ەكونوميكا • 07 ءساۋىر، 2020

S&P Global Ratings: بانك سەكتورىنىڭ كىرىسى ەكى ەسە ازايعانمەن، تۇراقتىلىعى ساقتالادى

34 رەتكورسەتىلدى

S&P Global Ratings جەتەكشى نەسيە تالداۋشىسى يرينا ۆەليەۆا «2020 جىلى قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى مەن بانك سەكتورىنىڭ دامۋ كەلەشەگى» اتتى ونلاين-كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاقستاندىق بانك سەكتورىنىڭ دامۋىن قيىنداتاتىن فاكتورلارايتىپ، الدىن الا بولجاۋعا بولمايتىن جاعدايلارعا نازار اۋداردى.

ونىڭ العاشقىسى – مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىمەن بايلانىستى.

ء«بىز باستاپقى ستسەناريىمىزدى قايتا قاراستىردىق جانە 2020 جىلى Brent ماركالى مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسى باررەلىنە 30 دوللار، 2021 جىلى - 50 دوللار بولادى دەپ سانايمىز»، - دەدى يرينا ۆەليەۆا. 

ەكىنشى ماڭىزدى فاكتور - بۇل كوروناۆيرۋستىق پاندەميا جانە وعان بايلانىستى  شەشىم قابىلداۋ. ساراپشىلار بانك جۇيەسىنىڭ قيىندىقتى ەڭسەرۋى سول شەشىمدەرگە بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. ءۇشىنشى فاكتور - قازاقستاننىڭ بانك جۇيەسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇبىلمالىلىعىنا ۇشىراۋى. دەپوزيتتەردىڭ شامامەن 44% -ى جانە اكتيۆتەردىڭ 16% -ى شەتەل ۆاليۋتاسىمەن ساقتالعان.   تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى – قارىز الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىنىڭ السىرەۋىنە اكەلەدى.

ساراپشى AQR پروتسەسىن   قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىنداعى ماڭىزدى وقيعا دەپ اتادى. «2020 جىلدىڭ باسىندا قازاقستاننىڭ قارجى جۇيەسى باعالاۋ ناتيجەسىن كۇتتى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ناتيجەلەر جالپى جاعىمدى» ءتۇسىندىردى يرينا ۆەليەۆا.

سونىمەن بىرگە، قارجى نارىعىنا AQR مەن كوممۋنيكاتسيانى ەنگىزۋ جەتكىلىكتى تۇسىنىكتى جانە اشىق دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز ءار بانك ءۇشىن ينديكاتورلار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى بايانداما جاريالانعانىن وتە ماڭىزدى دەپ سانايمىز جانە سالىمشىلار دەپوزيتتەرىن باسقا بانكتەرگە الىپ كەتۋى ءتارىزدى قوزعالىستار بولعان جوق. بۇل قارجى سەكتورىنىڭ الداعى ۋاقىتتا تۇراقتى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وتە ماڭىزدى»، - دەدى ول.
كاپيتال تاپشىلىعى بار ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردى قولداۋ شارالارى اكتسيونەرلەرگە ۇزاق مەرزىمدى قارىزداردى باسقارۋ مۇمكىندىگىن ساقتاپ قالدى. ەندى ولار الداعى ۋاقىتتا بانكتەردى قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ارقىلى بانكتىك باسقارۋ مەنەجمەنتىن جەتىلدىرەدى دەگەن ءۇمىت بار.

سونداي-اق ول NPL، پروبلەمالى نەسيەلەر قورى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.   بۇل بانكتىڭ قارجىلىق كاپيتالى مەن كورسەتكىشتەرىنە ايتارلىقتاي اۋىرتپالىق تۋعىزبايدى ەكەن. بىراق ولاردىڭ جويىلماۋى بانكتەردىڭ باسشىلىعى مەن اكتسيونەرلەرىنە «دەمالۋعا» مۇمكىندىك بەرمەيدى. سوندىقتان، بانك سەكتورى الداعى ۋاقىتتا پروبلەمالى نەسيەلەر قورىنىڭ قوردالانىپ قالۋىنا جول بەرمەيدى. «قازاقستاندا تولەم قابىلەتى سىن كوتەرمەيتىن ازاماتتارعا نەسيە بەرمەۋ تۋرالى شەشىم بار. بىراق ميكرو قارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى ماسەلە ءالى شەشىمىن تاپقان جوق. تولەم قابىلەتى سىن كوتەرمەيتىن ازاماتتاردىڭ سولاردىڭ قىزمەتىنە قىزمەتىنە جۇگىنبەسىنە ەشكىم كەپىلدىك بەرمەيدى. بۇل ماسەلەنى ۇلتتىق بانك قايتا ويلانۋى ءتيىس» دەپ اتاپ ءوتتى  يرينا ۆەليەۆا.  

S&P Global Ratings دەرەكتەرى بويىنشا، قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى نەسيەلىك تاۋەكەلدەر وتە جوعارى بولىپ قالعانىمەن، تۇتاستاي العاندا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانك سەكتورى اعىمداعى داعدارىسقا 2008، 2014-2016 جىلدارداعى داعدارىسقا قاراعاندا دايىندىقپەن كەلگەنىن كورسەتتى. كەلدى. «قازىر بانكتەردىڭ 80 پايىزىندا كاپيتالدىڭ جاقسى قورى جانە وتىمدىلىكتىڭ جوعارى مولشەرى بار »، - دەپ ءتۇسىندىردى يرينا ۆەليەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل فاكتور بانكتەردىڭ داعدارىسقا توتەپ بەرۋ مۇمكىندىگىن جاقسارتادى. 2020 جىلعى 1 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا جيىنتىق ءوتىمدى اكتيۆتەر بانك سەكتورىنىڭ بارلىق اكتيۆتەرىنىڭ 44% قۇرادى حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىكتىڭ بولجامدارى بويىنشا، قازاقستاندىق بانك سەكتورىنىڭ كىرىستىلىك كورسەتكىشتەرى ەداۋىر تومەندەيدى، بانكتەردىڭ جيىنتىق تازا پايداسى 2019 جىلعى 800 ملرد تەڭگەدەن 2020 جىلى شامامەن 300 ملرد تەڭگەگە دەيىن تومەندەيدى. 

ء«بىز سەكتوردىڭ كىرىسى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە ازايادى. بىراق رەزەرۆتىك شىعىستاردىڭ دەڭگەيى جوعارى بولىپ قالۋى مۇمكىن. بۇل شامامەن 5% قۇرايدى، بۇل بانك جۇيەسى وتە جوعارى دەڭگەيدە ءومىر سۇرگەن جاعدايدا جەتكىلىكتى» دەيدى S&P Global Ratings جەتەكشى ساراپشىسى. 

سپيكەردىڭ پىكىرىنشە، بانكتەرگە قويىلاتىن جاڭا تالاپتار اكتيۆتەر ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا سەبەپ بولادى. سەبەبى قازاقستانداعى پروبلەمالىق اكتيۆتەردىڭ دەڭگەيى نەسيە پورتفەلىنىڭ 20-25% قۇرايدى دەپ سانايمىز. بۇل نەگىزىنەن الدىڭعى داعدارىستاردان جيناقتالعان اكتيۆتەر. بۇل پروبلەمالى اكتيۆتەردىڭ سانىن كوبەيتەدى.

بانك سەكتورىنىڭ نەسيە پورتفەلىنىڭ قۇرىلىمىندا كورپوراتيۆتى قارىزدارمەن قاتار شوب جانە بولشەك قارىزدار ۇلەسى 56% قۇرايدى. وسى ەكى سەگمەنت قازىرگى داعدارىس كەزىندە ەڭ ءالسىز تۇسى بولۋى ابدەن مۇمكىن.
سونىمەن بىرگە، ول شاعىن جانە ورتا بيزنەستى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن باعدارلاماسى ءبىر جاعىنان بانكتەرگە نەسيەلىك قىزمەتتى كەڭەيتۋگە جانە پايىزدىق كىرىس الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن مويىندادى. الايدا، ونىڭ پىكىرىنشە، بانكتەردىڭ وسى باعدارلاما بويىنشا بالانستارىنا بەرىلەتىن نەسيەلىك تاۋەكەلدەر قانشالىقتى جۇزەگە اسىرىلاتىندىعى جانە قوسىمشا پروۆيزيالاردى تالاپ ەتەتىنى ءالى بەلگىسىز بولىپ قالادى. جالپى،  بۇل كومەك بانكتەر ءۇشىن ەمەس، شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كومەك كورسەتۋ شاراسى.

بانك جۇيەسىنىڭ تاۋەكەل دەڭگەيىن باعالاۋعا قاتىستى S&P Global Ratings جەتەكشى تالداۋشىسى قازاقستان بۇرىنعىداي 9-توپقا ەنەدى، توپتىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى اسا جاقسى ەمەس. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان بانكتەرىنىڭ رەيتينگى بويىنشا ورتاشا دەڭگەي - «ۆ»، بۇل حالىقارالىق تۇرعىدان دا، كورشىلەس ەلدەردىڭ رەيتينگتەرىمەن سالىستىرعاندا دا تومەن. «بىراق باعالاۋ ءۇردىسى تۇراقتى. داعدارىس كەزەڭىندەگى ينۆەستيتسيالىق ەمەس كاتەگوريالاردىڭ رەيتينگتەرىنىڭ وزگەرمەلىلىگى تۇتاسىمەن BBB-دارەجەسىندەگى رەيتينگتەردەن جوعارى بولۋى مۇمكىن. بانكتەردىڭ داعدارىسقا قالاي جاۋاپ بەرۋ ستراتەگياسىن تاڭداعانىنا بايلانىستى ولاردىڭ رەيتينگتەرى وزگەرۋى مۇمكىن»،  دەپ قورىتىندىلادى يرينا ۆەليەۆا.

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلدىك نىشاندار تاريحى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار