ەكونوميكا • 02 ءساۋىر، 2020

مۇناي باعاسى رەسەي مەن ساۋد ارابياسى اراسىنداعى كەلىسىمدى كۇتۋدە

433 رەتكورسەتىلدى

مۇناي باعالارى رەسەي مەن ساۋد ارابياسى اراسىنداعى كەلىسىمنىڭ كۇتۋىنە بايلانىستى وسۋدە. كەشە Brent ماركالى مۇناي باعاسى 8،8% -عا قىمباتتادى، ال قازىر ول تاعى 5،78% -عا ءوسىپ، باررەلى ءۇشىن $ 26،17 دەڭگەيىندە تۇر. بۇل وسىمگە  اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ تاراپتاردىڭ الداعى كۇندەرى مۇناي باعاسىنا قاتىستى قانداي دا ءبىر شەشىمدى پىسىقتاۋعا بولاتىنىنا سەندىرگەن پىكىرلەرى بولدى.

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ماسكەۋ مەن ەر-ريادتىڭ جاقىندا مۇناي نارىعىنداعى جاعداي تۋرالى كەلىسىمگە كەلەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

«مەنىڭ ويىمشا، رەسەي مەن ساۋد ارابياسى ءبىر ساتتە كەلىسىمگە كەلەدى. بۇل جاقىن بولاشاقتا بولادى، ويتكەنى بۇل رەسەي ءۇشىن وتە جامان، ال ساۋد ارابياسى ءۇشىن وتە جامان، ەكى جاققا دا وتە جامان »، - دەپ سەندىردى ترامپ 1 ساۋىردە اق ۇيدە سويلەگەن سوزىندە.

سونىمەن بىرگە،  اقش پرەزيدەنتى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلمەگەن جاعدايدا ونىڭ جەكە ءىس-قيمىل جوسپارى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ترامپتىڭ ايتۋىنشا، ول نە ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلەدى، بىراق بۇل وپتسياعا جۇگىنگىسى كەلمەيدى.

ماسەلەن، 19 ناۋرىزدا The Wall Street Journal ۆاشينگتون ساۋد ارابياسىنا ديپلوماتيالىق قىسىم كورسەتۋ جانە ماسكەۋگە مۇناي باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن سانكتسيالار قولدانۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتقانىن حابارلادى.

اقش پرەزيدەنتى جۇمادا اقش-تىڭ جەتەكشى مۇناي كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ، ولارعا كومەكتەسۋدىڭ نۇسقالارىن تالقىلايدى دەپ قوستى.

«مەن  10 ميلليون باررەلگە دەيىن، نەمەسە ودان دا كوپ قىسقارتادى دەپ ويلايمىن. بۇل جاڭالىق ورىن السا، مۇناي-گاز سالاسى ءۇشىن كەرەمەت بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن جانە كۇتەمىن»، - دەپ جازدى ترامپ ءوزىنىڭ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا.

كەلەسى جازبادا تومەندەۋ كۇنىنە  15 ميلليون باررەلگە جەتۋى مۇمكىن دەپ مالىمدەدى. بۇعان دەيىن سايدي ارامكو نارىققا جەتكىزىلىمدى 1 ساۋىردەن 12،3 ميلليون باررەلگە دەيىن ۇلعايتۋ تۋرالى جوسپارىن جاريالاعان.

رەسەي شامامەن كۇنىنە  11،5 ميلليون باررەل وندىرەدى.

وسىلايشا، ترامپتىڭ پىكىرىنشە، ەكى ەل جالپى ءوندىرىستى شامامەن 40% تومەندەتۋى كەرەك.
1 ساۋىردە تاقتاتاس مايىن وندىرۋمەن اينالىساتىن Whiting Petroleum اتتى ءىرى امەريكاندىق كومپانيا بانكروتتىق تۋرالى ارىز بەرگەنى بەلگىلى بولدى.

مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى 9 ناۋرىزدا وپەك + ترانزاكتسياسى 1 ساۋىردەن باستاپ توقتاتىلاتىنى تۋرالى حابارلامالار كەزىندە ورىن الدى. كەلىسىمشارتتا مۇناي ءوندىرۋدى ازايتۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن بىرگە ساۋد ارابياسى ءوندىرىستى ۇلعايتۋ جوسپارلارىن جاريالادى.

كوروناۆيرۋسقا قارسى شارالار مۇنايعا دەگەن سۇرانىستى تومەندەتۋدى جالعاستىرۋدا. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، نارىققا مۇناي جەتكىزۋ وسى ساتتە سۇرانىستان كۇنىنە 25 ميلليون باررەلدەن اسىپ تۇسەدى. كەشە EIA مالىمەتتەرى اقش-تاعى مۇناي قورلارىنىڭ اپتا سايىنعى ءوسىمى 13،8 ميلليون باررەلدى قۇرادى.

ۆاليۋتا نارىعى

سىرتقى نارىقتارداعى بەلگىسىزدىك كۇشەيگەن كەزدە ۇلتتىق ۆاليۋتا قىسىمعا ۇشىراۋدا. وسىلايشا، سارسەنبىدە KASE ساۋدا-ساتتىق ناتيجەلەرىنە سايكەس، اقش دوللارىنىڭ ورتاشا باعامى 85 تيىنعا كوتەرىلىپ، ءبىر دوللار ءۇشىن 448،52 تەڭگەنى قۇرادى. «تاڭەرتەڭگى» ەسەپ ايىرىسۋلارمەن دوللارمەن جاسالعان ساۋدا-ساتتىق كولەمى 75،9 ميلليون دوللاردى قۇرادى، بۇل اعىمداعى جىلدىڭ ورتاشا كۇندىك كولەمىنەن 59،7 ميلليون دوللارعا تومەن.

بۇگىنگى سەسسيادا USDKZT جۇبى (ALA 10:32) ءبىر دوللار ءۇشىن 447،50 تەڭگەدەن ساۋدالانادى، بۇل الدىڭعى سەسسيانىڭ ورتاشا الىنعان جابىلۋ باعاسىنان 1،02 تەڭگەگە تومەن. بۇگىنگى سەسسيادا USDKZT جۇبى (ALA 10:32) ءبىر دوللار ءۇشىن 447،50 تەڭگەدەن ساۋدالانادى، بۇل الدىڭعى سەسسيانىڭ ورتاشا الىنعان جابىلۋ باعاسىنان 1،02 تەڭگەگە تومەن.

اقشا نارىعى

KASE اقشا نارىعىنىڭ تۇراقسىزدىعى دا تومەندەيدى، بۇل رەتتە قۇرالدار كىرىستىلىگى قۇب بازالىق مولشەرلەمەسى شەگىندە قالادى. كەشە MM يندەكسى 8 ب.ت. كوتەرىلىپ، 13،36% قۇرادى.

ءبىر كۇندىك سۆوپ وپەراتسيالارى 22 ب.ت. 13،42% دەيىن، ال «وۆەرنايت» رەپو وپەراتسيالارى بويىنشا كىرىستىلىك 11 پ.پ. جىلدىق 13،35% دەيىن ءوستى. اقشا نارىعىندا ءبىر كۇندىك ساۋدا-ساتتىق كولەمى سارسەنبىدەگى ساۋدا-ساتتىقپەن سالىستىرعاندا 37،8 ملرد تەڭگەگە تومەندەپ، 338،2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
سونىمەن بىرگە، ۇلتتىق بانك قىسقا مەرزىمدى وتىمدىلىكتى الۋ ءۇشىن ەكى اۋكتسيون وتكىزدى، نارىققا جىلدىق نوتالاردى ۇسىنىپ، اقشانى اپتا سايىنعى دەپوزيتتەرگە ورنالاستىردى. 52 اپتالىق نوتالارعا سۇرانىس 100،5 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى، ال ورنالاستىرۋدىڭ ناقتى كولەمى جىلدىق 12،0% كىرىستىلىكپەن 74،3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سونىمەن بىرگە 80 ملرد تەڭگە (سۇرانىستىڭ 100%) قۇب-دە جىلدىق 12،98% كىرىستىلىكپەن اپتا سايىنعى دەپوزيتتەرگە ورنالاستىرىلدى. بۇل رەتتە، قۇب وپەراتسيالارى بويىنشا اشىق پوزيتسيا نارىقتاعى 3،8 ترلن  تەڭگەنىڭ تازا بورىشىنىڭ دەڭگەيىندە تۇراقتاندى.

قور نارىعى

كەشەگى بيرجالىق ساۋدا-ساتتىق ناتيجەلەرى بويىنشا KASE يندەكسى 0،52% تومەندەپ، 2212،62 تارماقتى قۇرادى. كەشەگى ساۋدانىڭ سىرتىنان «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك »اق جانە« KEGOC »اق اكتسيالارى بولدى، ولار سايكەسىنشە 3،64% جانە 2،67% تومەندەدى. بۇل رەتتە، «كسەلل» اق (+ 1،92%)، KAZ Minerals PLC (+ 1.41%) جانە «قازاقستان حالىق بانكى» اق (+ 0،94%) ۇلەستىك باعالى قاعازدار قۇنىنىڭ ءوسۋى يندەكستىڭ تومەندەۋىن شەكتەدى.

سوۆيد-19 كوروناۆيرۋسىنىڭ كوبەيۋىنە قاتىستى الاڭداۋشىلىق اقش دوللارىنا دەگەن ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋدا. كەشە دوللار يندەكسى جارتى پايىزعا ءوستى، ال قازىر ول 0،16 پايىزعا ءوسىپ، 99،66 تارماق دەڭگەيىندە تۇر. دوللارعا سۇرانىستىڭ ارتۋى اقش-تىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارىن باسقا ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرىنىڭ ساتۋىنا اكەلەدى. وسىلايشا، فرج مالىمەتتەرى بويىنشا، ءۇش اپتا ىشىندە، 25 ناۋرىزعا دەيىن قازىناشىلىق ساتۋ 100 ميلليارد دوللاردان استى.
سونىمەن بىرگە، اقش فەدەرالدى رەزەرۆتىك اگەنتتىگى «قارجى نارىقتارىنىڭ قالىپتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن» ارنايى باعدارلامانى (FIMA Repo Facility) ىسكە قوسۋى كەرەك ەدى. بۇل باعدارلاما قاجەت بولعان جاعدايدا ورتالىق بانكتەرگە جانە باسقا حالىقارالىق ۇيىمدارعا وبليگاتسيالاردى دوللارعا ايىرباستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باعدارلاما 6 ساۋىردە باستالىپ، التى ايعا سوزىلادى. الايدا، ورتالىق بانكتەردىڭ كەتۋىنە قاراماستان، قازىناشىلىقتارعا سۇرانىستىڭ ءوسۋى ساقتالادى. كەشەگى اقش-تىڭ 10 جىلدىق وبليگاتسيالارىنىڭ كىرىستىلىگى كەشە 1 باررەلگە تومەندەپ، جىلدىق 0،59% قۇرادى.

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ كەلەسى ەكى-ءۇش اپتانىڭ وتە قيىن بولاتىنىن ايتقان سوڭعى پىكىرلەرى ينۆەستورلاردىڭ ودان ءارى ناشارلاۋىنا سەبەپ بولدى. ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن اق ءۇيدىڭ كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەس جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىسى دەبورا بيركس 200 مىڭعا دەيىن ادام تەك كوروناۆيرۋستىق پاندەميادان ءولۋى مۇمكىن دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. سونداي-اق، ينۆەستورلار ەكونوميكالىق مايداننان جاعىمسىز مالىمەتتەردى كۇتۋدە. بۇگىن اپتا سايىن اقش-تا جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقى الۋعا العاشقى وتىنىمدەر سانى تۋرالى مالىمەتتەر جاريالانادى. ەسكە سالايىق، جاردەماقى الۋعا وتىنىشتەر بويىنشا سوڭعى دەرەكتەر رەكوردتى بولدى (اپتاسىنا 3،28 ميلليون).

ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ السىرەۋىن كۇتكەن جاعدايدا، اقش قور نارىعى قىسىم كۇيىندە قالىپ وتىر. كەشەگى نيۋ-يورك بيرجاسىنداعى ساۋدا-ساتتىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا Dow Jones Industrial Average 4،44% -عا تومەندەدى، S&P يندەكسى 4،41% تومەندەدى، ال Nasdaq جوعارى تەحنولوگيالىق 4.41% جوعالتتى.

رەسەي ءرۋبلى

رەسەي ء رۋبلى سارسەنبىدە الەمدىك ەكونوميكا ءۇشىن الاڭداۋشىلىقتىڭ سالدارىنان ينۆەستورلاردىڭ قاۋىپسىز اكتيۆتەرگە دەگەن سۇرانىسىنىڭ ارتۋى، سونداي-اق رەسەيدىڭ Urals ماركالى مۇنايىنىڭ 1999 جىلدان باستاپ ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە ءتۇسۋى اياسىندا تەرىس ديناميكانى كورسەتتى. كەشەگى ماسكەۋ بيرجاسىنداعى ساۋدانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا USDRUB باعامى 0،37% -عا كوتەرىلىپ، ءبىر دوللار ءۇشىن 78،73 رۋبل بولدى.

بۇل رەتتە رۋبلگە رەسەي بانكىنىڭ جۇقا جەرگىلىكتى نارىقتاعى ارالاسۋى قولداۋ كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە، ساراپشىلار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قارجى مينيسترلىگى اعىمداعى ايدا ورتالىق بانككە بيۋدجەتتىڭ ەرەجەسى بويىنشا نارىقتا ساتۋعا 202،5 ​​ملرد رۋبل (~ 2،6 ملرد دوللار) ۆاليۋتاسىن بەرە الادى دەپ بولجايدى.

سونىمەن قاتار، تجك جۇما سايىن ەلدەگى اعىمداعى احۋالعا ارنالعان ونلاين-ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن باستايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار