كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلورداداعى №64 مەكتەپ-ليتسەيىندە وقۋشىلارعا
ءدارىس وقىدى. ءبىلىم كۇنى اياسىندا وتكىزىلگەن بۇل ءىس-شاراداعى نەگىزگى اڭگىمە پاتريوتيزم تاقىرىبىنا ارنالدى.
كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلورداداعى №64 مەكتەپ-ليتسەيىندە وقۋشىلارعا
ءدارىس وقىدى. ءبىلىم كۇنى اياسىندا وتكىزىلگەن بۇل ءىس-شاراداعى نەگىزگى اڭگىمە پاتريوتيزم تاقىرىبىنا ارنالدى.
«ءوز ەلىڭدى ءسۇي, وزگە حالىقتى كەمسىتپە»
ەلباسىمەن كەزدەسۋگە ون ءبىرىنشى سىنىپتىڭ وقۋدا, سپورتتا, شىعارماشىلىق دەڭگەيدە ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن 22 وقۋشىسى قاتىستى. كەزدەسۋگە قاتىسقان وقۋشىلار نەگىزىنەن قالالىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق وليمپيادالار مەن زياتكەرلىك ويىنداردىڭ جانە عىلىمي جوبالار بايقاۋىنىڭ ءجۇلدەگەرلەرى, وقۋ وزاتتارى. ولاردىڭ ون جەتىسى اتالعان مەكتەپ-ليتسەيدىڭ, ۇشەۋى №6 گيمنازيانىڭ جانە قالعان ەكەۋى №60 پەن №15 مەكتەپ-ليتسەيدىڭ وقۋشىلارى.
بىزدىڭشە, ەلباسىنىڭدارىسوقۋعابۇلمەكتەپ-ليتسەيدىتاڭداپالۋىداتەگىنەمەس. «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنعان ءبىلىم ورداسى «بولاشاقتىڭ مەكتەبى – بۇگىن» جوباسى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ اياسىندا ءتورت مودۋل ەنگىزىلگەن: بەينەباقىلاۋ, تۋرنيكەتتەر, ە-كىتاپحانا جانە ە-اسحانا. زاماناۋي تالاپتاردىڭ ۇدەسىنەن شىعىپ وتىرعان مەكتەپ-ليتسەي وقۋشىلارى 2012-2013 وقۋ جىلدارى پاندىك وليمپيادالار مەن بايقاۋلاردان 71 جۇلدەلى ورىن يەلەنىپتى.
كەشەگى ءدارىس بارىسىندا ەلباسى الدىمەن وقۋشىلاردى جاڭا وقۋ جىلىمەن قۇتتىقتادى. بيىل رەسپۋبليكاداعى 7700 مەكتەپتە 2,5 ميلليون وقۋشىنىڭ وقيتىنىن, جالپى, تاۋەلسىزدىك جىلدارى 6 ميلليون بالا دۇنيە ەسىگىن اشىپ, ونىڭ ىشىندە ەلباسىنان ءدارىس تىڭداپ وتىرعان وقۋشىلاردىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ناعىز التىن بەسىگىندە تەربەلىپ ءوسىپ, وقۋ بىتىرگەلى وتىرعاندارىن قاپەرگە سالدى. «مەن ەلىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ باعدارلاماسىن جاريالادىم. ول 37 جىلدان كەيىن بولادى. بۇل سەندەردىڭ ناعىز كەمەلدەرىڭە كەلىپ, جۇمىس ىستەيتىن شاقتارىڭ. مەنىڭ تۇجىرىمدامام بويىنشا سول كەزدە ءبىز دامىعان وتىز مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرۋىمىز كەرەك. قازىرگى ءبىزدىڭ جاعدايىمىز ورتاشا دامىعان مەملەكەتتەردىڭ قاتارىندا. ءبىر ادامعا شاققاندا ىشكى جالپى ءونىم 12 مىڭ دوللاردان ارتىپ وتىر. ال گەرمانيا, جاپونيا, اقش سياقتى دامىعان ەلدەردە ول ءبىر ادامعا شاققاندا 60-70 مىڭ دوللار شاماسىندا. سول قاتارعا كىرۋىمىز ءۇشىن مىقتى ءبىلىم مەن وركەندەگەن عىلىمىمىز بولۋى كەرەك. سول قاتارداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى بولۋ كەرەك. ءومىرىمىز دە سولاي وزگەرۋى كەرەك. مىنە, ءبىز وسىنداي ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىرمىز. ونىڭ بارلىعىن سەندەر جاسايسىڭدار. ءبىز كەڭەس وداعىنان ءبولىنىپ شىققاندا جاعدايىمىز مۇشكىل بولاتىن. ەكونوميكامىز توقىراپ قالعان, زەينەتاقى, جالاقى تولەۋگە اقشا جوق قيىن كەزدەر بولدى. كوپتەگەن مىسىقتىلەۋ ساراپشىلار «قازاقستان مىنا تۇرىمەن ەل بولا المايدى» دەگەن سوزدەردى جارىسا ايتىپ جاتتى. بىراق ءبىز سول قيىندىقتان شىقتىق. قازاقستاندى دۇنيە جۇزىنە پاش ەتتىك. بيىلدان باستاپ مەكتەپتەرگە «قازاق ەلى» دەگەن ءپان ەنگىزىلەدى. سونىڭ ءبىرىنشى ساباعىن مەن وتكىزىپ وتىرمىن. بۇل پاتريوتتىققا تاربيەلەيتىن ءپان», دەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وقۋشىلارعا پاتريوتتىق دەگەندى قالاي تۇسىنەسىڭدەر دەگەن ساۋال تاستادى. نۇربولات سانسىزباي ەسىمدى وقۋشى شىنايى پاتريوتيزم ەڭبەك ارقىلى قالىپتاساتىنىن, ەلباسىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن اتقارعان ەڭبەكتەرىنەن سونىڭ تابى بايقالاتىنىن جەتكىزسە, ماديار باقىتجان ءوز ەلىڭنىڭ جاسامپازدىعىن ارتتىرۋ, بولاشاعىنا سەنىممەن قاراۋ ءپاتريوتيزمدى كۇشەيتەدى دەدى. اسىلجان قوجاحمەتوۆا ءجۇز پايىز ەڭبەك ەتىپ, ءجۇز پايىز وقۋ كەرەك دەگەندى العا تارتتى. داريا دميتريەۆا وتاندى ءسۇيۋ جۇرەكتەن ەكەنىن, ارقاشان دا جۇرەگىڭدە وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك بولۋى قاجەت ەكەنىن, ال ءدىلشات احمەت جاس ۇرپاقتىڭ بالالىق شاعىن باقىتتى ەتۋگە ۇمتىلۋ دا ءپاتريوتيزمنىڭ ءبىر كورىنىسى ەكەنىن باياندادى. ءبيبىنۇر كەنجەحانوۆا بولسا ءوز ەلىڭنىڭ تاريحىن بىلمەي, شىنايى پاتريوت بولا المايسىڭ دەگەندى ايتتى. جالپى, ەلباسىنىڭ دارىسىنە قاتىسقان بالالاردىڭ بارلىعى دا پاتريوتتىق سەزىم تۋرالى ءوز شاما-شارقىنشا جاۋاپ بەرگەنىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. سودان كەيىن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ لەكتسياسى ودان ءارى جالعاستى.
«ەڭبەك ەتكەن ادام عانا پاتريوت. جالقاۋلار پاتريوت بولا المايدى. ويتكەنى پاتريوتتىق دەگەن ۇلى ۇعىم. وتاندى ءسۇيۋ رامىزدەردەن باستالادى. ماسەلەن, مەملەكەتتىك تۋ. الەمدىك تاريحقا قارايتىن بولساق, ءبىر تۋدىڭ استىنا جينالعان ءاربىر حالىقتىڭ ءوز ەلىن قورعاعانىن نەمەسە ەلىنىڭ تىنىشتىعى مەن بەيبىتشىلىگى ءۇشىن شايقاستارعا شىققانىن كورەمىز. ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك تۋىمىزدىڭ ورتاسىندا شۇعىلالى كۇن, ونىڭ استىندا قالىقتاپ ۇشقان قىران بەينەلەنگەن. تۋدىڭ ءتۇسىنىڭ كوگىلدىرلىگى حالقىمىزدا العا قويعان ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن بىرىگۋدىڭ جوعارى جانە يگىلىكتى يدەياسى بار ەكەنىن بىلدىرەدى. جۇلدىزدى شاڭىراق بەينەلەنگەن ەلتاڭبا ورتاق ءۇيىمىزدىڭ سيمۆولىن بىلدىرەدى – بۇل بەيبىتشىلىك پەن تۋعان جەردى قاۋىپ-قاتەردەن قورعاۋدىڭ ەجەلگى ۇلگىسى. ءپاتريوتيزمدى ۇلتشىلدىقپەن شاتاستىرۋعا بولمايدى. پاتريوت – ءوز ەلىن سۇيەتىن جانە وزگە مەملەكەتتەرگە قۇرمەتپەن قارايتىن ادام. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قاسىرەتتى تاجىريبەسى پاتريوتيزمنەن ۇلتشىلدىققا ءوتۋدىڭ قاۋىپتى ەكەنىن, سونداي-اق وزگە حالىقتى كەمسىتپەي, ءوز ەلىڭدى ءسۇيۋ قاجەتتىگىن ناقتى كورسەتىپ بەردى. وسىنداي باعدارمەن ءومىر ءسۇرۋ قاجەت», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
«تابيعات بەرگەن دارىندى دامىتۋ قاجەت»
ءپاتريوتيزمنىڭ ەرەكشە كورىنىسى رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ تابىستى دامۋىنىڭ سيمۆولى بولىپ سانالاتىن ەلوردامىز – استاناعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى اتادى. ەلوردانى اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم ەڭ قيىن جىلدارى قابىلدانعانىن, سوعان قاراماستان 10 جىل ىشىندە ەلوردانى دامىتۋدىڭ بارلىق نەگىزگى باعىتى ايقىندالىپ, كوپتەگەن عيماراتتىڭ سالىنىپ بىتكەنىن ايتتى. ەندى قازاق حالقىنىڭ كۇللى الەمگە تانىمال ەلورداسى بار ەكەنىن, مۇندا عىلىم مەن ءبىلىم, مەديتسينا قارقىندى دامي باستاعانىن, قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءۇشىن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ جاقسارىپ, قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوعارى ستاندارتتارى جاسالعانىن باياندادى. «قازاقستاندىقتار ءوز ەلورداسىن ماقتانىش ەتە الادى. قالا ودان ءارى دامي بەرەدى. مىسالى, ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋ ءۇشىن تاماشا عيماراتتارى بار مۇلدە جاڭا ورتالىقتار, عىلىم مەن تەحنيكا عيماراتتارى سالىناتىن بولادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ناعىز پاتريوتتىق تاربيە ۇيدەن, ءوز وتباسىڭنان باستاۋ الادى. اتا-انانى, ءىنى-قارىنداستى, تۋعان-تۋىستىڭ بارشاسىن جاقسى كورۋ پاتريوتتىق سەزىم قالىپتاستىرادى. سولاردىڭ قامىن ويلاۋ ارقىلى وتانعا جاقسىلىق جاسايسىڭ. بۇل ورايدا ەلباسى وتباسى تۋرالى ەڭ ءبىر ىستىق ويلارىمەن ءبولىستى. ءوز ومىرىنەن مىسالدار كەلتىردى, بالانىڭ ءارى قاراي ۇلكەن ادام بولىپ قالىپتاسۋىنا وتباسىنىڭ وتە كۇشتى اسەرى بولاتىنىن العا تارتتى. اتا-انانى قاستەرلەي ءبىلۋ كەرەك ەكەنىن, تۋعان-تۋىسقا قولدان كەلگەنشە جاقسىلىق جاساۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. «ءبىزدىڭ ەلىمىزدى جاۋدان قورعاعان باتىرلار شايقاسقا شىعار الدىندا ءوز وتباسىن قورعاۋدى, ولاردى ەشكىمنىڭ دە جابىرلەۋىنە جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن دە ويلاعانى انىق. اتا-اناسى مەن بالا-شاعاسىن, تۋعان-تۋىسىن, اۋىل-ايماعىن قورعاعان باتىر سول ارقىلى وتانىن دا قورعادى», دەدى ەلباسى.
تۋعان جەرىڭنىڭ, ەلىڭنىڭ تاريحىن بىلمەيىنشە شىنايى پاتريوت بولۋ مۇمكىن ەمەس. راسىندا دا, تاريح تەك بىزدەن باستالمايدى. بىزگە دەيىنگى مىڭجىلدىقتاردا دا ادامدار ءومىر ءسۇردى. ولار كىمدەر ەدى, جالپى, قازاق ۇلتى قالاي قالىپتاستى دەگەندى ءبىلىپ الۋ وتە ماڭىزدى. ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى ەكى مىڭجىلدىقتاردا قازاق جەرىندە ساق, عۇن تايپالارىنىڭ ءومىر سۇرگەنى تاريحتان ءمالىم. ەسىك قورعانىنان تابىلعان ەڭ العاشقى التىن ادام ساق داۋىرىنە جاتقىزىلادى. ودان كەيىن ەلىمىزدىڭ ارحەولوگياسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى وقيعالار رەتىندە بەرەلدەن جانە اتىراۋ ماڭىنان تابىلعان التىن كيىمدى ادامداردى ايتۋعا بولادى. ەلىمىزدىڭ شىعىسىنان باتىسىنا دەيىن ەڭ كەمى 3 مىڭ كيلومەتر. وسى سايىن دالادا ءبىر مادەنيەتتىڭ ادامدارى ءومىر سۇرگەنى انىق. ارينە, بۇل مالىمەتتەر كەز كەلگەن تاريحي دەرەكتەردەن تابۋعا بولاتىن دەرەكتەر, بىراق ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – ءبىزدىڭ جەرىمىزدە مەكەن ەتكەن ساق تايپاسىنىڭ, ياعني ارعى اتا-بابالارىمىزدىڭ الەمدىك وركەنيەتكە ءوز قولتاڭبالارىن قالدىرا الۋىندا.
ەلباسى وسى جايلاردى بايانداي وتىرىپ, ناقتى قازاق مەملەكەتى ءوز باستاۋىن تۇرىك قاعاناتىنان الاتىنىن مالىمدەدى. جاس ۇرپاقتىڭ ءوز ەلىنىڭ تاريحىن ءبىلۋى مىندەت ەكەنىن شەگەلەپ ايتتى. بۇعان قوسا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاس بۋىنعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە ءوز ەلىمىز بەن تۋعان ولكەنىڭ تاريحىن وقىتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەن دجون كەننەديدىڭ ءبىر ءسوزىن وتە جاقسى كورەمىن. ول ەلىم ماعان نە بەرەدى دەپ ەمەس, مەن ەلىمە نە بەرەمىن دەپ ويلانۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ءيا, وتانعا دەگەن ماحابباتتى ىسپەن دالەلدەۋ كەرەك. ءبىز قازىر مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ, تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ ءۇشىن ەلدىڭ ءوز ازاماتتارىنىڭ ەڭبەگىن قاجەت ەتەتىن كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىرمىز. اركىم ءوز ەڭبەگى ارقىلى مەملەكەتتى كوركەيتە بىلسە, سوندا عانا مەملەكەت قۋاتتى بولادى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ادام قانداي ماماندىق يەسى بولسا دا, ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى بولۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. مەيلى اسپاز بولسىن, مەيلى تىگىنشى بولسىن, مەي
