قوعام • 02 ءساۋىر، 2020

زالالسىزداندىرۋ مەن زارارسىزداندىرۋ ەكى بولەك عىلىمي ۇعىمدى ايقىندايدى

305 رەتكورسەتىلدى

ەلدەگى كارانتين كەزىندە  ۆيرۋستان قورعانۋ ماقساتىندا ەلدى مەكەندەردى ارنايى زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. جۇرتشىلىقتى اقپاراتتاندىرۋ ماقساتىندا  «زالالسىزداندىرۋ» جانە «زارارسىزداندىرۋ» سوزدەرىن شاتاستىرىپ پايدالانىپ جاتقان دەرەككوزدەر كەزدەسۋدە. وسى ورايدا بعم عك احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى تەرمينولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى قارلىعاش ايداربەكتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدە ۇسىنعان مىناداي نەگىزدى دالەلدەرىنە نازار اۋدارعان ەدىك.

جالپى، «زالال»، «زارار» سوزدەرى - قازاق تىلىنە اراب تىلىنەن ەنگەن تىلدىك بىرلىكتەر. دەيدى مامان.  – ولار تولىق، ءابسوليۋتتى سينونيمدەر دەۋگە دە بولادى. ال ماعىناسىنا كەلەر بولساق: «1) زاقىم كەلۋ، مەرتىگۋ، زيان كەلۋ، ءب ۇلىنۋ; 2) زيان، شىعىن» دەگەندى بىلدىرەدى. اراب تىلىندە «زارارۋن» ءسوزىنىڭ – «زاقىم كەلۋ، زيان، شىعىن» دەگەن ماعىناسى بار. الايدا، ءسوز تەرمين ماسەلەسىنە قاتىستى بولعان جاعدايدا، ولاردى ءبىرىنىڭ ورنىنا ءبىرىن قولدانا بەرۋگە بولمايدى. ويتكەنى تەرميندەرگە قويىلاتىن باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى – تەرمين بىرىزدىلىگى مۇنداي قۇبىلىستارعا جول بەرمەيدى. ياعني ءبىر ۇعىمعا – ءبىر تەرمين ءپرينتسيپى قاتاڭ ساقتالۋى قاجەت. سوندىقتان دا، قازىرگى تاڭدا وزەكتى تەرمينگە اينالعان «دەزينفەكتسيا» - «زالالسىنداندىرۋ» بولسا، «ستەريليزاتسيا» - «زارارسىزداندىرۋ».

ءيا، اتالعان ەكى تەرميننىڭ ماعىنالىق جاقىندىعى انىق. دەگەنمەن، ولار ەكى بولەك عىلىمي ۇعىمدى ايقىندايتىنى دا ءسوزسىز: «زالالسىنداندىرۋ» - «قورشاعان ورتاداعى جۇقپالى اۋرۋ قوزدىرعىشتارىن قۇرتۋ»; «زارارسىنداندىرۋ» - «اسكەرلەردى راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ زارارىنان قورعاۋ ءۇشىن قارۋ-جاراقتاردان، كيىم-كەشەكتەردەن، ازىق-ت ۇلىك پەن سۋدان، قورعانىس بەكىنىستەرى مەن قورشاعان ورتاداعى باسقا دا نىسانداردان زارارلى زاتتاردى كەتىرىپ، قاۋىپسىز دارەجەگە جەتكىزۋ».

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار