ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەستىگى سەكىلدى, ەلدىڭ دە ءبارى بىردەي ەمەس. ولاردىڭ دا بىرەگەيلەرى بار. يندونەزيا – سونداي ەل. بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەن اۆستراليانىڭ ارالىعىنداعى بۇل ەل ۇزىن سانى 17 508 ارالدى جايلاپ جاتسا, بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر قۇرعاقتاعى اۋماعى 1,9 ميلليون شارشى شاقىرىمدى قۇرايتىن, دۇنيەدە جەر كولەمى جونىنەن ون ءتورتىنشى ورىن الاتىن سول ەلدە قازىر 245 ميلليون ادام (كەشەگى كەڭەس وداعىنىڭ بۇكىل حالقى 250 ميلليون بولعانىن ەسكە ءتۇسىرىڭىز) ءومىر ءسۇرىپ, الەمدە حالقىنىڭ سانى جونىنەن ءتورتىنشى ورىندا تۇرسا, بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر جەر تۇبىندە دەرلىكتەي, اراب الەمىنەن دە, تۇركى دۇنيەسىنەن دە سونشاما شالعايداعى سول ەلدەگى حالىقتىڭ 88 پايىزى يسلام ءدىنىن ۇستانسا. وسى جايلاردىڭ ءوزى يندونەزيانىڭ بىرەگەي بىتىمىنە داۋسىز دالەل بولا الادى.
ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەستىگى سەكىلدى, ەلدىڭ دە ءبارى بىردەي ەمەس. ولاردىڭ دا بىرەگەيلەرى بار. يندونەزيا – سونداي ەل. بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەن اۆستراليانىڭ ارالىعىنداعى بۇل ەل ۇزىن سانى 17 508 ارالدى جايلاپ جاتسا, بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر قۇرعاقتاعى اۋماعى 1,9 ميلليون شارشى شاقىرىمدى قۇرايتىن, دۇنيەدە جەر كولەمى جونىنەن ون ءتورتىنشى ورىن الاتىن سول ەلدە قازىر 245 ميلليون ادام (كەشەگى كەڭەس وداعىنىڭ بۇكىل حالقى 250 ميلليون بولعانىن ەسكە ءتۇسىرىڭىز) ءومىر ءسۇرىپ, الەمدە حالقىنىڭ سانى جونىنەن ءتورتىنشى ورىندا تۇرسا, بىرەگەيلىگى ەمەي نەمەنە, ەگەر جەر تۇبىندە دەرلىكتەي, اراب الەمىنەن دە, تۇركى دۇنيەسىنەن دە سونشاما شالعايداعى سول ەلدەگى حالىقتىڭ 88 پايىزى يسلام ءدىنىن ۇستانسا. وسى جايلاردىڭ ءوزى يندونەزيانىڭ بىرەگەي بىتىمىنە داۋسىز دالەل بولا الادى.
ايتقانداي, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» وقىرماندارى ءۇشىن ءبىزدىڭ قاسيەتتى ءدىنىمىزدىڭ يندونەزياعا قالاي تاراعانىن ءبىلۋ ابدەن-اق قىزعىلىقتى دەپ ويلايمىز. يندونەزيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ شاقىرۋى بويىنشا سول جاققا جولىمىز تۇسەتىنىن ەستىگەننەن كەيىن-اق ەل جايىندا ىزدەستىرە باستاعان دەرەكتەرىمىزدىڭ ءبىرى وسىعان قاتىستى ەدى. «يستوريا ارابسكيح زاۆوەۆاني» دەگەن كىتاپتى قاراپ وتىرساڭىز ارابتاردىڭ قايقى قىلىشى جەتكەن جەرلەر اراسىنان يندونەزيانى تابا المايسىز, ارابتار ول ارالداردى جاۋلاۋعا بارماعان دا. سوندا قالاي بولعانى؟ بىلاي بولعان ەكەن. ينتەرنەتتەگى «islam.az» سايتىنان «ينتەرەسنايا يستوريا راسپروسترانەنيا يسلاما ۆ يندونەزي» دەگەن ماقالا ءبىزدىڭ ءدىنىمىز ول ارالدارداعى ادامدار جۇرەگىنە يگىلىكتى يدەيالارىمەن جەتكەنىن كورسەتەدى. يندونەزياعا العاشقى مۇسىلماندار يسلامدى تاراتۋ ءۇشىن ەمەس, ساۋدا جاساۋ ءۇشىن بارعان. ءبىر مۇسىلمان ماتا ساتىپ ءجۇرىپتى. ول كەزدە ەلدىڭ جۇرتى پۇتتارعا تابىناتىن. جاڭاعى ساۋداگەر شارۋاسىمەن ءبىر جاققا شىعىپ كەتكەندە ونىڭ كومەكشىسى قاتەلەسىپ, كەزدەمە ماتانى قىمباتتاۋ باعامەن ساتىپ جىبەرەدى. قوجايىن دۇكەنگە كەلە سالىسىمەن كومەكشىسىنىڭ جاڭىلىس كەتكەنىن ەستىپ, قاتتى قاپالانادى. «بۇل نەتكەنىڭ؟ مىناۋ حالال ءىس بولمادى. ءبىز تۇتىنۋشىنى الدادىق, ەندى ودان كەشىرىم سۇراۋىمىز كەرەك», دەيدى ول. سودان جاڭاعى ساۋداگەر ءارى ىزدەپ, بەرى ىزدەپ اقىرى الگى كىسىنى تابادى. ۇيىنە بارىپ, جالىنىپ-جالپايىپ قاتە قادامىنا كەشىرىم سۇراپ, ارتىق العان اقشاسىن قايتارىپ بەرەدى. تۇتىنۋشى اڭ-تاڭ قالادى. «ءبىز مۇندايدى بۇرىن-سوڭدى ەستىپ-بىلگەن ەمەسپىز. مىنا بولماشى ايىرمانى قايتارۋ ءۇشىن سەن مەنى وسىنشا ۋاقىت ىزدەپ, اۋرەگە ءتۇستىڭ. نە ءۇشىن وسىلاي ەتتىڭ؟». سوندا ساۋداگەر: «يسلامدا اقشا تەك ادال جولمەن تابىلۋى كەرەك. باسقانىڭ كوك تيىنىن يەمدەنسەڭ دە كۇناھارسىڭ. ەگەر بىرەۋ بىرەۋدى وكپەلەتسە ول ودان كەشىرىم سۇراپ, باتاسىن الۋعا ءتيىس. ايتپەسە ول اللانىڭ قاھارىنا ۇشىرايدى», دەيدى. ودان ءارى ەسى شىعا تاڭدانىپ الگى ادام كەتە بارادى. جاڭاعى ەستىگەنىن كورشىلەرى مەن تۋىسقاندارىنا ايتادى. ساۋداگەردىڭ ءسوزى اۋىزدان-اۋىزعا تاراپ, ەلدىڭ امىرشىسىنە دە جەتەدى. ءامىرشى ساۋداگەردى شاقىرىپ الىپ, بار ءمان-جايدى ونىڭ ءوز اۋزىنان ەستيدى. «سەن ءوزىڭنىڭ ءدىنىڭ ادامدى ءدال وسىلاي ەتۋگە مىندەتتەيدى دەيسىڭ. ماعان يسلام تۋرالى ايتشى. مۇسىلمان بولۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟», دەيدى ءامىرشى. ساۋداگەردىڭ ءدىن جايىنداعى اڭگىمەلەرىن تىڭداعان سايىن ءامىرشى ەلتي ءتۇسىپ, اقىر اياعىندا مۇسىلمان دىنىنە كوشۋگە بەكىنەدى. ونى كورىپ ساراي ماڭىنداعىلار, ولاردى كورىپ جەر-جەردەگى اكىمقارالار, ولاردى كورىپ سولاردىڭ قاراماعىنداعىلار يسلامدى ۇستانا باستايدى. ءسويتىپ از ۋاقىتتىڭ اياسىندا قالىڭ اسكەر بارىپ قايتپاي-اق, ەشكىم ۋاعىز ايتپاي-اق يندونەزيا مۇسىلمان دىنىنە كوشىپ شىعا كەلەدى.
وسى بىرەگەي ەلدىڭ بىرقاتار ەر
