن جۇكتەيتىندىكتەن, ايدىڭ سوڭىنا دەيىن كوپتەگەن ستۋدەنتتەر ينتەرنەتسىز قالادى. ستۋدەنتتەر كوپتەگەن ءتۇرلى ونلاين پلاتفورمالاردى پايدالاناتىندىقتان بۇل جا ينتەرنەت ترافيكتى كوپ قاجەت ەتەدى.
ستۋدەنتتەردىڭ كوبى بەيىمدەلۋ كەزەڭى وتە قيىن بولعاندىعىن ايتادى. سەبەبى, ۇيگە ورالعاننان كەيىن ءۇي مىندەتتەرى مەن وقۋىن بىرگە الىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى. ءجيى كوتەرىلگەن ماسەلە – ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمىن باعالاۋ جۇيەسى. رەسپوندەنتتەر سيللابۋستارعا كەيبىر تۇزەتۋلەر ەنگىزە وتىرىپ, ءوز وقىتۋشىلارىنان ادىلدىكتى تالاپ ەتەدى.
- وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بارلىق پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, سدۋ اكىمشىلىگى اكادەميالىق ساياساتقا وزگەرىستەر ەنگىزىپ, وندا جۇكتەمەنى جەڭىلدەتەتىن جانە وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردى جۇمىس پەن وقۋعا ىنتالاندىراتىن بىرقاتار كەشەندى شەشىمدەر ۇسىندى, - دەپ اتاپ ءوتتى سدۋ رەكتورى قۋانىش ەرعاليەۆ.
ءوز كەزەگىندە ساۋالناماعا 200-دەن استام وقىتۋشى قاتىستى. جالپى, وقىتۋشىلار ۇسىنعان ءتيىمدى كەرى بايلانىس ونلاين-وقۋعا دەگەن كەرى كوزقاراستى بىلدىرمەيدى. ساۋالناما كورسەتكەنىندەي, كەيبىر مالىمەتتەر بۇل تاجىريبەنى جاقسى قابىلداپ جاتقانداردىڭ بار ەكەنىن كورسەتسە, ەندى ءبىرى بۇل جۇيەنى كۇردەلى دەپ سانايدى. ونلاين وقىتۋدى تىڭ جاڭالىق ەمەس دەيتىن پىكىرلەر دە كەزدەسەدى. دەگەنمەن, كوپشىلىگى پەداگوگيكالىق جۇكتەمەنىڭ ارتقانىن, ونلاين-وقىتۋعا دايىندىق ءداستۇرلى وقىتۋعا قاراعاندا كوپ ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. جوبالاردى باعالاۋ جانە ستۋدەنتتەرمەن كەرى بايلانىستىڭ كۇردەلىلىگى - كوپ ۋاقىتتى الاتىندىعىندا. سونداي-اق وقىتۋشىلار جۇكتەمەسى كوپ ءۇي مىندەتتەمەلەرىنە تاپ بولعانىن ءارى ونلاين-وقىتۋعا ءوز ادىستەرىن بەيىمدەۋدە قيىندىقتاردىڭ تۋىنداعانىن اتاپ ءوتتى.
