جالپى, «زالال», «زارار» سوزدەرى - قازاق تىلىنە اراب تىلىنەن ەنگەن تىلدىك بىرلىكتەر. دەيدى مامان. – ولار تولىق, ءابسوليۋتتى سينونيمدەر دەۋگە دە بولادى. ال ماعىناسىنا كەلەر بولساق: «1) زاقىم كەلۋ, مەرتىگۋ, زيان كەلۋ, ءب ۇلىنۋ; 2) زيان, شىعىن» دەگەندى بىلدىرەدى. اراب تىلىندە «زارارۋن» ءسوزىنىڭ – «زاقىم كەلۋ, زيان, شىعىن» دەگەن ماعىناسى بار. الايدا, ءسوز تەرمين ماسەلەسىنە قاتىستى بولعان جاعدايدا, ولاردى ءبىرىنىڭ ورنىنا ءبىرىن قولدانا بەرۋگە بولمايدى. ويتكەنى تەرميندەرگە قويىلاتىن باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى – تەرمين بىرىزدىلىگى مۇنداي قۇبىلىستارعا جول بەرمەيدى. ياعني ءبىر ۇعىمعا – ءبىر تەرمين ءپرينتسيپى قاتاڭ ساقتالۋى قاجەت. سوندىقتان دا, قازىرگى تاڭدا وزەكتى تەرمينگە اينالعان «دەزينفەكتسيا» - «زالالسىنداندىرۋ» بولسا, «ستەريليزاتسيا» - «زارارسىزداندىرۋ».
ءيا, اتالعان ەكى تەرميننىڭ ماعىنالىق جاقىندىعى انىق. دەگەنمەن, ولار ەكى بولەك عىلىمي ۇعىمدى ايقىندايتىنى دا ءسوزسىز: «زالالسىنداندىرۋ» - «قورشاعان ورتاداعى جۇقپالى اۋرۋ قوزدىرعىشتارىن قۇرتۋ»; «زارارسىنداندىرۋ» - «اسكەرلەردى راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ زارارىنان قورعاۋ ءۇشىن قارۋ-جاراقتاردان, كيىم-كەشەكتەردەن, ازىق-ت ۇلىك پەن سۋدان, قورعانىس بەكىنىستەرى مەن قورشاعان ورتاداعى باسقا دا نىسانداردان زارارلى زاتتاردى كەتىرىپ, قاۋىپسىز دارەجەگە جەتكىزۋ».
الماتى
