ايماقتار • 14 ءساۋىر, 2020

تاڭعاجايىپ جادىگەرلەر تاعىلىمى

282 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قىم-قۋىت تىرشىلىكپەن قاربالاسىپ ءجۇرىپ جايشىلىقتا مادە­نيەت وشاقتارىنا باس سۇعىپ, جان سارايىمىزدى جاڭ­عىرتۋعا ءجيى ۋاقىت تابا بەرمەۋشى ەدىك. ءتورت قابىرعاعا قا­ماپ, تەلەفون مەن تەلەديدارعا تەلمىرتىپ قويعان قازىرگى جاع­داي ءبىر ءسات تەرەڭ ويلانۋعا مۇرشا بەرگەندەي. جەلىدەگى جە­ڭىل دۇنيەلەردەن جالىققان جۇرت كونە تاريحتىڭ كومبەسى سا­نا­لاتىن مۋزەيلەردەگى تانىمدىق مۇرالارعا ۇڭىلە باستادى.

تاڭعاجايىپ جادىگەرلەر تاعىلىمى

ماسەلەن, مەملەكەتتىك ورتا­لىق مۋزەيدە 3D فورماتىندا ءجۇرىپ جاتقان ۆيرتۋالدى تۋرلاردى سوڭعى اپتانىڭ وزىندە توقسان مىڭ ادام تاما­شالاعان.

زەيىن قويىپ, زەر سالساڭ زامانالار بەدەرىنە بويلاتاتىن تاڭعاجايىپ تۋىندىلار تانىمىڭدى تەرەڭدەتپەۋى مۇمكىن ەمەس. مۋزەي قورىنان 300 مىڭعا جۋىق ماتەريالدىق جانە رۋحاني مادەنيەت قۇندى­لىقتارىن تابۋعا بولادى. ەجەلگى داۋىرلەردەن قازىرگى زامانعا دەيىنگى قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە ساپار شەكتىرەتىن جەتى تۇراقتى زالدىڭ جۇمىسىن قاشىقتان-اق تاماشالاي الاسىز. ارحەو­لوگيالىق التىندار توپتاماسى, قازاقستان تاريحىنىڭ ەت­نوراسوگەنەتيكالىق دامۋى­ن كور­سەتەتىن انتروپولوگيا مۇ­را­لارى, ەتنوگرافيا زالىن تولتىرعان بىرەگەي جادىگەرلەر – تۇنىپ تۇرعان تاريح.

  مىڭ جىلدىق تاريحى بار الماتىنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىنەن حابار بەرەتىن شا­عىن فيلمدەر توپتاماسى شاھا­ردىڭ ءبىز بىلمەيتىن تىل­سىم سىرىنا ۇڭىلتەدى. تۋىن­دىدان تاۋ قورشاعان تاس قالا تۇر­عىندارىنىڭ باسى دا, سوڭى دا ءبىز ەمەس ەكەنى­مىزدى سا­نا­ڭىزعا سالماق سالىپ, وي ەلەگىنەن وتكىزەسىز. ازان-قازان تىرشىلىگىنەن ارىلىپ, ءبىر ءسات تىنىم العان تۋ­عان قالا­ڭىز­­دىڭ تىنىسى اشىل­عانىنا قۋانىپ, تابيعات انامەن تىل­دەسكەندەي اسەرگە بولەنەسىز.

– مادەنيەت وشاعىنىڭ الەۋ­­مەتتىك جەلىدەگى پاراق­شا­لارىندا بىلتىر قىر­كۇيەك ايىندا چەحيالىق كورەر­­مەندەردىڭ نازارىنا ۇسى­نىلعان « ۇلى دالانىڭ تاريحي-مادەني كەلبەتى» اتتى جىلجىمالى كورمە تۋرالى بەينەوروليكتى وقىرماندار جىلى قابىلدادى. قازاقتىڭ تاريحي ەتنوگرافياسىنىڭ مۋزەيدەگى دەرەكتىك نەگىزى ءھام نەگىزدەمەسى تۇرعىسىندا مۋزەي ديرەكتورى, پروفەسسور نۇرسان ءالىمباي ارنايى ونلاين-ءدارىس وتكىزدى. ارحەولوگيا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ايتقۇل حاميت كورەرمەندى «اقتەرەك شاتقالىنىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى» تاقىرىبىندا مول اقپاراتقا قانىقتىر­دى. ارىپتەسىمىز نابيرا تورە­جانوۆا مۋزەيدىڭ ايگىلى ەرمي­­تاج­بەن بىرلەسە جاساعان ارحەولوگيالىق ەكسپەدي­­تسيا­لىق جوباسى جامبىل وبلىسى, بايزاق اۋدانىندا ورنالاسقان «باقا توبە» ەسكەرتكىشىندە جۇرگىزگەن قازبا جۇمىستارىنا شولۋ جاسادى. كوڭىل قۋانتارلىعى, پاراق­شالارىمىزعا پىكىر قالدىرىپ, قىزىقتى دەرەكتەرگە, كەيبىر جادىگەرلەرگە قاتىستى ساۋالدارىن جولداپ جاتقان وقىر­ماندار كوپ. مۇنداي كەرى بايلانىس ورنا­تۋعا نيەت بىلدىرگەن زەردەلى ازامات­تارعا دا ايرىق­شا كوڭىل ءبولى­نىپ وتىر. سون­داي-اق «مەم­لەكەتتىك ورتا­لىق مۋزەي قورىن­داعى سيرەك كەز­دەسەتىن قول­جازبالار مەن باسىلىمدار حاقىندا بىرەر ءسوز» اتتى تانىم­دىق ءدارىس كوپشىلىك ءۇشىن تاپتىر­ماس دۇ­نيە بولادى دەپ سەنەمىز, – دەيدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەم­لەكەتتىك ورتالىق مۋزەيىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى اقمارال ايدىمباەۆا.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار