ەكونوميكا • 28 ناۋرىز، 2020

قازاقستان ەكونوميكاسىن قولداۋعا 1 ترلن تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى

21 رەتكورسەتىلدى

ەلدەگى توتەنشە جاعداي كەزىندە ۇلتتىق بانك ۇلتتىق ۆاليۋتانى تۇراقتاندىرۋ جانە ەكونوميكانىڭ سالالارى مەن سەكتورلارىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا حالىقتىڭ جانە كاسىپكەرلەردىڭ قارجىلىق جاعدايىن قولداۋ شارالارىن قابىلدادى.

بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەل ەكونوميكاسىنا 1 ترلن تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى. اتاپ ايتقاندا، كوروناۆيرۋستىق پاندەميانىڭ تارالۋى سالدارىنان ەلدەگى توتەنشە جاعداي سالدارىنان زارداپ شەككەن شوب جانە جەكە كاسىپكەرلەرگە قولداۋ شارالارىن قاراستىراتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باعدارلاماسى قابىلداندى.
ۇلتتىق بانكتە ايتىلعانداي، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە باعدارلاماسىنا 600 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ  تاپسىرماسىمەن ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باعدارلاماسى اياسىندا  ۇلتتىق بانك ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن قوسىمشا 400 ملرد ءبولىندى.

باعدارلامانىڭ جالپى سوماسى، بۇرىن بولىنگەن 600 ملرد تەڭگەنى ەسەپتەگەندە، 1 ترلن تەڭگە.

حالىقتىڭ قارجىلىق جاعدايىن قولداۋ جانە تەڭگەدەگى دەپوزيتتەردى قورعاۋ شارالارى:

1) «7-20-25» جانە «باسپانا حيت» يپوتەكالىق باعدارلامالارى بويىنشا اي سايىنعى تولەمدەر 90 كۇنگە دەيىن كەيىنگە قالدىرىلدى. بۇل شارالار كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيالىق پاندەمياعا بايلانىستى حالىقتىڭ قارجىلىق جاعدايىن قولداۋعا باعىتتالعان.  باعدارلامالارعا تولىقتىرۋلار كوروناۆيرۋستىق پاندەميانىڭ تارالۋى جانە ەلدە توتەنشە جاعداي ەنگىزۋ اسەر ەتكەن قارىز الۋشىلار ءۇشىن ايىپپۇلدار مەن ايىپپۇلدارسىز 90 كۇنتىزبەلىك كۇنگە دەيىن نەگىزگى قارىزدى نەمەسە سىياقىنى تولەۋ مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋدى قامتيدى.

2) قازاقستاندىق دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى تەڭگەمەن جيناقتالعان، مەرزىمدى جانە مەرزىمدى ەمەس دەپوزيتتەر بويىنشا ۇسىنىلاتىن شەكتى مولشەرلەمەلەردى ارتتىردى، بۇگىن كەيبىر دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتى مولشەرلەمەلەر قايتا قارالدى. بانكتەر دەپوزيتتەردى نەعۇرلىم جوعارى مولشەرلەمەمەن قابىلداۋعا قۇقىلى.

باعدارلامالارعا تولىقتىرۋلار كوروناۆيرۋستىق پاندەميانىڭ تارالۋى جانە ەلدە توتەنشە جاعداي ەنگىزۋ اسەر ەتكەن قارىز الۋشىلار ءۇشىن ايىپپۇلدار مەن ايىپپۇلدارسىز 90 كۇنتىزبەلىك كۇنگە دەيىن نەگىزگى قارىزدى نەمەسە سىياقىنى تولەۋ مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋدى قامتيدى.

2) قازاقستاندىق دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى تەڭگەمەن جيناقتالعان، مەرزىمدى جانە مەرزىمدى ەمەس دەپوزيتتەر بويىنشا ۇسىنىلاتىن شەكتى مولشەرلەمەلەردى ارتتىردى، بۇگىن كەيبىر دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتى مولشەرلەمەلەر قايتا قارالدى. بانكتەر دەپوزيتتەردى نەعۇرلىم جوعارى مولشەرلەمەمەن قابىلداۋعا قۇقىلى.

ۇسىنىلعان ماكسيمالدى پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى قايتا قاراۋ اقشا نارىعىنداعى وزگەرمەلى جاعدايعا، بازالىق مولشەرلەمەنىڭ 9،25 پايىزدان 12 پايىزعا دەيىن ايتارلىقتاي وسۋىنە جانە بازالىق ستاۆكا بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ +/– 0،5 پايىزدىق تارماققا كەڭەيۋىنە رەاكتسيا بولىپ تابىلادى. 

ۇزاق مەرزىمدى جيناق سالىمدارى ەڭ ءتيىمدى بولىپ قالا بەرەدى. 1 جىلعا تولىقتىرىلماي جيناق سالىمدارى بويىنشا ۇسىنىلاتىن ەڭ جوعارى مولشەرلەمە 15،1% -عا دەيىن، ەكى جىل ىشىندە - 15،5% دەيىن، بۇل الدىڭعى ماندەردەن 1 پايىزدىق تارماققا جوعارى. جيناق سالىمدارىنا دەگەن سۇرانىس باسەڭدەمەيدى جانە اقشا قۇنىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى.  

اقشانى كەز-كەلگەن ۋاقىتتا تولىقتىراتىن جانە الۋعا بولاتىن مەرزىمدى ەمەس سالىمدار جاپپاي ءونىم بولىپ تابىلادى: مۇنداي دەپوزيتتەر بارلىق بانكتەردىڭ دەپوزيتتىك جەلىسىندە بار. وتكەن اپتادا بازالىق ستاۆكانىڭ پايىزدىق دياپازونىنىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى مەرزىمدى ەمەس دەپوزيتتەر بويىنشا ۇسىنىلعان ماكسيمالدى مولشەرلەمەنىڭ ءمانى قايتا قارالعاننان كەيىن، بۇگىنگى تاڭدا  بازالىق ستاۆكا بويىنشا  0،5 پايىزدان 1 پايىزدىق تارماققا دەيىن ارتتىرادى. بۇگىننەن باستاپ بانكتەر 13% دەيىنگى مولشەرلەمەمەن مەرزىمدى دەپوزيتتەردى قابىلداۋعا قۇقىلى. 

ۇلتتىق ۆاليۋتانى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى.

ولارعا مىنالار جاتادى:

1) ۇلتتىق بانك رەزيدەنت زاڭدى تۇلعالاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ جانە ساتۋ ءتارتىبىن وزگەرتتى.

ۇلتتىق ۆاليۋتانى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. ولارعا مىنالار جاتادى:

1) ۇلتتىق بانك رەزيدەنت زاڭدى تۇلعالاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ جانە ساتۋ ءتارتىبىن وزگەرتتى. تۇسىندىرىلگەندەي، زاڭدى تۇلعالارعا قاتىستى سىرتقى ساۋدا وپەراتسيالارىن تىركەۋدىڭ شەكتى مولشەرىن انىقتاۋ جانە بالاماسى 50 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ نەمەسە ودان اساتىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ كەزىندە راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ءتاسىل قۇرىلدى.
تۇسىندىرىلگەندەي، زاڭدى تۇلعالارعا قاتىستى سىرتقى ساۋدا وپەراتسيالارىن تىركەۋدىڭ شەكتى مولشەرىن انىقتاۋ جانە بالاماسى 50 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ نەمەسە ودان اساتىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ كەزىندە راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ءتاسىل قۇرىلدى. 

زاڭدى تۇلعالاردىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ ءتارتىبى ناقتىلاندى. ساتىپ الىنعان شەتەل ۆاليۋتاسى كورسەتىلگەن ماقسات ءۇشىن 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە پايدالانىلۋى كەرەك، ەگەر ول پايدالانىلماسا، ونى قايتا ساتۋ كەرەك. قاۋلىمەن ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر جەكە تۇلعالاردىڭ ۆاليۋتالىق وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ تارتىبىنە اسەر ەتپەيدى.

زاڭدى تۇلعالاردىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ ءتارتىبى ناقتىلاندى. ساتىپ الىنعان شەتەل ۆاليۋتاسى كورسەتىلگەن ماقسات ءۇشىن 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە پايدالانىلۋى كەرەك، ەگەر ول پايدالانىلماسا، ونى قايتا ساتۋ كەرەك. قاۋلىمەن ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر جەكە تۇلعالاردىڭ ۆاليۋتالىق وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ تارتىبىنە اسەر ەتپەيدى. 

زاڭدى تۇلعالاردىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ ءتارتىبى ناقتىلاندى. ساتىپ الىنعان شەتەل ۆاليۋتاسى كورسەتىلگەن ماقسات ءۇشىن 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە پايدالانىلۋى كەرەك، ەگەر ول پايدالانىلماسا، ونى قايتا ساتۋ كەرەك. قاۋلىمەن ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر جەكە تۇلعالاردىڭ ۆاليۋتالىق وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ تارتىبىنە اسەر ەتپەيدى. زاڭدى تۇلعالاردىڭ ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا قولما-قول اقشاسىز شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ ءتارتىبى ناقتىلاندى. ساتىپ الىنعان شەتەل ۆاليۋتاسى كورسەتىلگەن ماقسات ءۇشىن 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە پايدالانىلۋى كەرەك، ەگەر ول پايدالانىلماسا، ونى قايتا ساتۋ كەرەك. قاۋلىمەن ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر جەكە تۇلعالاردىڭ ۆاليۋتالىق وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ تارتىبىنە اسەر ەتپەيدى.

 2) ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ايىرباستاۋ باعامىن تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى 2020 جىلدىڭ 25 ناۋرىزىندا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ ەكسپورتتىق ۆاليۋتالىق تۇسىمدەرىنىڭ ءبىر بولىگىن ىشكى ۆاليۋتا نارىعىندا ساتۋعا شەشىم قابىلدادى.

بۇل شەشىم جارعىلىق كاپيتالىندا مەملەكەت ۇلەسى 50% -دان اساتىن ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىندارعا قاتىستى، ونىڭ ىشىندە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى »اق جانە توتەنشە جاعداي كەزىندە قولدانىلادى.

قابىلدانعان شارالار ۆاليۋتا باعامىن تۇراقتاندىرۋعا، ۆاليۋتانىڭ ۇسىنىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە، نەگىزسىز قۇبىلمالىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جانە فۋندامەنتالدى باعىتتىڭ قالىپتاسۋىنا كەدەرگى بولمايدى، دەپ ءتۇسىندىردى ۇلتتىق بانك.

3) ۇلتتىق بانك ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى ارقىلى جۇرگىزىلەتىن وپەراتسيالار ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن تەڭگەگە ساتۋ باعامىنان اۋىتقۋ شەكتەرىن بەلگىلەدى. قۇجات ۋاكىلەتتى بانكتەردىڭ جانە ۋاكىلەتتى ۇيىمداردىڭ ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى (بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى) ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن وپەراتسيالار بويىنشا شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ باعامىنان اۋىتقۋ بويىنشا ليميتتەردى بەلگىلەيدى:

3) ۇلتتىق بانك ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى ارقىلى جۇرگىزىلەتىن وپەراتسيالار ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن تەڭگەگە ساتۋ باعامىنان اۋىتقۋ شەكتەرىن بەلگىلەدى. «قۇجات ۋاكىلەتتى بانكتەردىڭ جانە ۋاكىلەتتى ۇيىمداردىڭ ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى (بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى) ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن وپەراتسيالار بويىنشا شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ باعامىنان اۋىتقۋ بويىنشا ليميتتەردى بەلگىلەيدى: 

1) اقش دوللارى - 6 تەڭگە;

2) ەۋرو - 7 تەڭگە.

«بۇل شارالار توتەنشە جاعداي كەزىندە ەنگىزىلدى جانە ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنا سىرتقى فاكتورلاردىڭ تۇراقسىزداندىرۋشى اسەرىن شەكتەۋگە جانە قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان» دەپ قورىتىندىلادى ۇلتتىق بانك.

سوڭعى جاڭالىقتار

Apple Store دۇكەنى نە ءۇشىن قورشالۋدا؟

تەحنولوگيا • بۇگىن، 18:41

قازالىدا 42 جوبا جۇزەگە اسادى

ايماقتار • بۇگىن، 17:47

300 باسپاعا سۋبسيديا بەرىلەدى

ايماقتار • بۇگىن، 17:37

«بايقوڭىر» عارىش كەشەنىنە - 65 جىل

ايماقتار • بۇگىن، 17:30

اپتاپ ىستىقتا قالاي قورعانامىز؟

ايماقتار • بۇگىن، 14:57

ۇقساس جاڭالىقتار