سوڭعى جىلدارى ەگۋ توڭىرەگىندەگى اڭگىمە بىردە باسەڭسىپ, بىردە قايتا ءورشىپ, ساباسىنا تۇسەر ەمەس. بۇل ماسەلە كىمنىڭ دە بولسا, الدىنان شىعارى انىق. سونداي جاعدايدا قانداي شەشىم قابىلداعان دۇرىس؟ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ ماماندارىنا قۇلاق تۇرسەك, ولار ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى كۇرەستە حالىقتى ۆاكتسيناتسيالاۋدىڭ پايداسى زور دەگەندى ايتادى. قازاقستاندا ۆاكتسيناتسيا ءتيىمدى بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. جىل سايىن وسى ماقساتقا 12-18 ملرد. تەڭگە قاراجات بولىنەدى ەكەن. رەسپۋبليكا بويىنشا جىل سايىن ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى شامامەن 5 ملن. ادام ەگىلسە, ونىڭ 1,3 ملن.-ى بالالار.
سوڭعى جىلدارى ەگۋ توڭىرەگىندەگى اڭگىمە بىردە باسەڭسىپ, بىردە قايتا ءورشىپ, ساباسىنا تۇسەر ەمەس. بۇل ماسەلە كىمنىڭ دە بولسا, الدىنان شىعارى انىق. سونداي جاعدايدا قانداي شەشىم قابىلداعان دۇرىس؟ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ ماماندارىنا قۇلاق تۇرسەك, ولار ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى كۇرەستە حالىقتى ۆاكتسيناتسيالاۋدىڭ پايداسى زور دەگەندى ايتادى. قازاقستاندا ۆاكتسيناتسيا ءتيىمدى بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. جىل سايىن وسى ماقساتقا 12-18 ملرد. تەڭگە قاراجات بولىنەدى ەكەن. رەسپۋبليكا بويىنشا جىل سايىن ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى شامامەن 5 ملن. ادام ەگىلسە, ونىڭ 1,3 ملن.-ى بالالار.
دارىگەرلەر ەكپە جەتىستىكتەرىنىڭ وزىق ۇلگىسى رەتىندە تابيعي شەشەكتىڭ جويىلعانىن, 1977 جىلدىڭ قازانىنان باستاپ, الەمدە شەشەكپەن سىرقاتتانۋدىڭ ەشبىر جاعدايى تىركەلمەگەنىن العا تارتادى. سول سياقتى, سوڭعى جيىرما جىلدا قىزىلشا 59 ەسەگە, قىزامىق 1300 ەسەدەن استام, ەپيدەميالىق پاروتيت 160 ەسەدەن استام, تۇرعىندار اراسىندا «ۆ» ۆيرۋستىق گەپاتيتى 23,7 ەسەگە, ال وسى ينفەكتسياعا قارسى ەگۋ جۇرگىزىلەتىن بالالار اراسىندا 52 ەسەگە ازايعان.
الايدا, كوپتەگەن اتا-انالار ەگۋ ماسەلەسى كوتەرىلسە, ءالى كۇنگە ازار دا بەزەر بولادى.
«حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ 156-شى بابىندا ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى ۆاكتسينا سالعىزۋ تۇرعىندار ءۇشىن مىندەتتى ەكەنى تايعا تاڭبا باسقانداي انىق جازىلعان. سوعان قاراماستان, ەگۋدەن باس تارتقاندارعا قىسىم جاسالمايدى. بىراق مۇنداي شەشىم قابىلداۋدىڭ زارداپتارى ءتۇسىندىرىلۋى ءتيىس.
– كوپ جاعدايدا, بالالار بالاباقشاعا نەمەسە مەكتەپكە بارعانعا دەيىن وتباسى مۇشەلەرىمەن عانا ارالاساتىندىقتان جۇقپالى اۋرۋلارمەن سىرقاتتانۋ قاۋپى ازداۋ بولادى. ال, باسقا بالالارعا قوسىلعان كەزدە ۇجىمدا ءبىر بالا اۋىرعان جاعدايدا, ەگىلمەگەن ءسابي ينفەكتسياعا سەزىمتال بولادى, – دەيدى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ج.بەكشين. – مىنە, سوندىقتان دا ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ ورشۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا بالالار ۇجىمدارىنا (مەكتەپ, بالاباقشا) بالالار ەگۋ العاننان كەيىن عانا جىبەرىلۋى ءتيىس.
وسى ارادا اتا-انالاردىڭ ۆاكتسيناتسيادان باس تارتۋىنا نە سەبەپ بولىپ وتىر دەگەنگە كىشكەنە توقتالا كەتەيىك. ارينە, اتا-انالار ۆاكتسيناتسياعا قاي كەزدەن باستاپ كۇدىكپەن قاراي باستادى دەگەن ساۋالعا ءبىز جاۋاپ بەرە المايمىز. بىراق, وسى سوڭعى ءۇش جىلدا ۆاكتسيناتسيادان باس تارتۋ وقيعالارى جيىلەپ كەتكەنى شىندىق. سەبەبى, مايكروسوفت كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, «بيلل جانە مەليندا گەيتس قورىنىڭ» باسشىسى بيلل گەيتس 2010 جىلى كاليفورنيادا ءبىر ماجىلىستە اتىشۋلى مالىمدەمە جاساعان بولاتىن. وندا ەۆگەنيكانى (ادامداردىڭ ساپالىلارىن سۇرىپتاۋ عىلىمى) قولدايتىن باي «بۇگىندە الەمدە 6,8 ميلليارد ادام بار. بۇل 9 ميللياردقا دەيىن وسەدى. ەندى ءبىز رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە جاڭا ۆاكتسينالار بويىنشا شىن مانىندە ۇلكەن جۇمىس ىستەيتىن بولساق, ءبىز حالىق سانىن 10 نەمەسە 15 پايىزعا دەيىن قىسقارتا الامىز», – دەپ اشىق تۇردە جاريالاعان. مىنە, سودان باستاپ, بۇكىل ينتەرنەت قۇرالدارىندا ۆاكتسيناتسياعا قارسى, ونىڭ زياندى جاقتارىن جان-جاقتى تالداعان ماقالالار, اقپاراتتار كوبەيىپ كەتكەن ەدى. كوزى اشىق اتا-انالاردىڭ جوعارىداعى مالىمدەمەدەن كەيىن «شىنىندا دا مەكتەپكە دەيىن ءبىر بالاعا 14 رەت ەگۋ جاساتۋ دەگەن نە سۇمدىق, ول ۆاكتسينالار نارەستەنىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرۋدىڭ ورنىنا, السىرەتىپ جىبەرۋى مۇمكىن عوي» دەگەن ويلارعا بەرىلگەنى انىق. ويتكەنى, ءبىز قازىر قانداي ۆاكتسينا سالسا دا, مىڭق ەتە المايتىن كەڭەس وكىمەتىندە ەمەس, تاۋەلسىز, دەموكراتيالىق اشىق قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. مۇندا اقپارات تا كوپ. سوندىقتان ەگۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە ەلەڭدەپ تۇراتىنىمىز راس.
ارينە, ۆاكتسينا ماسەلەسىنە كەلگەندە ءالى ءبىر تۇراقتى شەشىمگە كەلە الماۋىمىز قىنجىلتارلىق جاي. ويتكەنى, ونىڭ پايداسى قانداي, زيانى نە دەگەندى دارىگەرلەردىڭ وزدەرى دە تولىق بىلمەيدى. ايتسا دا, جەتىستىگىن قوزعاپ, كەمىستىگىنە توقتالمايدى. وسى جاي قاشانعا دەيىن سوزىلار ەكەن؟!
