داعدارىسقا ۇكىمەت تاراپىنان قولعا الىنىپ جاتقان شارالار, ۇلتتىق قوردان حالىقتى جانە بيزنەستى قولداۋعا 5,9 ترلن تەڭگە ءبولۋ بۇرىن-سوڭدى بولماعان فاكتور ەكەنىن جۋرناليستەردىڭ قاپەرىنە سالىپ ءوتۋدى ۇمىتپادى.
«داعدارىستىڭ قانشا ۋاقىتشا سوزىلاتىنىن بىلمەيمىز. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى قازىرگى جاعدايدى 2008-2009 جىلدارداعى داعدارىستان اۋىر بولادى دەپ باعا بەردى. سوڭعى ون جىلدىقتارداعى جاعدايمەن سالىستىرار بولسام,ءالەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرىنىڭ ورتالىق بانكتەرى قابىلداعان شارالار, داعدارىس پاكەتىنىڭ قارجىلىق قورى بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا كوپ» دەدى ەلەنا باحمۋتوۆا.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسىعان دەيىن قازاقستاندا بىردە-ءبىر ادام مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىنسىز, قامقورلىعىنسىز قالمايتىنىن ايتتى. سول سياقتى توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەندەر بيزنەسكە, شوب وكىلدەرىنە سالىق جەڭىلدىكتەرى, نەسيە دەمالىستارى بەرىلدى. «بىراق ەل اراسىندا نەسيەگە جەڭىلدىك بەرۋدى نەسيەنىڭ كەشىرىلۋىمەن بايلانىستىراتىندار بار. بۇل دۇرىس ەمەس. قازاقستاندىق بانكتەر قازىرگى قيىن جاعدايلارعا توتەپ بەرۋى بانك كليەنتتەرىنىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىنا بايلانىستى. بانكتەر, رەتتەلەتىن سۋبەكتىلەر بولعاندىقتان, ولاردىڭ رەتتەۋشى قاداعالايتىن ستاندارتتارى بار» دەپ اتاپ ءوتتى ە. باحمۋتوۆا.
قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى بيزنەستىڭ جاي-كۇيىنە الاڭدايتىنىن ايتتى. سەبەبى قازاقستاندىق كاسىپورىندار شەتەل ۆاليۋتاسىمەن نەسيە بەرۋدەن ۇزاق ۋاقىت بويىنا اۋلاق بولعانىنا قاراماستان, شەتەلدىك ۆاليۋتاداعى بىرقاتار مىندەتتەمەلەرگە يە. «بۇل بيزنەستىڭ نەسيەلىك قابىلەتىن ناشارلاتىپ, نەسيە پورتفوليوسىنىڭ ساپاسىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن» دەيدى ول.
قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى «بيىلعى جىلى ەكونوميكانى نەسيەلەۋدىڭ ءوسۋىن كۇتۋگە بولا ما؟» دەگەن سۇراققا ول «بۇل ماسەلە كارانتيننىڭ قانشالىقتى تەز اياقتالاتىندىعىنا جانە حالىقتىڭ جۇمىس ورىندارىنا قانشالىقتى تەز ورالۋىنا, شوب جۇمىس ىستەيتىنىنە بايلانىستى بولادى» دەپ جاۋاپ بەردى.
بىراق, توراعانىڭ پايىمداۋىنشا, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارىنىڭ كەڭەيۋى, سونداي-اق ۇلتتىق بانكتىڭ اينالىم كاپيتالىن 8% مولشەرلەمەمەن نەسيەلەۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋى ءىجو-گە دە, ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىنە دە وڭ اسەر ەتۋى كەرەك.
سونداي-اق «كۋرەرلەردە زەينەتكەرلەرگە بانكتىك كارتالاردى جەتكىزۋدە قيىندىقتار تۋىنداپ جاتىر» دەگەن سۇراققا ەلەنا باحمۋتوۆا, «شوت اشىلسا, كارتا كۋرەر ارقىلى قاجەتتى نۇكتەگە جەتكىزىلەدى. مۇنداي قىزمەتتەر بارلىق دەرلىك بانكتەردە جۇمىس ىستەيدى. بۇل كارتالاردى تاسىمالدايتىن كۋرەرلەردىڭ قالا ىشىندە جۇرۋىنە كەدەرگى جوق. بارلىق بانكتەردە پلاستيكالىق كارتالاردى جەتكىزەتىن كۋرەرلىك قىزمەت بار », دەپ جاۋاپ بەردى.
ەلەنا باحمۋتوۆا بانك كليەنتتەرىنىڭ شاعىن قارجى ۇيىمدارى (مقۇ) سەكتورىنا كەتۋ ىقتيمالدىعى تۋرالى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى.
«16 ناۋرىزدا ەلدە توتەنشە جاعداي ەنگىزىلدى, كليەنتتەردىڭ بانكتەردەن ونلاين-نەسيەلىك كومپانياعا اۋىسقانىن انىقتاۋ ءۇشىن بىزگە ءبىر اي بويى جاعدايدى باقىلاۋىمىز كەرەك. العاشقى ايدا بۇل قۇبىلىس بايقالمادى. مقۇ-نىڭ قورجىنى 350 ملرد. تەڭگە, ال بانكتەرءدىڭ قارجىلىق قورجىنى 14,5 ترلن تەڭگە» دەيدى ە. باحمۋتوۆا.
سوڭعى اپتالاردا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا «پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ ءوسۋى نەسيە پايىزىنىڭدا وسۋىنە جول اشادى» دەگەن پىكىر جيىرەك ايتىلاباستادى. توراعا بۇل سۇراققا جاۋاپ رەتىندە ناقتىستاتيستيكالىق اقپارات بولماعاندىقتان, نەسيەلەربويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلەتىنىتۋرالى ايتۋعا ءالى ەرتە ەكەنىن ايتتى. بىراق, ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە, 2020 جىلى 6 ساۋىردە ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى تاعى 9,5% دەيىنتومەندەتكەنىن ەسكەرسەك, بانكتەردى قارجىلاندىرۋقۇنىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا نەگىز جوق ەكەنىنبىلدىرەدى. «سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا نەسيە پايىزىنىڭ ءوسۋىن كۇتۋگە بولمايدى », دەپ تۇيىندەدى ەلەنا باحمۋتوۆا.
