پارلامەنت • 27 ناۋرىز، 2020

ميتينگ تۋرالى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى

39 رەتكورسەتىلدى

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار بەيبىت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين ءسوز باسىندا جالپى وتىرىس جاڭا فورماتتا ءوتىپ جاتقانىن، بۇل شارالار دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ نۇسقاۋىنا سايكەس قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.

– بۇگىنگى جالپى وتىرىس ءبىرشاما وزگەر­گەن فورماتتا ءوتىپ جاتىر. ءبىزدىڭ كەيبىر ارىپتەس­تەرىمىز قاتىسىپ وتىرعان جوق. بىراق بۇعان الاڭداۋدىڭ رەتى جوق، ولاردىڭ بارلىعى امان-ەسەن. قازىرگى احۋالعا بايلانىستى جاسى 65-تەن اسقان دەپۋتاتتارعا القالى جيىنعا قاتىسپاۋ جونىندە كەڭەس بەردىك. جينالعان دەپۋتاتتاردىڭ سانى جالپى وتىرىستى وسىنداي فورماتتا وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەندى جالپى وتىرىستارعا ءاربىر زاڭ جوباسى بويىنشا تەك دەپۋتاتتار مەن نەگىزگى بايانداماشىلار قاتىسادى، – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.

ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىنا 81 دەپۋتات قاتىستى. ولار دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ سانيتارلىق نورمالارىنا ساي زالدا ارالارىن الشاق ۇستاپ وتىردى.

بۇدان ءارى جينالعان قاۋىم كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلەگە كوشىپ، «قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىندا بەيبىت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى» زاڭىنىڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا تالقىلادى.

اتالعان قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىمەن اقپا­رات جəنە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ تانىستىردى. ول قولدانىستاعى بەيبىت جينالىستار مەن ميتينگتەر وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانعانىنا 25 جىل وتكەنىن، وسى جىلدار ىشىندە ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالاسىندا ۇلكەن وزگەرىستەر بولعانىن ايتتى.

– مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ وتكەندەي، ەلىمىزدىڭ قوعام­دىق-ساياسي ءومىرىن جاڭعىرتپاي، ەكونوميكالىق رەفور­مالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ مۇم­كىن ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا حالىقتىڭ ءوز ۇستا­نىمىن بەيبىت جينالىستار ارقىلى ءبىلدىرۋ مۇمكىندىكتەرىن ايتارلىقتاي كەڭەيتۋ قاجەت­تىلىگى پايدا بولدى. ازاماتتىق قوعامنىڭ سۇرانىسى جانە ۋاقىت تالابى – وسىنداي. سون­دىقتان ماسەلە قولدانىستاعى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى عانا بولىپ وتىرعان جوق. بۇل – بارلىق بەيبىت جينالىس تۇرلەرىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋ ماسەلەلەرىن رەت­تەيتىن، تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان جاڭا زاڭ جوباسى. ءبىز اقش، ۇلىبريتانيا، فرانتسيا، اۋستراليا، سينگاپۋر، جاپونيا، شۆەتسيا جانە رەسەي سياقتى ەلدەردىڭ وسى اتالعان سالاداعى زاڭنامالارىن مۇقيات زەردەلەدىك. حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس، الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى بەيبىت ميتينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋدە باستى باسىمدىقتى قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە بەرەدى. ءتىپتى بىرقاتار دەمو­كراتيالىق ەل الەمدە قوعامدىق-ساياسي جاع­دايدىڭ ۋشىعۋىن ەسكەرە وتىرىپ، بەيبىت ميتينگ وتكىزۋ جونىندەگى زاڭناماسىن قاتاڭ­داتقان. سونىمەن بىرگە ليبەراليزاتسيا جولىمەن جۇرەتىن ەلدەر دە بار، – دەدى مينيستر.

داۋرەن اباەۆ مينيسترلىك زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا قوعامدىق پىكىردى، الەۋمەتتىك جەلىلەردى زەردەلەگەنىن، الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەنىن، قاراما-قايشى پىكىر­لەردىڭ كوپتىگىنەن بارلىق مۇددەلى تاراپتى قاناعاتتاندىراتىن وڭتايلى شەشىم تابۋ وڭاي بولماعانىن اتاپ ءوتتى.

اتالعان قۇجاتتا زاڭناماعا بەيبىت جينا­لىستاردىڭ بازالىق قاعيداتتارىن ەنگىزۋ كوزدەلەدى. ولار – زورلىق-زومبىلىقسىز سيپات; زاڭدىلىق; مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىكتى، قوعامدىق ءتارتىپتى، دەنساۋلىق ساقتاۋدى، باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ; قاتىسۋ ەرىكتىلىگى.

جاڭا زاڭ بويىنشا بەيبىت جينالىستاردى وتكىزۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ كەلىسىمىن الۋ قاجەت بولماق. جوبادا ميتينگ وتكىزۋ ءۇشىن بالامالى ورىندى ۇسىنۋ قۇقىعى دا كوزدەلگەن.

بۇعان قوسا بەيبىت جينالىستاردى ۇيىم­داستىرۋشىلاردىڭ، ولارعا قاتىسۋشىلاردىڭ، جۋرناليستەردىڭ مارتەبەسى، قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەكىتىلەدى. بۇل بارلىق تاراپقا قويىلاتىن تالاپتاردى ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بەيبىت جينالىستاردى وتكىزۋدەن باس تارتۋ، ونى توقتاتۋ جانە توقتاتا تۇرۋ ءۇشىن نەگىزدەردىڭ تولىق تىزبەسى دە بەلگىلەنەدى.

سونداي-اق زاڭ جوباسىندا ۇگىتتەۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ قاراستىرىلعان. ماسەلەن، بەيبىت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋشىنىڭ ۇگىتتەۋدى كەدەرگىسىز جۇرگىزۋگە، زاڭنامادا تىيىم سالىن­باعان سيمۆوليكانى، يلليۋستراتسيالىق ماتەريالداردى پايدالانۋعا قۇقىعى بولادى. بۇل رەتتە ۇيىمداستىرۋشى ۇگىت جۇرگىزەتىن ۋاقىتتى جانە مامانداندىرىلعان ورىندى حابارلاۋعا ءتيىس.

زاڭ جوباسىنا سايكەس، رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ، استانانىڭ، اۋداننىڭ، وبلىستىق ماڭىزى بار قالانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانى، اۋداندىق ماڭىزى بار قالانىڭ اكىمى بەيبىت جينالىستاردىڭ نىسانى مەن وعان قاتىسۋشىلاردىڭ سانىنا قاراي ۇيىمداستىرۋشىعا ميتينگ وتكىزۋگە، ونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق كومەكتى جانە باسقا دا قاجەتتى كومەكتى ۇسىنۋعا جاردەم كورسەتۋ ماقسا­تىندا ءوز وكىلدەرىن تاعايىندايدى.

نۇرلان نىعماتۋلين ءماجىلىس دەپۋتاتتارى، مەملەكەتتىك ورگاندار، پارلامەنتتىك ەمەس پارتيالار، ۇەۇ مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ وكىلدەرى بىرلەسىپ جۇمىس اتقارعان جاڭا زاڭ جوباسى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى.

تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار ماسەلەگە توقتالىپ، سونىڭ ىشىندە بەيبىت جينالىستاردى وتكىزەتىن ارنايى ورىندار جاعى دا ءسوز بولدى.

– مەنىڭشە، ءبىزدىڭ دەپۋتاتتارىمىز ەنگىزگەن ۇسىنىس وتە ورىندى. سەبەبى بەيبىت جيىندى ۇيىمداستىرۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالۋ كەرەك. ارنايى جيىن وتەتىن ورىندار تۋرالى اقپاراتتار دا اشىق بولۋى ءتيىس. ايتپەسە ولار ورىننىڭ بوس نەمەسە بوس ەمەس ەكەنىن قايدان بىلەدى؟ سوندىقتان اكىمدىك ءوز سايتىندا بوس ورىندار تۋرالى اقپاراتتى تولىق ورنالاستىرۋى قاجەت. بۇل قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا پايدالى ءارى ءتيىمدى، – دەدى ءماجىلىس توراعاسى.

سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار بەيبىت جيىن وتكىزۋ تۋرالى حاباردار ەتۋ مەرزىمىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. وتىرىستا ۇكىمەتتىك نۇسقادا ۇسىنىلعان مەرزىمدەر قىسقارتىلۋى ءتيىس ەكەنى ايتىلىپ، بۇل نورمانى ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.

ماجىلىسمەندەر زاڭ جوباسىنىڭ جۋرنا­ليس­تەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى بولىگى قولدانىس­تاعى باق تۋرالى زاڭنىڭ نورمالارىن قايتا­لايتىنىن اتاپ ءوتىپ، مۇنى قايتا قاراۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتتى.

– ءبىز ەلىمىزدىڭ دەموكراتيالىق دامۋ جولىندا تاعى ءبىر ماڭىزدى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادىق. وسى بەيبىت جيىنداردى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋ تارتىبىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر، ەڭ الدىمەن، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ حالىقپەن بايلانىسىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى. ەكىنشىدەن، ازاماتتاردىڭ كەز كەلگەن ماسەلەنى اشىق جانە ەركىن جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. مى­­سا­­لى، بۇرىنعى زاڭدا ميتينگ وتكىزۋ ءۇشىن ءبى­رىنشى كەزەكتە رۇقسات الۋ كەرەك بولاتىن. ال قازىرگى قۇجاتتا باستىسى، بەيبىت جيىن­­عا قانشا ادام قاتىساتىنىن، قانداي ماسەلە بولاتىنىن جانە قايدا وتەتىنىن الدىن الا ەسكەرتۋ قاجەت. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ۇيىم­داس­­تىرۋشىلار مەن قاتىسۋشىلاردىڭ، مەملەكەت­تىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى قارالىپ، جۋر­ناليستەردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەلگىلەنىپ وتىر. وسىنىڭ بارلىعى مەملەكەت ءۇشىن دە، قوعام ءۇشىن دە وتە قاجەتتى، – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.

سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار قارۋلى كۇشتەردىڭ، باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ ارسەنالدارى، بازالارى مەن قويمالارى جانىنداعى تىيىم سالىنعان ايماقتار مەن تىيىم سالىنعان اۋدان­دار ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.

اتالعان زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ، باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ وق-دارىلەرى ارسەنالدا­رىنىڭ، بازالارى مەن قويمالارىنىڭ قاۋىپسىز جۇمىس ىستەۋىن، سونداي-اق وق-دارىلەردى ساقتاۋ كەزىندە توتەنشە جاعدايدىڭ تۋىنداۋى مۇم­كىن بولعان جاعدايدا حالىقتى، ازاماتتىق جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋدى قام­تاماسىز ەتۋ بويىنشا زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ.

جيىن سوڭىندا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين Nur Otan پارتياسى فراكتسياسى دەپۋتاتتارىنىڭ اتىنان توتەنشە جاعداي كەزىندە ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە كوروناۆيرۋس ەپيدەمياسىنىڭ تارالۋىنا قارسى ارەكەت ەتۋ ءۇشىن قابىلداناتىن شارالارعا قولداۋ ءبىلدىردى.

پالاتا سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋلين ماجىلىستەگى پارتيا فراكتسياسى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى تاپسىرمالارىنا ءبىراۋىز­دان قولداۋ بىلدىرەتىنىن، ەلىمىزدە ىندەت­تىڭ تارالۋىنا قارسى دايىندىق جاسالعانىن مالىمدەدى.

سونداي-اق ول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قابىلدانىپ جاتقان شارالار ۋاقتىلى جانە داعدارىستىق جاعدايعا جاۋاپ بەرەتىنىنە سەنىم بىلدىرگەنىن اتاپ ءوتتى.

ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا، ىندەت كەزىندە وسىنداي شارالاردى قابىلداۋدان كەشىگىپ قالعان ەلدەردە جاعداي كۇرت تومەندەپ كەتكەن. جەرگىلىكتى دەڭگەيدە سالىقتىق پرەفەرەنتسيالار مەن قولداۋدى قوسپاعاندا، داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ جالپى پاكەتى 4،4 ترلن تەڭگە نەمەسە 10 ملرد دوللاردى قۇرايدى. وسىلايشا پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارى قوعامداعى بارلىق سالانى قامتىپ، الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق باستى نازاردا بولماق.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى: جولاۋشىلار اعىنى مەن كولىك سانى ازايدى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 18:10

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 6

قوعام • بۇگىن، 17:09

د دارۋمەنى - ينفەكتسيالاردىڭ «جاۋى»

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:47

شىمكەنت: تسيفرلى وتباسىنىڭ ءبىر كۇنى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 15:58

ازيانىڭ احۋالى قانداي بولماق

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:23

ۇقساس جاڭالىقتار