دوكتور د.سينگەردىڭ ايتۋىنشا, اقش تاراپى كوروناۆيرۋس بىلتىر جەلتوقساندا قىتايدا العاش تىركەلگەننەن بەرى ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
«قازاقستانداعى جەدەل قىزمەت ورتالىعىنا قولداۋ كورسەتىپ كەلەمىز. الداعى ۋاقىتتا ايماقتاعى باسقا ەلدەردە دە وسىنداي مەكەمە اشۋ جوسپاردا بار. قازاقستانداعى جەدەل قىزمەت ورتالىعى – كوروناۆيرۋسقا قارسى بۇكىل ارەكەتتىڭ حابىنا اينالدى. ونىڭ ديرەكتورى جانە تاعى ءبىر قىزمەتكەرى CDC-ءتىڭ قوعامدىق دەنساۋلىقتى جەدەل باسقارۋ باعدارلاماسى بويىنشا ءتالىم الدى» دەدى د.سينگەر.
دوكتوردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى بىرنەشە جىلدا CDC تاراپىنان تاعىلىمدامادان وتكەن ەپيدەميولوگتار بۇگىنگى تاڭدا كوروناۆيرۋسقا قارسى كۇرەستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇر. وسى ورايدا, قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇيىمنان ەلدەگى كوروناۆيرۋسقا قارسى ارەكەتتىڭ دەڭگەيىن باعالاۋعا ۇسىنىس بىلدىرگەن ەكەن. سوعان سايكەس, CDC ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, ونى مينيسترلىك پەن ءتيىستى ۆەدومستۆولارعا تاپسىرعان ەكەن. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى اتالعان زەرتتەۋ تۋرالى كەڭىرەك ايتىپ بەرۋدى سۇراعان.
«مينيسترلىك تاراپى بۇعان دەيىن بىزدەن ەپيدەميولوگيا بويىنشا تاعىلىمدامادان وتكەندەر بىرلەسىپ, قازاقستانداعى پوليكلينيكالار مەن جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحانالارعا ساراپتاما جۇرگىزۋدى سۇرادى. ەكى-ءۇش اپتا ىشىندە اتالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنە بارىپ, ونداعى ينفەكتسيامەن كۇرەستە قولدانىلاتىن قۇرال-جابدىقتاردى تەكسەرىپ, اتقارىلاتىن جۇمىسپەن تانىسىپ قايتتىق» دەدى ول.
د.سينگەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ساراپتاما قازاقستاننان كوروناۆيرۋس انىقتالعانعا دەيىن جاسالعان. قازىرگى تاڭدا ورتالىق Covid-19 ۆيرۋسىنا قارسى تۇرۋ ماقساتىندا مينيسترلىكپەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋىن جالعاستىرا بەرمەك.
«CDC كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋ ءۇشىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە 5 ميلليون دوللار ءبولدى. مەن قوسىمشا قاراجات قاراستىرۋدى سۇرادىم. شتابتىڭ جاۋابىن كۇتىپ وتىرمىز. ارينە, اقش-تاعى جاعداي ءبىزدى دە الاڭداتادى. الايدا مۇنداعى جۇمىسقا دا ەرەكشە كوڭىل بولەمىز» دەدى ول.
سونداي-اق اۋرۋدى باقىلاۋ جانە تاراتپاۋ ورتالىعىنىڭ (CDC) ورتالىق ازيا بويىنشا ءوفيسىنىڭ ديرەكتورى ەلىمىزدە كوروناۆيرۋسقا قارسى ارەكەتكە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ۆەدومستۆو باسشىسى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردى.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ۆيرۋستىڭ تاراپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ايتسە دە, ونىڭ قارقىنى باياۋ. باسا ءمان بەرەتىن ءبىر فاكتور – ەكى ەسەلەنۋ ۋاقىتى. ياعني, انىقتالعان كەيستەردىڭ ەكى ەسەگە وسۋىنە دەيىن كەتەتىن ۋاقىت. وتكەن اپتادا بۇل مەرزىم ەكى كۇننەن ءتورت كۇنگە دەيىن ۇزاردى. بۇل – وتە جاقسى كورسەتكىش. كوپشىلىكتىڭ جينالۋىنا, سىرتقا شىعۋعا تىيىم سالۋ وسىنداي ناتيجە كورسەتىپ وتىر. ارينە, ىندەتتىڭ تارالۋىنا ناقتى باعا بەرۋ بارىسىندا باسقا دا ماسەلەلەرگە قارايمىز. الداعى ۋاقىتتا باقىلاۋدى جالعاستىرا بەرمەكپىز. بىراق ءدال قازىر ۆيرۋستىڭ تارالۋى باياۋ دەپ ايتا الامىن» دەيدى د.سينگەر.
بۇدان كەيىن ءسوز العان USAID-ءتىڭ ورتالىق ازياداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم ءوفيسىنىڭ ديرەكتورى دجوشۋا كارنس تا قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋدەگى ارەكەتىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.
«ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ ىندەتپەن كۇرەسكە بارىن سالعانىنا ىرزا بولدىم. پوشتاما, ۋاتساپقا ساعات سايىن كۇن-ءتۇن دەمەي حابارلاما كەلىپ ءتۇسىپ جاتتى. وسىنداي تالانتتى, العىر جاندارمەن بىرگە جۇمىس ىستەيتىنىمە وتە قۋانىشتىمىن» دەيدى د.كەرنس.
وفيس ديرەكتورىنىڭ سوزىنە قاراعاندا اقش ۇكىمەتى, USAID جانە CDC كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋدە باستى التى باعىت ۇستانعان. ءبىرىنشىسى, Covid-19 ۆيرۋسىن انىقتاۋ ءۇشىن الەم ەلدەرىندەگى زەرتحانالار اۋقىمىن كەڭەيتۋ. سونداي-اق ناۋقاسپەن قاتىناستا بولعان ادامداردىڭ ءبارىن انىقتاۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ.
ءۇشىنشىسى, ۆيرۋسپەن بەتپە-بەت كەلەتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان اۋرۋحانالاردا جۇمىس ىستەيتىن دارىگەرلەردىڭ ۆيرۋس جۇقتىرماۋىنا جاعداي جاساۋدى كوزدەيدى.
د.كەرنستىڭ ايتۋىنشا, ۇيىم ورتالىق ازيادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ادامدارعا دا قولايلى جاعداي جاساپ, تەز جازىلىپ شىعۋىنا ەرەكشە ءمان بەرىلمەك. بۇدان بولەك, ۇيىم فەيك اقپارات پەن جالعان جاڭالىقپەن كۇرەسۋگە دە ەرەكشە كوڭىل بولمەك. سوڭعى باعىت – شەكارادان وتەتىن ادامداردى تەكسەرىپ, ۆيرۋس جۇقتىرىپ-جۇقتىرماعانىن انىقتاۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.
«Covid-19 سەكىلدى ۆيرۋس شەكاراعا قارامايدى. اقش-تى ۆيرۋستان قورعاساق, ورتالىق ازيانى دا قورعايمىز. ورتالىق ازيانى امان الىپ قالساق, اقش-تى دا ساقتاپ قالامىز» دەدى د.كەرنس.
ونلاين بريفينگ سوڭىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ جۋرناليستەرى سپيكەرلەرگە سۇراق قويىپ, تۇشىمدى جاۋاپ الدى.
