ەكونوميكا • 09 ءساۋىر، 2020

توقىما ونەركاسىبىنە تىڭ سەرپىن كەرەك

213 رەتكورسەتىلدى

بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپ سەكتورىندا جەڭىل ونەركاسىپتىڭ جولى اۋىر بولىپ تۇر، ياعني قوردالانعان ماسەلەسى كوپ سالا. سەناتتا وتكەن پارلامەنتتىك تىڭداۋدا جوعارعى پالاتا توراعاسى داريعا نازارباەۆا الەۋمەتتىك ماڭىزعا يە جەڭىل ونەركاسىپ سالاسى ەكونوميكانى تۇرلەندىرۋگە، اسىرەسە پايدالى قازبالار قورىنىڭ ازايىپ، مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەگەن كەزىندە داعدارىس تولقىنىنا قارسى تۇرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋداعى كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى رەتىندە شيكىزاتتىڭ تاپشىلىعى اتالعان-دى. بۇل ورايدا جەڭىل ونەركاسىپتىڭ اسا ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى – توقىما ونەركاسىبىنىڭ دە احۋالى ازىرگە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي بولماي تۇر.

ءيا، ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ 2005 جىلعى 6 شىلدەدەگى جارلىعىمەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى، قازىرگى شىمكەنت قالاسىندا «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ قۇرىلۋى ماقتا-توقىما كلاستەرى دامۋىنىڭ نەگىزى بولدى. ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جىلىنا 100 مىڭ توننا ماقتا وڭدەۋ، 10 مىڭ جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتەتىن 15 توقىما مەكەمەسىن قۇرۋ جوسپارلانعان ەدى. قايبىر جىلدارى بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جوسپارلى جۇرىسىنەن جاڭىلىپ، كاسىپورىندار توقتاپ، توقىما ونەركاسىبى توقىراۋعا ۇشىراعان بولاتىن. قازىرگى جاعدايى مەن ەرتەڭگىدەن ءۇمىتى قانداي؟ سارالاپ كورەيىك.

وتاندىق وندىرۋشىلەر قولداۋعا مۇقتاج

سالا ماماندارىنىڭ مالىمدەۋىنشە، 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇراتىن 14 توقىما كاسىپورنى ىسكە قوسىلادى. بۇگىنگى تاڭدا ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جۇمىس ىستەيتىن نىسانداردىڭ دەنى توقىما كاسىپورىندارى جانە كوبىسى ەلىمىزدە دە، شەتەلدە دە تانىمال. ناقتىراق ايتساق، كىلەمدەر، كىلەمشەلەر مەن سينتەتيكالىق جىپتەردىڭ ءىرى ءوندىرۋشىسى «Bal textile» جشس «يندۋستريا 4.0» باعدارلاماسى اياسىندا ەلىمىزدەگى مودەلدى تسيفرلى زاۋىتتاردىڭ قاتارىنا قوسىلدى. 2013 جىلدان باستاپ ءوز ءونىمىن حالىققا ۇسىنىپ كەلە جاتقان فابريكا بازاسىندا ەنەرگيا ۇنەمدەۋگە جانە جابدىقتىڭ توقتاپ قالۋىن تومەندەتۋ ارقىلى ەكونوميكالىق پايدا تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىردەن بەس تسيفرلى جوبا ەنگىزىلۋدە.

كاسىپورىننىڭ جىلىنا 5 ملن شارشى مەتر كىلەمدەر مەن كىلەم بۇيىمدارىن جانە 4 مىڭ توننا سينتەتيكالىق ءجىپ شىعارۋ مۇمكىندىگى بار، 300 ادام جۇمىس ىستەيدى. ازىرگە فابريكا ءۇش تسەحتان تۇرادى. جاقىن ارادا ءتورتىنشى تسەح سالۋ جوسپارلانعان. بولجالدى ينۆەستيتسيا كولەمى – 2،5 ملرد تەڭگە. قازىرگى تاڭدا وندىرىلگەن كىلەم ءونىمىنىڭ كولەمى جىلىنا 4 ملن شارشى مەتر بولىپ وتىر.

جالپى ءونىمنىڭ 20 پايىزى ەكسپورتقا شىعارىلادى. دەگەنمەن كاسىپورىن باسشىلارى ەلىمىزدە كوپتەگەن جەڭىل ونەركاسىپ تاۋارلارى سىرتتان كەلەتىنىن، ال ەكسپورت كولەمى ءالى دە تومەن دەڭگەيدە ەكەنىن ايتادى.

«ۇكىمەت تاراپىنان جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋ ماقساتىندا وسى ۋاقىتقا دەيىن قىرۋار ءىس اتقارىلىپ كەلەدى. فابريكا «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ورنالاسۋى ارقىلى سالىق جاعىنان كوپتەگەن جەڭىلدىككە يە بولىپ وتىر. ودان بولەك، بىرنەشە رەت مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الدىق. مەملەكەتتىڭ وسىنداي جان-جاقتى قولداۋى ارقىلى ەندى اياققا تۇرىپ كەلەمىز. مەنىڭ ويىمشا، كەلەسى كەزەڭدە ءبارىمىز بىرىگىپ، ەلىمىزدىڭ نارىعىن قورعاۋدى مىقتاپ قولعا الۋىمىز قاجەت. اتاپ ايتار بولساق، بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ نارىعىنا تۇركيا، يران، بەلگيا، وزبەكستان سەكىلدى ەلدەردەن كىلەم تاۋارلارى ەمىن-ەركىن كىرىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە، سوڭعى جىلداردا جالپى كىلەم يمپورتىنىڭ ىشىندە وزبەكستاننىڭ ۇلەسى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ەگەر رەسمي دەرەكتەرگە جۇگىنەر بولساق، وزبەكستاننان كەلگەن كىلەم يمپورتى كولەمى 2018 جىلى 1 ملن 700 مىڭ شارشى مەتردى قۇراسا، 2019 جىلى 1 ملن 300 مىڭ شارشى مەتر بولعان. بۇل جالپى ەلىمىزدەگى كىلەم يمپورتىنىڭ 16%-نا تەڭ. ال قازاقستان كورشى ەلگە 2019 جىلى 20 مىڭ شارشى مەتردى عانا ەكسپورتتاعان. وزدەرىڭىز بايقاپ وتىرعانداي، ارادا ۇلكەن الشاقتىق بار. قازىرگى تاڭدا وزبەكستانداعى كىلەم بيزنەسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. مۇنىڭ باستى سەبەبى كورشىلەرىمىزدىڭ كەدەندىك جانە اكتسيزدىك سالىقتار سالۋ ارقىلى ءوز نارىعى مەن وندىرۋشىلەرىن ءتيىمدى قورعاپ وتىرعانىندا. بۇل كىلەم ونىمدەرىنە عانا ەمەس، باسقا دا تاۋارلارعا قاتىستى ۇلكەن ماسەلە. وزبەكستان تاراپى ءوز نارىعىنا كىرگەن قانداي دا ءبىر ەلدىڭ تاۋارىنىڭ يمپورتى وسكەنىن بايقاسا، بىردەن سول ەلگە، سول تاۋارعا قاتىستى اكتسيز سالىعىنىڭ مولشەرىن كوتەرىپ تاس­تايدى. مىسالى، 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن وزبەكستان تاراپىنان قازاقستان كىلەم وندىرۋشىلەرىنە سالىناتىن يمپورت اكتسيز سالىعى 15 پايىزدى قۇراپ كەلگەن بولاتىن. الايدا، ەلىمىز تاراپىنان 2019 جىلى كىلەم يمپورتىنىڭ از دا بولسا وسكەنىن بايقاپ، كورشىلەرىمىز 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كىلەمدەردىڭ اكتسيز سالىعىنىڭ مولشەرىن بىردەن 30 پايىزعا كوتەرىپ تاستادى. ال وزبەكستان كاسىپورىندارى ءوز ونىمدەرىن ەلىمىزدىڭ نارىعىنا ەشقانداي اكتسيز سالىعىنسىز ەكسپورتتاۋمەن قاتار، ءوز ەلىندە قوسىمشا قۇن سالىعىن مەملەكەتتەن قايتارىپ كەلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك، وزبەكستاندا كەيبىر تاۋارلارعا قاتىستى اكتسيز سالىعىنىڭ مولشەرى 50%-عا دەيىن جەتەدى»، دەيدى «بال تەكستيل» جشس ديرەكتورى تالعات ىسقاقوۆ.

سونداي-اق سەرىكتەستىك ديرەكتورى نارىقتى قورعاۋ ماسەلەسى قازىر كىلەم ءوندىرۋ سالاسى ءۇشىن عانا ەمەس، جالپى توقىما ونەركاسىبى ءۇشىن وتە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىرعانىن ايتادى. قازىرگى تاڭدا ەۋرازيالىق وداق ەلدەرىنەن تىس باسقا مەملەكەتتەردەن توقىما ونىمدەرى ەلىمىزگە كوپتەپ يمپورتتالادى. «وسى تاۋارلاردى مەملەكەتتىك ورگاندار ءجىتى قاداعالاۋعا الىپ، كەدەرگىلەردى جىلدام قاراستىرىپ وتىرسا ەكەن. ەگەر بۇل تاۋاردى وزىمىزدە ءوندىرۋ مۇمكىندىگى بولسا، نەگە ءوزىمىزدىڭ وتاندىق وندىرۋشىلەرىمىزدى قولداماسقا؟ وسى ماسەلەگە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ وزبەكستاننان كەلەتىن كىلەم جالپى توقىما ونىمدەرىنە قاتىستى «اينا» ءادىسىن قولدانۋىن ۇسىنامىن. بۇل دەگەنىمىز، ءبىزدىڭ ەل تاراپىنان دا وزبەكستاننان كەلگەن تاۋارلارعا 30% اكتسيز سالىعىن قاراستىرۋ. ودان بولەك جالپى سىرت ەلدەردەن كەلەتىن توقىما تاۋارلارىنا قاتىستى 50% كەدەندىك سالىقتارىن نەمەسە باسقا دا كەدەرگى بولاتىن شارالاردى كەڭىنەن قولدانساق ەكەن. وسى شارالاردى ىسكە اسىرساق، وتاندىق جەڭىل ونەركاسىپ، ونىڭ ىشىندە جالپى توقىما سالاسىنا ۇلكەن كومەك بولار ەدى. سونىمەن قاتار نارىقتى ءتيىمدى قورعاي بىلسەك، شەتەلدەن كەلەتىن ينۆەستورلاردىڭ دا ەلىمىزگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتا تۇسپەك. سەبەبى ينۆەستورلاردى قىزىق­تىرا­تىن باستى ماسەلە – كەلەشەكتە تاۋاردى ساتا الاتىن ەلدىڭ ءوز نارىعى بولۋى. سوندا ەلىمىزدىڭ جەڭىل ونەركاسىبى دامىپ، ەكونوميكانىڭ وركەندەۋىنە وڭ ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىن»، دەيدى ت.ىسقاقوۆ.

2

وزبەكستاندا شيكىزاتتىڭ 60%-عا جۋىعى قايتا وڭدەلەدى

ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا توقىما سالاسىنا قاتىستى ماسەلە كوتەرىپ، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ر.سكليارعا ساۋال جولداعان بولاتىن. ساۋالداعى دەرەكتەرگە قارا­عاندا، قازاقستاندا جىلىنا شامامەن 300 مىڭ توننا ماقتا شيكىزاتى جينالادى، ونىڭ 4%-ى عانا، ياعني 12 مىڭ توننا ماقتا تالشىعى دايىن ونىمگە دەيىن جەتكىزىلەدى. سونىمەن قاتار شيكىزات قۇنىنا قاراعاندا 4،5 ەسە قوسىلعان قۇن الادى، ال 288 مىڭ توننادان استامى ەكسپورتقا كەتەدى. «ماقتا شارۋاشىلىعى وبلىستىڭ 35%-دان استام حالقىنىڭ تابىس كوزى سانالادى. مەملەكەت ماقتا شارۋاشىلىعىن قولداۋعا ۇلكەن قاراجات، كۇش-جىگەر جۇم­سايدى. جانار-جاعار­­مايعا، تۇقىمعا جانە پەس­تيتسيدكە بەس جىلدىڭ ىشىندە بولىنگەن سۋبسيديانىڭ كولەمى 25 ملرد تەڭگەدەن استام سومانى قۇرايدى. القاپتارعا سۋ بەرۋ جۇيەسى 15 ملرد تەڭگەنى قۇرادى»، دەلىنگەن دەپۋتاتتىق ساۋالدا. وسىنداي دەرەكتەردى كەلتىرگەن دەپۋتاتتار ەلباسى تاپسىرما بەرگەن جانە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ مىندەتتەگەن ماقتانى تەرەڭ وڭدەۋ جانە دايىن ءونىمدى جوعارى قوسىمشا قۇنمەن ساتۋدى جونگە سالاتىن ۋاقىت الدەقاشان كەلگەنىن مالىمدەپ بىرقاتار ۇسىنىس ايتقان بولاتىن.

دەپۋتاتتار ساۋالىنا بەرىلگەن ۆيتسە-پرەمەردىڭ جاۋابىندا «وڭتۇستىك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ينۆەستيتسيالىق پورتفەلىنىڭ جالپى قۇنى 87،4 ملرد تەڭگە بولاتىن 38 جوبادان تۇراتىنى، ونىڭ 3301 جۇمىس ورنىن اشۋدى كوزدەيتىنى ايتىلىپتى. ونىڭ ىشىندە جالپى ينۆەستيتسيا قۇنى 29،6 ملرد تەڭگە  بولاتىن 1600 تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرايتىن 15 جوبا ىسكە اسىرىلعان. «وڭتۇستىك» اەا قاتىسۋشى كاسىپورىندار وندىرگەن ءونىم كولەمى 2010 جىلدان باستاپ 2019 جىلدىڭ ءىىى توق­سانى ارالىعىندا 53،9 ملرد تەڭگە بولىپ، ءونىمنىڭ كوپ بولىگى تاياۋ جانە الىس شەتەلدەرگە ەكسپورتتالعان. اەا جۇمىس ىستەۋىنىڭ بارلىق كەزەڭىندە بيۋدجەتكە 3،6 ملرد تەڭگە سالىق اۋدارعان. سونداي-اق ۆيتسە-پرەمەر جاۋابىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى كەڭەيتۋ ەسكەرىلە وتىرىپ، 2020-2021 جىلدارى 1701 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن جالپى ينۆەستيتسيا سوماسى 57،7 ملرد تەڭگەگە 23 جوبا ىسكە اسىرىلاتىنىن مالىمدەگەن.

ەلىمىزدىڭ توقىما وندىرىسىندەگى نەگىزگى باسەكەلەسى بولىپ تابىلاتىن وزبەكستاندا 1 ملن توننا ماقتا تالشىعى وندىرىلەدى، 200-گە جۋىق ۇقساس كاسىپورىندار جۇمىس ىستەيدى جانە شيكىزاتتىڭ 60%-عا جۋىعى قايتا وڭدەلەدى. كورشى ەل شەتەلدىڭ قاتىسۋىمەن تاعى 20 كاسىپورىندى ىسكە قوسۋدى جوس­پارلاۋدا جانە ماقتا تالشىعىنىڭ بارلىق كولەمىن قايتا وڭدەۋدى كوزدەپ وتىر. وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك سايا­ساتى ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋگە جانە سوڭ­عى ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ ارقىلى جاڭا وتكىزۋ نارىقتارىن جاۋ­لاپ الۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق وزبەك­ستاندا بارلىق اكەلىنەتىن ماتەريالدار مەن توقىما ونىمدەرىنە ارنالعان جي­ناق­تاۋىشتارعا نولدىك كەدەن باجى قول­دانىلادى، ەڭبەكاقى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا 25%-عا تومەن.

توقىما نارىعىنداعى تەڭسىزدىك

ەلگە ورالايىق، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىندار بارشىلىق، سونداي-اق نارىق تالابىنا شىداس بەرمەي توقتاپ قالعاندارى دا جوق ەمەس.  قابىرعالىق، ەدەندىك، دەكوراتيۆتى جانە توسەمدىك پوليپروپيلەن توقىمادان كىلەم بۇيىمدارىن شىعاراتىن «Nazar textile» جشس-ءى 150 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. جىلىنا 2،3 ملن شارشى مەتر كىلەم شىعارادى. ونىمدەرى ىشكى نارىقتا دا، تمد ەلدەرىندە دە ساتىلادى. جابدىقتاۋشىلارعا تاۋەلدى بولماۋ ءۇشىن زاۋىت باسشىلىعى شيكىزات وندىرەتىن، جىلىنا 4 مىڭ سينتەتيكالىق ءجىپ شىعاراتىن ەكى جەكە تسەح اشپاق. بۇل باعىتتاعى قۇرىلىس باستالىپ تا كەتكەن. تسەحتار اشىلعاننان كەيىن 50 جەرگىلىكتى تۇرعىن جۇمىسپەن قامتىلادى. «AGF Group» جشس-ءى دا تانىمال توقىما ءوندىرۋشىنىڭ ءبىرى. ءتورت جىلدان بەرى كاسىپورىن شۆەدتىك «IKEA» كومپانياسىنا توسەك-ورىن جابدىقتارىن جەتكىزىپ كەلەدى. ونىمدەرىنىڭ كولەمى مەن اسسورتيمەنتى جىل سايىن ءوسىپ، كەڭەيۋدە، 250 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 500 ملن تەڭگە. تۇكتى سۇلگىلەر مەن حالاتتار شىعاراتىن «Tumar textile» فابريكاسى جانە ارقان بۇيىمدارىن شىعاراتىن «ەكوحيم» جشس ازىرگە ىشكى نارىققا جۇمىس ىستەۋدە جانە شەتەلدىك ساتىپ الۋشىلاردى «جاۋلاپ الۋ» جوسپارلارى جوق. ال ءۇش جىل بۇرىن بانكروت بولعان «Oxy Textile» زاۋىتىنىڭ ورنىندا اشىلعان جانە ونىڭ جابدىقتارىن ساتىپ العان «Azala Cotton»  جشس كەرىسىنشە، ءوز قۋاتىن ەلدە دە، شەتەلدە دە دالەلدەۋگە دايىن. ماقتا ءيىرىمجىبىن وندىرەتىن جالعىز زاۋىت سىرتقى نارىققا شىعۋ ءۇشىن الدىنا ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىر. ونىمدەرى قازىردىڭ وزىندە شىعىس ەۋروپادا، رەسەيدە، تۇركيادا جانە قىتايدا جاقسى ساتىلاتىن كاسىپورىندا 290 ادام جۇمىس ىستەيدى. ەكىنشى جوبا – ارالاس يىرىلگەن ءجىپ شىعارۋ تسەحى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن جۇمىسشىلار سانى  ايتارلىقتاي ارتا تۇسپەك. وكىنىشكە قاراي، قازىر «Azala Cotton» ورنىن باسقان «Oxy Textile» ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاعى نارىقتىق قاتىناستاردىڭ سىناقتارىنا توتەپ بەرە الماعان جالعىز كومپانيا ەمەس. وسى سىندى  «Textiles. kz» كومپانيا توبىنا كىرەتىن «يۋتەكس» اق، «مەلانج» اق جانە «يۋتەكس-KZ» اق فابريكالارى جوباسى دا ءساتسىز بولىپ شىقتى.

توقىما نارىعىنداعى تەڭسىزدىك، ەۋرووداققا تاۋارلار ەكسپورتى كەزىندە جوعارى كەدەندىك باجدار، يمپورتتاۋشى ەلدەرگە تاۋارلاردىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرلەرىن اكەلۋگە شەكتەۋ قويۋ سىندى ماسەلەلەر بۇل سالانىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ جاتقانىن ايتۋشىلار دا جوق ەمەس. «وزبەكستانعا كىلەمدەر مەن كىلەمشەلەردى ەكسپورتتاۋ كەزىندە قازاقستانداعى كاسىپ­ورىندار 30 پايىزدىق كەدەندىك باج سالىعىن جانە ءوندىرىس قۇنىنىڭ 15 پايىزى مولشەرىندە اكتسيز سالىعىن تولەۋگە مىندەتتى، بۇل سايىپ كەلگەندە، قازاقستاندىق ءونىمنىڭ قۇنىن 45 پايىزعا ارتتىرادى. وسىعان بايلانىستى وزبەك نارىعىنداعى ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەر باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جوعالتىپ وتىر. تاعى ءبىر مىسال، ەۋروپالىق وداق نا­رىعىنا تاۋارىن ۇسىنۋ ءۇشىن، ەو كەڭە­سىنىڭ بەكىتىلگەن ەرەجەلەرىنە سايكەس، ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەرگە يمپورتتىق باجدى 12 پايىز مولشەرىندە تولەۋ قاجەت، ال كەيبىر ەلدەردە، سونىڭ ىشىندە وزبەكستان مەن تۇركيادا كەدەندىك باج سالىعىنىڭ تومەندەۋى تۇرىندە جەڭىل­دىكتەر بار. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ ءجۇن وندىرۋشىلەرىمىز ءوز ونىمدەرىن قىتاي­عا كىرگىزۋگە ۋاقىت شەكتەۋلەرىمەن بەتپە-بەت كەلەدى. ارينە بۇل ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا، ۋاقىت وتە كەلە ءبارى ويداعىداي بولادى دەپ سەنەمىز»، دەيدى «وڭتۇستىك» اەا باس­قارۋ­شى كومپانياسى» اق باسقارما تور­اعا­سىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان تاتىباەۆ.

مامانداردىڭ پىكىرىنشە، تۇركىستان وبلىسىندا جانە شىمكەنت قالاسىندا ماقتانى تەرەڭ وڭدەپ جانە دايىن توقىما ونىمدەرى شىعارىلعانعا دەيىن تولىق تسيكلمەن توقىما كلاستەرىنە اينالۋدىڭ بارلىق العىشارتى بار. «Azala Textile» جشس وسى قاعيدا بو­يىنشا جۇمىس ىستەيدى. ەلىمىزدە توقىما كلاستەرىن دامىتۋعا  مۇمكىندىك بەرەتىن زاڭنامالىق بازا، «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى تۇرىندەگى مەملەكەتتىك قولداۋ، جوعارى بىلىكتى ەڭبەك الەۋەتى، تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان ەكونوميكا، ماماندار دايارلاۋعا ارنالعان وقۋ ورىندار جەلىسى بار. جەتىسپەي تۇرعانى – جوعارىدا ايتىلعان تەتىكتەردى جەتىلدىرۋ، فەرمەرلەر مەن ماقتا وڭدەۋشىلەرگە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ، سۋبسيديالار ارقىلى قايتا وڭدەۋدى ىنتالاندىرۋ.

 

تۇركىستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

Covid-19: تاعى 3 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

Covid-19: 184 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

نۇكتە فيلوسوفياسى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار