قوعام • 04 ءساۋىر، 2020

ۇكىمەت ۇلتتىق قوردىڭ كومەگىنە تاعى دا جۇگىنەدى

72 رەتكورسەتىلدى

ۇكىمەتتە داعدارىسقا قارسى شارالار جيىنتىعى، سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار مەن جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قولداۋدى قوسپاعاندا، 4،4 ترلن تەڭگە نەمەسە 10 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىنى بەلگىلى بولدى.

ەكونوميست قاسىمحان قاپپاروۆ جۋرناليستەر، ەكونوميستەردىڭ قاتىسۋمەن وتكەن ونلاين جيىندا  جىل سايىن ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 7 ملرد دوللار كەپىلدەندىرىلگەن اۋدارىم تۇسەتىنىن ەسكە سالدى.

دەمەك، ۇكىمەتتىڭ بولگەن قارجىسى الداعى ۋاقىتتا ءوسۋى مۇمكىن.  
سونداي-اق ق. قاپپاروۆ، رەسمي مالىمەتتەر بويىنشا، قازىر ۇلتتىق قوردا 26 تريلليوننان استام تەڭگە جينالعانىن، بۇل ەلدىڭ شامامەن ەكى جىلدىق بيۋدجەتىنە تەڭ ەكەنىن ايتتى. «ەگەر مۇناي  باعاسى 40 اقش دوللارىنان تومەن بوسلا،  بيۋدجەتكە سالىق تۇسىمدەرىنە بايلانىستى قيىندىقتار تۋىنداپ،  ۇكىمەت شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋعا ءماجبۇر بولادى.  «ۇلتتىق قوردان» قوسىمشا ترانسفەرت دۇرىس شەشىم. ۇلتتىق قور مۇناي قىمبات كەزدە جيناقتالىپ قالعان قارجىنى داعدارىس كەزىندە قولدانۋ ءۇشىن اشىلعان» دەيدى قاپپاروۆ.

ساراپشىلار ۇلتتىق قوردان ءبولىنىپ جاتقان قارجىنىڭ جەتكىلىكتىگى كارانتيننىڭ مەرزىمى مەن مۇناي باعاسىنا بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. ەگەر، كارانتين سوزىلىپ كەتسە، مۇناي باررەلى 40 اقش دوللارىنان تومەندەپ كەتسە، ۇكىمەتكە قوسىمشا قارجى كوزدەرىن تابۋ ءۇشىن ءبىراز جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى.

قازاقستاندىق ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى ۆياچەسلاۆ دودونوۆتىڭ پايىمداۋىنشا، اۋدارىم مولشەرى ەكونوميكاعا ايتارلىقتاي اسەر ەتۋى مۇمكىن. «1،8 ترلن تەڭگە ءجىو-ءنىڭ شامامەن 2،5% -نا تەڭ، ونىڭ ەكونوميكاعا اسەرىن وسى كورسەتكىشپەن باعالاۋعا بولادى» دەيدى ول.
دودونوۆ، ەگەر توتەنشە جاعداي بىرنەشە ايعا سوزىلسا، قازىرگى ۋاقىتتا قولدانىلاتىن شارالاردىڭ مەرزىمدەرى دە ۇزارتىلاتىن ەسكەرتتى. بۇل شوب –قا سالىق دەمالىسىنىڭ ۇزارتىلۋى دەگەن ءسوز. كارانتين مەرزىمى ۇزارتىلعان سايىن بيۋدجەت ءتۇسىمى دە ازايا بەرەدى. دەمەك، ۇكىمەتتىڭ جاعدايدى  تۇراقتاندىرۋ ۇلتتىق قوردىڭ ترانسفەرىن قولدانۋى قالىپتى جاعدايعا اينالادى: «ەل ىشىندە مۇنى تراگەديا كورەتىندەر بولدى. ۇلتتىق قور كەزىندە مۇنايدان تۇسكەن قارجىنى ۇنەمدەپ، داعدارىس كەزدەرىندە قولدانۋ ءۇشىن اشىلعان. بۇل يدەيانىڭ ءوزىن-ءوزى اقتاعانىن كورىپ وتىرمىز.  قازىر الەمدىك تاۋار نارىعىنداعى باعا تۇراقسىز» دەيدى دودونوۆ.

ۆ. دودونوۆتىڭ  تۇسىندىرۋىنشە، توتەنشە جاعداي اياقتالعان سوڭ ءبارى جاقسى بولادى دەپ ارقا-باستى كەڭگە سالۋعا بولمايدى: شوك تەراپياسىن كەنەتتەن باستان كەشكەن شوب-تىڭ ءوز-وزىنە كەلۋى ءۇشىن ءبىراز ۋاقىت كەرەك. « ۇكىمەت مۇنى ءبىلىپ وتىر. شوب ءۇشىن سالىق دەمالىسىنىڭ قازان ايىنا دەيىن ۇزارتۋ دۇرىس شەشىم بولدى. بيزنەستىڭ  داعدارىستىڭ قىسپاعىندا بولۋ مەرزىمى  قاشانعا دەيىن سوزىلاتىنىن بىلمەيمىز. الداعى جارتى جىلدىقتا ۇلتتىق قور قوسىمشا شىعىندار مەن داعدارىسقا قارسى شارالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جالعىز كوزى بولىپ قالا بەرەدى» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ۆ. دودونوۆ.

ساراپشىلار داعدارىستىڭ اسەرىن ءبىز الدا ءبىراز ۋاقىت بويى سەزەتىنىمىزدى دە، ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن ۇلتتىق قوردىڭ قارجىسىنا تاۋەلدى بولاتىنىمىزدى  سەزىپ وتىر. سول سەبەپتى الدا بارىنشا ۇنەمدەۋ ساياساتىنا باسىمدىق بەرىلمەك. بىزگە ودان وزگە جول جوق ەكەنىن ءبارىمىز ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. قارجىگەر ەرلان يبراگيم ەل ىشىندە ۇلتتىق قوردىڭ قارجىسىن قازاقستاندىقتارعا ءبولىپ بەرۋ كەرەك» دەگەن پىكىرلەر ءجيى ايتىلاتىنىن، بۇل پىكىردىڭ ءوزى اسا سىيلايتىن تۇلعالاردىڭ دا قوستايتىنىن قابىلدامايتىنىن ايتتى. قازىرگى جاعدايدا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن تالان-تاراجعا سالۋ مەملەكەتتىڭ بولاشاعىنا بالتا شابۋمەن بىردەي. قازاقستاننىڭ «قورجىنىنداعى» قاراجاتتى ۇنەممەن پايدالانساق،  ەڭ ناشار جاعدايدا بەس جىل ىشىندە ولار جەتكىلىكتى بولۋى مۇمكىن. «پاندەميا ءبىزدى ۇيقىدان وياتتى. وسى كەزدە دەيىن ايتىلىپ كەلگەن يندۋستريالدى باعدارلامالار بيلىكتىڭ كوڭىلىن جايلاندىرۋ ءۇشىن، ەسەپ ءۇشىن ايتىپ كەلگەنىن ەل سەزىپ وتىر. كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسى سالاعا بولىنگەن قارجىنىڭ  20 پايىزى  دۇرىس جۇمسالسا، اۋىلداعى بالالار ونلاين جۇيەسىندە مۇعالىمىمەن بايلانىسۋ ءۇشىن ءۇيدىڭ شاتىرىنا ورمەلەپ كەتپەيتىن ەدى، اۋىلداعى اپالار قولىنا تىگىن ماشيناسىن الىپ، بەت پەردە تىگۋگە كىرىسپەيتىن ەدى. ءبارى باسقاشا بولاتىن ەدى.  حالىقتى الداپ ۋاقىتتى وزدىرا المايتىنىن ەكى تاراپ تا ءبىلدى. قاراپايىم ەكونوميكا باعىتىنا باسىمدىق بەرۋ ۇكىمەتتىڭ دامۋ ءۇشىن ەكى ادىم شەگىنگەنىن كورسەتىپ تۇر. بۇل كەي      ءبىر ادامداردىڭ  امبيتسياسىنا قانشالىقتى سوققى بولعانىن كورىپ وتىرمىز. يندۋسترياالدى باعدارلامانى قاراپايىم، قول جەتىمدى زاتتار ەكونوميكاسىن دامىتۋدان باستاساق، قازىر باسقاشا بولار ەدى» دەيدى ەرلان يبراگيم.

بۇعان دەيىن ءبىز مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكانى قولداۋدىڭ كەلەسى داعدارىسقا قارسى شارالارى تۋرالى جاريالاعانىن جازعانبىز.

ء بىرىنشى توقسانداعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تاپشىلىعى 350 ملرد  تەڭگەنى قۇرايدى.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • 05 ماۋسىم، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار