ەكونوميكا • 06 ءساۋىر، 2020

اۋىلشارۋاشىلىعى مەن كاسىپكە دەن قويساق

258 رەتكورسەتىلدى

عىلىمي–تەحنيكالىق پروگرەسس قانشاما قارىشتاپ دامىپ جاتقانىمەن، ادامزات وركەنيەتتەن ورتا عاسىرعا ءبىر-اق اتتاپ توپ ەتە تۇسەتىنىنىڭ شەت جاعاسىن كورسەتكەندەي بولدى مىنا اتى جامان كورونناۆيرۋس ەپيدەمياسى. ەگەر دە، قارقىنى بۇدان دا كۇشەيىپ (قۇداي ونىڭ بەتىن ارى قىلسىن) كۇللى ادامزات بالاسى يتاليا ەلى قۇساپ يگەرە الماي قالاتىن بولسا ودان ارعىسىن ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى.

بانك جۇيەسى مەن بايلانىس جۇيەسى ىستەن شىقسا بولدى، الەمدىك ەكونوميكا كوز الدىڭدا قيرايدى، ياعني، قۇندى قاعازدار، اكتسيا، قاعاز اقشالار نارىعى سەكىلدى كوپىرشىك جارىلادى دا الەمدىك قارجى نارىعىنىڭ اۋسەلەسى بەلگىلى بولادى. بۇلاي بولماي اق قويسىن ارينە، دەگەنمەن، قىتايدىڭ ءبىر قالاسىنان شىققان تىماۋ سەكىلدى ۆيرۋستىڭ ءوزى الەمدىك ەكونوميكانى تۇرالاتىپ كەتكەنى جاسىرىن ەمەس. ءبارىنىڭ زاردابى ەرتەڭ-اق، پوستكارانتيندىك كەزەڭدە بەلگىلى بولادى.

شيكىزات سالاسى (اسىرەسە، مۇناي سالاسى) الدەقاشان الەمدىك ساياسي ويىنشىلاردىڭ ويىنىنا اينالعان. قالاعان كەزدە باعاسىن قۇلديلاتادى، قالاسا وسىرەدى. وسىعان بايلانىستى مۇنايعا تاۋەلدى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى دا ءبىر ءجۇرىپ، ءبىر تۇرالاپ جاتادى.

قاي كەزەڭدە دە، قاي زاماندا دا عاسىرلاردان عاسىرلارعا ۇلاسىپ كەلە جاتقان، ەشبىر كەزەڭدىك ەكونوميكالىق داعدارىستار اسەر ەتپەيتىن ءبىر سالا بولسا، ول – اۋىلشارۋاشىلىق جانە سونىڭ اينالاسىنداعى ونەركاسىپ سالالارى (تاماق جانە ماقتا –ماتا، كيىم ءوندىرۋ سالالارى). ءبىزدىڭ ەلىمىز نەگە ەكەنى بەلگىسىز، وتىز جىلدىڭ ىشىندە وسى اتالعان سالالاردىڭ بازاسىنىڭ بارلىعىنان ايرىلدى. ونىڭ ورنىنا يندۋستريالدى–يننوۆاتسيالىق سالالاردى (تسيفرلىق قازاقستان)، بانك جۇيەسىن دامىتۋعا ەرەكشە دەن قويدى. دۇرىس قوي، اتالعان سالالارعا قارسىلىعىمىز جوق، بىراق، اۋىلشارۋشىلىق پەن ونەركاسىپ سالاسىن دا قوسا الىپ ءجۇرۋ كەرەك قوي. جاڭاعى يندۋستريالدى يننوۆاتسيالىق سالالار مەن قارجى سالاسى 100 قازاقتىڭ ەكەۋى عانا اينالىسا الاتىن سالالار عوي. قالعان 98 قازاق قايتپەك. جۇمىسسىزدىق دەگەن وسىدان شىعادى. قالعان 98 قازاق اينالىساتىن جانە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن العا  سۇيرەيتىن سالا دا دا وسى اۋىلشارۋاشىلىق جانە ونەركاسىپ سالاسى ەدى عوي.

كيگەنىڭ قىتاي مەن قىرعىزدىڭ، تۇرىكتىڭ كيىمى بولسا، جەگەنىڭ وزبەكتىڭ كوكونىسى، برازيليانىڭ ەتى، قىتايدىڭ ۇنى بولسا، يندۋستريالدى–يننوۆاتسيالىق، تسيفرلىق قازاقستاننان نە وپا، نە قايىر؟ داعدارىس سايىن ۇلتتىق قوردان بالەنباي ملرد. قارجىمەن بانك سالاسىنا كومەك كورسەتىلەدى دە جاتادى، ودان دا وسى سالاعا كومەك بەرىلىپ، باياعى بازالارىن قالىپقا كەلتىرۋىمىز ءتيىس ەدى عوي. بۇل سالالارىمىز قالپىنشا ىستەپ تۇرسا كەدەندىك وداق تا ءبىزدىڭ پايدامىزعا شەشىلمەس پە ەدى؟

ءالى دە كەش ەمەس. اتالعان سالالاردى كوتەرۋدى مەكتەپ باعدارلاماسىنان باستاۋىمىز كەرەك. مەكتەپتەردەگى ەڭبەك كابينەتتەرى تولىقتاي جاڭا زامانعا ساي جاڭا ۇلگىدە جابدىقتالۋى ءتيىس. قىزدارعا تىگىن ماشينالارى مەن اسپازدىق كابينەتتەرى، ۇلدارعا اگروتەحنيكا، اعاش جانە تەمىر ستانوكتارى كابينەتتەرى كەرەك. سونىمەن قاتار تەرى يلەۋ، قولونەر، كيىز باسۋ، تەكەمەت تىگۋ سەكىلدى قوسىمشالاردىڭ سانى كوبەيۋى كەرەك. ەڭبەك ءپانىنىڭ ءوزى اپتاسىنا ءبىر-اق رەت ەكەن. جوق دەگەندە ءتورت رەتكە كوبەيۋى ءتيىس. ەندى وسى سالالاردىڭ ارناۋلى مەكتەپتەرىنىڭ، ياعني كاسىپتىك–تەحنيكالىق كوللەدجدەرىنىڭ سانىن كوبەيتىپ، بازالارىن تولىقتاي جاڭارتىپ، بايىتىپ بەرۋگە ءتيىسپىز. وسى ارقىلى جاس بۋىندى ناقتى كاسىپكە باۋلىپ، ءبىز ەڭ الدىمەن جۇمىسسىزدىقتى ازايتامىز. سول ارقىلى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن اياققا تۇرعىزىپ، ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزەمىز. ال ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىك – شىنايى تاۋەلسىزدىك!

الىكەن جانىبەك، 
«ۇلاعاتتى ۇرپاق» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلدىك نىشاندار تاريحى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار