جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى قازاقستان كونستيتۋتسياسى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ تۇپقازىعى, مەملەكەتتىلىگى مەن ەگەمەندىگىنىڭ, ەلدەگى زاڭدىلىق پەن قۇقىق ءتارتىبىنىڭ زاڭدىق نەگىزى, بۇكىل زاڭناما مەن قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسى, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق قايتا جاڭعىرۋى مەن دامۋ ءۇردىسى ارقا سۇيەيتىن مىقتى ىرگەتاس بولىپ تابىلادى.
جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى قازاقستان كونستيتۋتسياسى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ تۇپقازىعى, مەملەكەتتىلىگى مەن ەگەمەندىگىنىڭ, ەلدەگى زاڭدىلىق پەن قۇقىق ءتارتىبىنىڭ زاڭدىق نەگىزى, بۇكىل زاڭناما مەن قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسى, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق قايتا جاڭعىرۋى مەن دامۋ ءۇردىسى ارقا سۇيەيتىن مىقتى ىرگەتاس بولىپ تابىلادى.
كونستيتۋتسيادا جالپى ادامزاتقا دا, ۇلتقا دا ءتان قۇندىلىقتار باياندى ەتىلىپ, قازاقستان حالقىنىڭ ورتاق تىلەگىنەن تۋىنداعان ەرىك-قالاۋى, ونىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى مەن حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نەگىزگى ستاندارتتارى پاش ەتىلگەن. كونستيتۋتسيا نورمالارىنىڭ حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىمەن, اسىرەسە, گۋمانيتارلىق قۇقىق سالاسىنداعى نورمالارىمەن ءوزارا سايكەس بولۋى قازاقستاندى قۇقىقتىق جۇيەسى دامىعان مەملەكەتتەر دەڭگەيىنە شىعارادى.
كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق ىقپال ەتۋ مەحانيزمىندە رەتتەۋشى نورمالارمەن قاتار, بىلايشا ايتقاندا, ماقساتتى نورمالار ەرەكشە ءرول اتقاراتىنى ءمالىم. نەگىزگى زاڭنىڭ كەيبىر ەرەجەلەرى, مەملەكەت پەن قوعام دامۋىنىڭ كوكجيەگىن ايقىنداپ, ولارعا جەتۋدىڭ ءتاسىلدەرىنە تالاپتار قويا وتىرىپ, وسىنداي قىزمەت اتقارادى. ماسەلەن, كونستيتۋتسيانىڭ 1-بابىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى, ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, دەپ باياندى ەتىلگەن. ءوزىنىڭ بىرقاتار شەشىمدەرىندە كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بۇل ەرەجەلەر قازاقستاننىڭ ءوز مۇمكىندىگىنە قاراي وتىرىپ, ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتەمە العان مەملەكەت رەتىندە دامۋعا نيەتىن بىلدىرەدى, دەپ ءتۇسىندىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ سارابدال كونستيتۋتسيالىق ساياساتى, كونستيتۋتسيانىڭ الەۋەتى مەيلىنشە جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى قاتاڭ تالابى ارقاسىندا ءومىردىڭ بارلىق سالالارىندا ايتارلىقتاي تابىسقا جەتتى. كونستيتۋتسيادا ايقىندالعان ماقساتتاردان تۋىندايتىن باعدارلامالىق-ستراتەگيالىق قۇجاتتارعا, رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋلارى مەن سويلەگەن سوزدەرىندەگى قاعيدالارعا سايكەس كونستيتۋتسيالىق ماتەريانىڭ مازمۇنى ىسكە اسىرىلدى.
بۇل رەتتە ەلباسى بەكىتكەن قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمدامالارى ۇلكەن ماڭىزعا يە. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ 2002 جىلعى 20 قىركۇيەكتەگى جارلىعىمەن بەكىتىلگەن العاشقى تۇجىرىمدامادا كونستيتۋتسيانىڭ قۇقىقتىق يدەيالارى قازاقستاندا دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت ينستيتۋتتارىن ورنىقتىرۋعا باعىتتالعان زاڭنامالىق, ۇيىمدىق جانە باسقا شارالار ارقىلى ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس دەپ اتاپ كورسەتىلگەن بولاتىن. قازىر قولدانىلىپ جۇرگەن, 2020 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا قۇقىقتىق قۇندىلىقتاردى, كونستيتۋتسيانىڭ يدەيالارى مەن پرينتسيپتەرىن, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى مەن ونىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ قىزمەتىندە تولىققاندى ىسكە اسىرۋ, بۇل رەتتە كونستيتۋتسيانى ءتىكەلەي قولدانۋمەن قاتار, اعىمداعى زاڭناما جانە قۇقىق قولدانۋ ارقىلى ونىڭ الەۋەتىن قامتاماسىز ەتۋ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتىڭ نەگىزگى مىندەتى رەتىندە ايقىندالعان.
مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا جاريالاعان, ۇزاق مەرزىمدى جەتى باسىمدىقتى: ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى; ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق پەن قوعامنىڭ توپتاسۋىن; شەتەل ينۆەستيتسيالارىنىڭ دەڭگەيى جوعارى, دامىعان نارىقتىق ەكونوميكاعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ءوسۋدى; قازاقستان ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعىن, ءبىلىمى مەن ءال-اۋقاتىن; ەنەرگەتيكا رەسۋرستارىن; ينفراقۇرىلىمدى, اسىرەسە, كولىك پەن بايلانىستى; كاسىبي مەملەكەتتى كوزدەيتىن «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى كونستيتۋتسيالىق تالاپتاردى ومىردە ىسكە اسىرۋعا ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى.
كوپتەگەن پارامەترلەر بويىنشا ولارعا مەرزىمىنەن بۇرىن قول جەتكىزدىك, ءوز رەتىندە بۇل ەلىمىزدىڭ دامۋ بولاشاعىن قايتا قاراپ, ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جاڭا جولداۋىن جاريالاۋعا نەگىز بولدى. بۇل باعدارلامالىق قۇجاتتىڭ نەگىزگى مازمۇنى – 2050 جىلعا قاراي قازاقستاننىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان وتىز مەملەكەت قاتارىنا ەنۋى. بۇل بيىك ماقسات كونستيتۋتسيانىڭ كىرىسپەسىنەن تۋىندايدى, وندا قازاقستان حالقىنىڭ قازىرگى جانە بولاشاق ۇرپاقتار الدىنداعى جوعارى جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتا لايىقتى ورىن الۋدى قالايتىنى تۋرالى جازىلعان.
ستراتەگيانىڭ ءاربىر باعىتى كونستيتۋتسيادان قيسىندى تۇردە باستاۋ الىپ, ونىڭ نورمالارىنا سايكەس كەلەدى.
ستراتەگيادا پاش ەتىلگەن بيۋدجەت, سالىق, اقشا-نەسيە جانە يندۋستريالدىق ساياساتتى جاڭعىرتۋدى كوزدەيتىن جاڭا باعىتتىڭ ەكونوميكالىق ساياسات قازاقستاننىڭ بۇكىل حالىقتىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق پرينتسيپكە نەگىزدەلەدى (نەگىزگى زاڭنىڭ 1-بابىنىڭ 2-تارماعى). رەفورمالاردىڭ العاشقى كەزەڭىندە-اق رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزدەرىن – الەۋمەتتىك باعىتتالعان نارىقتىق ەكونوميكانى, كاسىپكەرلىك قىزمەت بوستاندىعىن, مەنشىك نىساندارىنىڭ سان-الۋاندىلىعى مەن تەڭدىگىن بەكىتتى. وسى پرينتسيپتەردى دايەكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, قازاقستان ءوز دامۋىنىڭ يننوۆاتسيالىق ءوسۋ ستراتەگياسىنا نەگىزدەلگەن جاڭا دەڭگەيىنە اياق باستى.
ازاماتتارعا بەرىلەتىن الەۋمەتتىك كەپىلدىك پەن ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كوزدەيتىن جاڭا الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ پرينتسيپتەرى دە كونستيتۋتسياعا نەگىزدەلگەن.
جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى يدەياسىنىڭ ءتۇپ نەگىزىندە كونستيتۋتسيادا پاش ەتىلگەن اركىمنىڭ ەڭبەك ەتۋ بوستاندىعى, قىزمەت ءتۇرى مەن ماماندىعىن ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى, كاسىپكەرلىك بوستاندىق پەن ءوز مۇلكىن كەز كەلگەن زاڭدى كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن پايدالانۋ قۇقىعى جانە ت.ب. جاتىر. كونستيتۋتسيا ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ قاينار كوزى جاسامپاز ەڭبەكتەن باستالادى دەپ ەسەپتەيدى. مەملەكەت اركىمگە قاۋىپسىزدىك پەن تازالىق تالاپتارىنا ساي كەلەتىن ەڭبەك جاعدايىنا, ەشبىر كەمسىتۋسىز ەڭبەگىنە سىياقى الۋىنا, سونداي-اق جۇمىسسىزدىقتان الەۋمەتتىك قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. وسىنىڭ ءبارى جان-جاقتى ويلاستىرىلعان الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جوعارى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى مەن ونىڭ ساپاسى – رەسپۋبليكامىز دامۋىنىڭ ناقتى ماقساتى بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە ساپالى ءبىلىم الۋعا, جوعارى تەحنولوگيالى مەديتسيناعا, سالاماتتى ءومىر سالتىنا, بۇقارالىق سپورتقا, قولجەتىمدى باسپاناعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
نەكە مەن وتباسى, انالىق, اكەلىك جانە بالالىق, كونستيتۋتسيانىڭ 27-بابىندا باياندى ەتىلگەندەي, مەملەكەتتىڭ قورعاۋىندا بولادى. ءال-اۋقاتى ناشار ادامدارعا مەملەكەت تاراپىنان ناقتىلى كومەك كورسەتىلىپ, قوعامنىڭ نەگىزگى ۇياسى رەتىندە وتباسى ينستيتۋتىنا مەيلىنشە قولداۋ بىلدىرىلەدى.
مەملەكەتتىلىكتى ودان ءارى نىعايتۋ جانە كازاقستاندىق دەموكراتيانى دامىتۋ 2050 ستراتەگياسىندا تىلگە تيەك بولعان كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل باعىتتا پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن كۇشەيتۋ, باسقارۋدى ورتالىقسىزداندىرۋ, ورتالىق پەن وڭىرلەر اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىك پەن وكىلەتتىكتىڭ اراجىگىن اجىراتۋ, حالىققا قىزمەت ەتۋدى بارىنەن دە جوعارى قوياتىن كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلعان.
مۇنداي باستاما جاساۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى ەلىمىزدە 1998 جانە 2007 جىلدارى جۇرگىزىلگەن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار ناتيجەسىندە پايدا بولىپ, سول ارقىلى رەسپۋبليكا پارلامەنتى مەن ونىڭ پالاتالارىنىڭ مارتەبەسى كوتەرىلدى, ساياسي پارتيالاردىڭ ءرولى ارتتى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارىن سايلاۋ, مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا بەرۋ مۇمكىندىگى بەكىتىلدى, قوعامدىق بىرلەستىكتەردى مەملەكەتتىڭ قارجىلاندىرۋىنا قويىلعان تىيىم الىنىپ تاستالدى جانە ت.ب.
بۇل كونستيتۋتسيالىق جاڭاشىلدىق جوسپارلى تۇردە ىسكە اسىرىلۋدا. جۋىردا عانا ەگەمەن قازاقستاننىڭ تاريحىندا العاش رەت اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار مەن اۋىلداردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋ ءوتتى. جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار بارلىعى بولىپ ەلدەگى بۇكىل اكىمدەردىڭ 91 پايىزىن بالامالى تۇردە سايلاپ الدى. پارلامەنت جاقىندا قابىلداعان, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋعا قاتىستى زاڭ ولاردىڭ ءوز فۋنكتسيالارىن ءتيىمدى اتقارۋى ءۇشىن ولارعا قوسىمشا وكىلەتتىك پەن قاجەتتى قارجىلىق جانە وزگە دە رەسۋرستار بەرەدى, سونداي-اق حالىقتىڭ جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە باقىلاۋ جاساۋىن كوزدەيدى.
ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى كونستيتۋتسيامەن ۇندەس. جەكە جانە جاريا قۇقىقتىڭ نەگىزگى سالالارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ كونستيتۋتسيانىڭ قۇقىق قورعاۋشىلىق الەۋەتىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان شارالار كەشەنىن قابىلداۋدى قاجەتسىنەدى.
قۇقىق بۇزۋشىلىققا نولدىك تولەرانتتىلىق (توزىمدىلىك) قاعيداسى اركىمنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭناماسىن ساقتاۋعا, وزگە تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ابىرويى مەن قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋگە دەگەن ءمىندەتىنەن قيسىندى تۇردە تۋىندايدى.
تۇلعا قۇقىقتارىنىڭ جۇزەگە اس ىرىلۋىنا بەرىلگەن كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋ, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ جانە قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىك شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دەگەن قاجەتتىلىك مەملەكەتتىڭ قىلمىسقا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى قۇقىقتىق ساياساتىن ءبىلدىرۋدىڭ نەگىزگى نىساندارى رەتىندە قىلمىستىق, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋشىلىك, قىلمىستىق-اتقارۋشىلىق زاڭنامانى تەرەڭدەتىپ رەفورمالاۋعا الىپ كەلدى. بۇل زاڭنامالاردا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, سوتتاردىڭ جانە ازاماتتاردىڭ قىلمىستىق ءىس-ارەكەتتەردەن بۇزىلاتىن قۇقىقتارىن قورعايتىن, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك پەن ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتەتىن, قىلمىستاردىڭ الدىن الاتىن, جازانى جانە وزگە دە جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن اتقاراتىن وزگە دە قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالادى.
مەملەكەت پەن قوعامنىڭ قىزمەتى سىبايلاستىقپەن ىمىراسىز كۇرەسۋگە جۇمىلدىرىلعان. بۇل باعىتتا سىبايلاستىققا قارسى زاڭناما ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتى «قايتا ىسكە قوسۋ» جۇرگىزىلۋدە.
دايەكتىلىكپەن جۇرگىزىلىپ وتىرعان جانە الدىن الا بولجاۋعا كەلەتىن سىرتقى ساياسات – ۇلتتىق مۇددەنى ىلگەرىلەتۋ, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ – ستراتەگيانىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى بولىپ تابىلادى.
كونستيتۋتسياعا ساي قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ پرينتسيپتەرى مەن نورمالارىن قۇرمەتتەيدى, مەملەكەتتەر اراسىندا ىنتىماقتاستىق پەن تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناس جاساۋ, ولاردىڭ تەڭدىگى مەن ءبىر-ءبىرىنىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپاۋ, حالىقارالىق داۋلاردى بەيبىت جولمەن شەشۋ ساياساتىن جۇرگىزەدى, قارۋلى كۇشتى ءبىرىنشى بولىپ قولدانۋدان باس تارتادى.وسى كونستيتۋتسيالىق ەرەجەلەرگە نەگىزدەلگەن, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان ەلىمىزدىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى وزگە ەلدەرمەن تىعىز ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتىپ, الەمدىك قوعامداستىقتا لايىقتى ورىن الۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۋقىمداعى باستامالارى ەڭ جوعارى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلۋدا. كۇنى كەشە بۇكىل الەم قاۋىمداستىعى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنىن مەرەكەلەدى. بۇل مەرەكەنى قازاقستاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بۇۇ باس اسسامبلەياسى 2009 جىلعى جەلتوقساندا جاريالادى (64/35 قارار). ناق وسى 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى باتىل شەشىم قابىلداعان بولاتىن. وسى كەزدەن باستاپ بۇكىل الەم قازاقستاندى يادروعا قارسى جاھاندىق قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى رەتىندە تانىپ, تىلگە الا باستادى.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ قازاقستاندى بۇۇ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەتىپ سايلاۋ تۋرالى 2012 جىلعى 12 قاراشاداعى شەشىمى قازاقستاننىڭ قۇقىق ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى جەتىستىكتەرىن دالەلدەيدى. بۇل شەشىم, سونىمەن قاتار, مەملەكەتكە ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى سالاسىنداعى جالپىعا بىردەي قابىلدانعان پرينتسيپتەردى ساقتاۋ بويىنشا مىندەتتەر جۇكتەيدى.
«2050» ستراتەگياسى قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ جانە ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە ورىن بەرەدى. كوپۇلتتى جانە كوپكونفەسسيونالدى قوعام جەتىستىگىنىڭ ءتۇپ قازىعى رەتىندە بارلىق ازاماتتاردىڭ تەڭقۇقىلىعى مەن ولاردىڭ وتانىمىزدىڭ گۇلدەنۋى ءۇشىن جالپى جاۋاپكەرشىلىگى بولىپ تابىلاتىن جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم جاريالاندى.
قازاقستان توپىراعىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ ءتورت سەزى ءوتىپ, ولاردىڭ باسشىلارى ءبىر ۇستەل باسىندا جينالدى. مۇنداي جەتىستىكتىڭ ارقاۋى رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىندا: رەسپۋبليكا قىزمەتىنىڭ ءپرينتسيپى رەتىندە جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ تەڭدىگى مەن كەز كەلگەن سەبەپ بويىنشا كەمسىتۋگە تىيىم سالىنۋى, يدەولوگيالىق جانە ساياسي سانالۋاندىلىق, قوعامدىق كەلىسىم مەن ساياسي تۇراقتىلىق, پارلامەنت پالاتالارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا كۆوتا ءبولىنۋى, ۇلتتىق-مادەني جانە قوعامداعى وزگە دە ماڭىزدى مۇددەلەردىڭ ەسكەرىلۋى, اركىمنىڭ ءوز انا ءتىلى مەن ءتول مادەنيەتىن پايدالانۋعا, قارىم-قاتىناس, تاربيە, وقۋ جانە شىعارماشىلىق ءتىلىن ەركىن تاڭداپ الۋعا قۇقىعى تۋرالى ەرەجەلەر, سونداي-اق ونىڭ نورمالارىن دامىتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان زاڭنامالىق اكتىلەردە بەكىتىلگەن. ازاماتتاردى كەز كەلگەن جاعداي بويىنشا كەمسىتۋگە تىيىم سالۋ ەلىمىز زاڭناماسىنىڭ ءون بويىنان وتەدى, بۇل ماسەلەلەر بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەرەكشە نازارىندا تۇر.
قورىتا كەلە, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى قالىپتاسقان مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءداۋىرى كەزىندە كونستيتۋتسيانى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ۇزاق مەرزىمدى ماڭىزدى باعدارلامالىق قۇجات بولىپ تابىلادى, دەپ اتاپ وتۋگە بولادى. ستراتەگيانىڭ نەگىزگى قاعيدالارى نەگىزگى زاڭ تالاپتارىنان تىكەلەي تۋىندايدى, كونستيتۋتسيالىق نورمالار مەن پرينتسيپتەردىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق جالعاسىمى بولىپ تابىلادى.
بۇل جاڭاشىلدىقتار وزدىگىنەن جۇمىس ىستەپ كەتە المايدى. ءجۇرگىزىلىپ وتىرعان رەفورمالار ساتتىلىكپەن اياقتالۋى ءۇشىن ولاردى جان-جاقتى, تەرەڭىنەن ءتۇيسىنۋ قاجەت. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستامالارى بۇكىل مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ تىزە قوسىپ, جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىن قاجەت ەتەدى.
يگور روگوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى.
