بۇگىن, ياعني 29 تامىز كۇنى بۇكىل الەم يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنىن ءتورتىنشى رەت اتاپ وتپەك. 2009 جىلعى 2 جەلتوقسان كۇنى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 64/35 قارارىن ءبىراۋىزدان قابىلداپ, وسى مەرەكەنى قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن بەكىتتى. بۇل كۇن ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە سيمۆولدى كۇن, سەبەبى, وسىدان 22 جىل بۇرىن ءدال وسى كۇنى قازاقستان حالقىنىڭ ەركىنە وراي پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز قاۋلىسىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ ەسىگىن ماڭگىگە جاپتى, بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلكەن وركەنيەتتىك ماڭىزعا يە بولدى. سول كەزدەن باستاپ 29 تامىز بۇكىل ورتالىق ازيا يادرولىق قارۋدان ازات ءوڭىر مارتەبەسىنە يە بولۋ ۇدەرىسىنىڭ باستاۋ العان كۇنى بولىپ سانالدى.
بۇگىن, ياعني 29 تامىز كۇنى بۇكىل الەم يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنىن ءتورتىنشى رەت اتاپ وتپەك. 2009 جىلعى 2 جەلتوقسان كۇنى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 64/35 قارارىن ءبىراۋىزدان قابىلداپ, وسى مەرەكەنى قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن بەكىتتى. بۇل كۇن ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە سيمۆولدى كۇن, سەبەبى, وسىدان 22 جىل بۇرىن ءدال وسى كۇنى قازاقستان حالقىنىڭ ەركىنە وراي پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز قاۋلىسىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ ەسىگىن ماڭگىگە جاپتى, بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلكەن وركەنيەتتىك ماڭىزعا يە بولدى. سول كەزدەن باستاپ 29 تامىز بۇكىل ورتالىق ازيا يادرولىق قارۋدان ازات ءوڭىر مارتەبەسىنە يە بولۋ ۇدەرىسىنىڭ باستاۋ العان كۇنى بولىپ سانالدى.
وسىدان ەكى ونجىلدىق بۇرىن قازاقستان اتتى جاڭا يادرولىق دەرجاۆانىڭ قالىپتاسۋى تەك ۋاقىت ماسەلەسى ەدى, الايدا, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ساياسي ەرىك تانىتىپ, قازاقستان «يادرولىق كلۋبقا» مۇشەلىكتەن باس تارتتى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ ەلباسى ءبىزدىڭ قوعامنىڭ كوپقىرلىلىعىنا, قازاقستاندىقتاردىڭ بوستاندىق سۇيگىش بولمىسىنا جانە باسقا مەملەكەتتەردىڭ جاقسى تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ جاڭا مەملەكەت قۇرا باستادى. جانە سول ءبىرىنشى كۇندەردەن باستاپ پرەزيدەنت ءۇشىن عالامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, سونىڭ ىشىندە, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ ماسەلەلەرى ءبىرىنشى كەزەكتى باسىمدىققا يە بولدى.
ءبىزدىڭ ەلىمىز كەڭەس وداعىنان مۇراعا قالعان الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق الەۋەتتەن ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, سول كەزدەن باستاپ «بەيبىتشىلىك ەپيتسەنترىنە» اينالدى. رەسەيمەن جانە اقش-پەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, يادرولىق وقتۇمسىقتار مەن زىمىراندار ەلىمىزدەن شىعارىلىپ, جويىلدى, ال بۇرىنعى پوليگون ينفراقۇرىلىمى ىستەن شىعارىلدى.
بۇل سالاداعى ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ مىسالى – وتكەن جىلى بۇرىنعى سەمەي يادرولىق پوليگونىنداعى دەگەلەڭ تاۋلى سىلەمىنىڭ كەندى قازبالارىندا قالعان جۇزدەگەن كيلوگرامم يادرولىق ماتەريالداردىڭ پەرمانەنتتى قاۋىپسىزدىگى مەن كونسەرۆاتسياسىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قيىن جۇمىستاردىڭ اياقتالۋى بولدى. وسىلايشا, بۇل ماتەريالداردىڭ قولدى بولۋى مەن جاعىمسىز ماقساتتاردا قولدانىلۋىنىڭ الدى الىندى. قازاقستان, رەسەي جانە اقش پرەزيدەنتتەرى وتكەن جىلى سەۋلدە اتاپ وتكەندەي, وسى جوبا بويىنشا كوپجىلدىق ۇشجاقتى ىنتىماقتاستىق ءوزارا سەنىم جانە تۇسىنىستىك رۋحىندا بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەر جاساي وتىرىپ قانا ءبىز الەمدى قاۋىپسىز جانە جاقسىراق ەتە الاتىنىمىزدى جارقىن دالەلدەدى.
بۇل تۇرعىدا قازاقستان مەن پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ عالامدىق تاراتپاۋ ۇردىسىندەگى كوشباسشىلىعىنىڭ مويىندالۋى ۆاشينگتون مەن سەۋلدە 2010 جانە 2012 جىلدارى وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميتتەردە تولىعىمەن راستالدى جانە بۇگىندە قازاقستان 2014 جىلى نيدەرلاندىدا وتەتىن كەلەسى وسىنداي سامميتكە دايىندىق بويىنشا بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزۋدە.
سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىمەن يادرولىق تاراتپاۋ مەن قارۋسىزدانۋ عالامدىق ءۇردىسىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستاۋ الدى. قازاقستاندىق پوليگوننىڭ جابىلۋىمەن نەۆاداداعى, جاڭا جەر, لوب-نور جانە مۋرۋروا سەكىلدى الەمنىڭ ءىرى سىناق الاڭدارى ءۇنسىز قالدى.
وسىدان ون جەتى جىل بۇرىن بۇۇ شەشىمى بويىنشا يادرولىق سىناقتارعا جالپىعا بىردەي تىيىم سالۋ جونىندە كەلىسىمگە قول قويۋ اشىلعان بولاتىن, قۇجاتقا قازاقستان العاشقىلار قاتارىندا قول قويدى. بۇل كەلىسىمگە بۇگىنگە دەيىن 183 مەملەكەت قوسىلىپ, 157 ەل قۇجاتتى راتيفيكاتسيادان وتكىزدى, سونىڭ ىشىندە رەسەي, ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيا سەكىلدى مويىندالعان يادرولىق دەرجاۆالار دا بار. قازىرگى كەزدە «يادرولىق كلۋبتىڭ» بارلىق مۇشەلەرى سىناققا سالىنعان ءموراتوريدى ساقتاپ وتىر.
2006 جىلعى قىركۇيەكتە قازاقستان ايماقتىڭ باسقا مەملەكەتتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ازات ايماق دەپ جاريا ەتكەن سەمەي كەلى
