ناۋرىزدىڭ ورتاسىندا ىندەتتىڭ قازاقستانعا جەتكەنى بەلگىلى بولا باستاعان ساتتەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاۋىپسىزدىك ءىس-شارالارىنا شۇعىل كىرىسۋگە پارمەن بەرىپ, 15 ساۋىرگە دەيىن توتەنشە جاعداي رەجىمىن جاريالاعان ەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ىندەتتىڭ كەڭ تارالۋىن تەجەۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جان-جاقتى, قاتاڭ قاداعالاندى. الايدا ەلدەگى الاڭ كوڭىل ءالى باسىلار ەمەس. توتەنشە جاعداي رەجىمىنىڭ مەرزىمى تاعى ۇزاراتىنىن حالىقتىڭ ءىشى سەزگەن-ءدى.
10 ساۋىردە پرەزيدەنتتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن توتەنشە جاعداي جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا قازىرگى احۋال باعامدالىپ, جەدەل اتقارىلۋى ءتيىس جۇمىستار پىسىقتالدى.
– توتەنشە جاعداي رەجىمىن كەم دەگەندە ءساۋىردىڭ اياعىنا دەيىن سوزۋعا تۋرا كەلەتىنى قازىردىڭ وزىندە تۇسىنىكتى بولىپ وتىر. ءبىز كوروناۆيرۋسپەن اۋىرۋدىڭ شارىقتاۋ شەگىنەن ءالى وتكەن جوقپىز. ىندەتكە قاتىستى جاعدايعا جەڭىل قاراۋعا بولمايدى. وسىعان بايلانىستى كارانتين رەجىمىن ەلوردادا, الماتى مەن شىمكەنتتە جانە ءتيىستى وبلىستاردا ءساۋىردىڭ اياعىنا دەيىن سوزۋدى تاپسىرامىن. مۇنىڭ وڭتايلى شەشىم ەمەس ەكەنىن تۇسىنەمىن. ويتكەنى حالىق كوشەگە شىعىپ, قالىپتى تۇرمىسىن جالعاستىرعىسى كەلەدى. بىراق كارانتين رەجىمىن ساقتاۋدان, وقشاۋلانۋدان باسقا جول جوق. بۇلاي جاساماساق, جاعدايدى ۋشىقتىرىپ الامىز. ىندەت بەلەڭ الىپ, بارشا ۇلتىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا, سونداي-اق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاۋىپ تونەدى. مۇنداي جاعدايدا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە, ءتىپتى بۇكىل ەكونوميكاعا قاتىستى جاساپ جاتقان ارەكەتتەرىمىزدىڭ ءمانى جوعالادى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
راسىندا, قىسىلتاياڭ شاقتا قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتە تۇسۋدەن باسقا امال جوق. ويتكەنى ىندەت ءىرى قالالارعا قوسا, قالعان وڭىرلەردە دە ەتەك جايا باستادى. بۇگىنگى تاڭدا قاراعاندى, اقمولا, قىزىلوردا, تۇركىستان, جامبىل وبلىستارىندا اۋرۋ جۇقتىرعانداردىڭ سانى كۇرت ءوستى. وڭتۇستىكتە حالىق تىعىز ورنالاسقانىن ەسكەرسەك, جاعدايدى ۋشىقتىرماۋعا مەيلىنشە قامدانۋ قاجەت.
الدىمەن ازاماتتاردىڭ اماندىعى ماڭىزدى. بىراق كارانتيننىڭ ۇزارا تۇسكەنى قانشاما تىرلىككە قولبايلاۋ بولىپ, ءتۇرلى سالاداعى ءىستىڭ ىركىلىپ قالاتىنى تاعى بار. ناپاقاسىن كۇندەلىكتى جۇمىسىنان ايىرىپ وتىرعان جۇرت از ەمەس. بۇل رەتتە مەملەكەت ناقتى شارالار قابىلداپ, تابىسسىز قالعاندارعا الەۋمەتتىك تولەمدەر بەرە باستادى. الايدا تار ۋاقىتتا جاردەماقىنى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ ءتيىمدى تاراتۋدىڭ ءوزى ماسەلەگە اينالىپ كەتتى. ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار جەكە شوتى بولماي, كارانتين كەزىندە كارتا اشپاق بولىپ بانكتەردىڭ الدىنا قاپتادى. بۇلاي توپتانعان جەردە ينفەكتسيانىڭ تاراۋ قاۋپى كۇشەيەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە ازاماتتار ۇيىنەن شىقپاي كومەك الاتىن تەتىكتەردى جەدەل ازىرلەپ, تولەم كارتالارىن قاشىقتان دايىنداۋ ماسەلەسىن 3 كۇن ىشىندە شەشۋدى تالاپ ەتتى.
بۇل تاپسىرما شۇعىل قولعا الىنىپ, ەرتەسىنە-اق «قازپوشتا» تولەم كارتالارىن شىعارۋ مەن شوت اشۋدى ونلاين جۇزەگە اسىراتىن قىزمەتتى ىسكە قوستى. Kazpost Virtual دەپ اتالاتىن قىزمەت post.kz سايتىندا قولجەتىمدى. سونداي-اق بۇل قىزمەتكە سمارتفون ارقىلى جۇگىنگىسى كەلەتىندەرگە AppStore-دا قوسىمشاسى دايىن تۇر. ال Playmarket-تە جاقىندا شىعادى. قازىر «قازپوشتا» 1000-نان استام ۆيرتۋالدى كارتا شىعارىپ ۇلگەردى. ەندى الەۋمەتتىك تولەم الۋ الدەقايدا جەڭىلدەدى. جالپى بۇل جاردەماقىدان 1,7 ميلليون ازامات ءۇمىتتى بولىپ وتىر.
جاردەماقىنى ۇلەستىرۋدى وسىلاي ىڭ-شىڭسىز ىڭعايلاۋعا تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ سەپتىگى تيگەنى انىق. بىراق سىن ساعاتتا تسيفرلاندىرۋدىڭ ءبىراز ماسەلەنى شەشۋگە شاما-شارقى جەتپەي, سىر بەرىپ قالعانىن كوز كوردى. كوميسسيا وتىرىسىندا پرەزيدەنت وسى جاعىن قاتاڭ سىنعا الىپ, مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر قاشىقتان وقىتۋعا كوشكەندە ينتەرنەت جۇيەسى سترەسس-تەستتەن وتپەگەنىن ايتتى.
– ەلەۋلى جۇيەلىك كەمشىلىكتەر انىقتالدى. ءبىلىم مينيسترلىگى تەلەديدار ارقىلى ساباق بەرۋگە ءماجبۇر. جارناماسى جەر جارعان E-Learning جۇيەسىنىڭ جۇرت ايتىپ جۇرگەندەي, ءۇنى شىقپاي قالدى. سونىمەن قاتار E-Gov جۇيەسىندە دە اقاۋلار بار ەكەنى ءمالىم بولدى. الداعى ۋاقىتتا وسى ۆيرۋس كەزىندەگى جاعدايلاردان ساباق الىپ, تالداۋلار جاساپ, توسىن جاعدايلارعا دايىن بولۋىمىز كەرەك. ەڭ باستىسى, شىن مانىندەگى تسيفرلى مەملەكەتكە اينالۋ ءۇشىن IT سالاسىن ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ جوسپارىن دايىنداۋ قاجەت. ەلىمىزدە كەلەسى جىل ءتيىمدى تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ءوتۋى ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
داعدارىس كەم-كەتىگىمىزدى كورسەتىپ قانا قويماي, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە دە جول اشىپ جاتىر. وسى تۇرعىدا پرەزيدەنت جاڭا تاجىريبەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قوسىمشا قارجىلىق شىعىندارسىز قايتا قاراۋدى, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى تۇبەگەيلى رەفورمالاۋدى تاپسىردى.
پاندەميامەن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرگەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگى ەرلىككە پارا-پار. ولارعا تولەنەتىن بارلىق قوسىمشا تولەمدەردى ۋاقتىلى جۇرگىزۋ قاداعالانۋى كەرەك. بۇل قاتاردا پوليتسيا مەن اسكەري قىزمەتشىلەر جانە مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتكەرلەرى دە نازاردان تىس قالمايدى.
مەملەكەت باسشىسى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن ساپالى تۇردە ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ىندەتتەن كەيىنگى كەزەڭدە اتالعان باعدارلاما اياسىندا شامامەن 240 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىنىن ايتتى.
– بۇل جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان قارجى بولىنەدى. بولىنگەن قاراجاتتىڭ قۇمعا سىڭگەن سۋداي بولماۋى وتە ماڭىزدى. مۇنداي جاعداي بۇعان دەيىن بىرنەشە رەت بولعان. سوندىقتان ۇكىمەت پەن اكىمدەر بۇل جۇمىسقا قازاقستاندىق كادرلاردى, وتاندىق قۇرىلىس كومپانيالارىن جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرۋشىلەردى تارتۋعا مىندەتتى. مەنىڭ قولىمداعى ساراپتاما بويىنشا مۇنىڭ باسىم بولىگى ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. باعدارلاما اياقتالعاننان كەيىن 13 مىڭ ادام عانا تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلەدى ەكەن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جالپى, مەملەكەتتىڭ اتالعان الەۋمەتتىك قولداۋلارىنا قوسا, ء«بىز بىرگەمىز» اكتسياسى اياسىندا كومەككە مۇقتاج كوپتەگەن وتباسىعا قامقورلىق جاسالىپ, ينفەكتسيادان ساقتانۋ قۇرالدارى جانە ازىق-ت ۇلىك ۇلەستىرىلدى. ارينە وسىنداي سىن ساعاتتا ۇيىندە وقشاۋلانىپ, جۇمىستان قول ءۇزىپ قالعان اعايىنعا ىشەر استىڭ جەتكىلىكتى بولماعى ماڭىزدى. بىراق استىقتان تارشىلىق كورمەس ءۇشىن قام-قارەكەت جاساۋدى دا ەستەن شىعارماعان دۇرىس. ياعني كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن كەشىكتىرۋگە بولمايدى. سول ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆ ەگىس جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ كولەمى
3 ەسەگە جۋىق, ياعني 170 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىنا پەستيتسيدتەر مەن تىڭايتقىشتار, ساپالى تۇقىمدار جانە جانار-جاعارماي ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كوكتەمگى شارۋالاردى پىسىقتاعاندا, بۇل مەزگىلدىڭ الەگى – قارعىن سۋدىڭ قاۋپىن دە ۇمىتپاۋ كەرەك. پرەزيدەنت اقمولا, قوستاناي جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىنە داۋىلدان زارداپ شەككەن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ, تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىسانداردى دەرەۋ جوندەۋ جۇمىستارىن, سونداي-اق سۋ تاسقىنىن قاداعالاۋدى تاپسىردى.
پرەزيدەنتتىڭ پارمەندى تاپسىرمالارى بۇرىن-سوڭدى بولماعان تەگەۋرىندى جۇمىستى تالاپ ەتەدى. ىندەت كەزىندەگى ءىس-قيمىل كەلىسىلگەن كەلەلى جيىنعا وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ اكىمدەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قۇقىق قورعاۋ قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى بەينەبايلانىس ارقىلى قاتىستى. پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات دوساەۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا جانە قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك ەسەپ بەردى.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ اكىمدەرمەن تىعىز بايلانىس ورناتا وتىرىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى توقىراۋدان بىرتىندەپ وركەندەۋ ايماعىنا الىپ شىعۋى ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ەكى ءىرى قالاسىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋگە ءمان بەرىپ وتىر. بۇل رەتتە اكىمدىكتەر جۇمىس ورىندارىندا قاتاڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق رەجىمدى جانە الەۋمەتتىك قاشىقتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتە الاتىن مەكەمەلەردىڭ ءتىزىمىن دايىندايدى. ەل باسىنا كۇن تۋىپ تۇرعان وسىناۋ كۇردەلى شاقتاعى ەسەلى ەڭبەك ناتيجەلى بولىپ جاتسا, ىندەتتىڭ زاردابىن ودان كەيىنگى كەزەڭدە دە كوپ تارتا قويماسپىز. باستىسى, بۇل بالەكەت ۇزاققا سوزىلماي, ءساۋىردىڭ سوڭى زاۋالدىڭ سوڭى بولعاي!
