پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ توتەنشە جاعداي كەزىندە جۇمىسسىز قازاقستاندىقتارعا 42,5 مىڭ تەڭگە كولەمىندە تولەم تولەۋگە كەپىلدىك بەردى. الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا قازىرگى جاعداي 500 مىڭعا جۋىق ازاماتتاردىڭ قارجىلىق جاعدايىنا كەرى اسەرىن تيگىزدى.
بىرىنشىدەن, توتەنشە جاعداي كەزىندە ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلداردى ەسەپتەۋگە قابىلدانعان تىيىمنان باسقا, داعدارىسقا ۇشىراعان حالىقتىڭ بارلىق قارىزدارى بويىنشا نەگىزگى قارىزدى جانە پايىزداردى تولەۋ توقتاتىلا تۇرادى.
«مەن بانكتەردەن تولىق تۇسىنىستىك پەن ازاماتتىق ىنتىماقتى كۇتەمىن. جەكە قارجىمەن بايلانىستى جاعدايدىڭ ناشارلاۋى جاعدايىندا كوپتەگەن ازاماتتار كەپىلسىز نەسيە الۋ ءۇشىن بانكتىك ەمەس ۇيىمدارعا - لومباردتارعا, ينتەرنەت-نەسيە بەرۋشىلەرگە, ميكروقارجى ۇيىمدارىنا جۇگىنۋگە ءماجبۇر. سوندىقتان وسى سالاداعى ءتارتىپتى قالپىنا كەلتىرۋ وتە ماڭىزدى. ازاماتتاردى الداۋ مۇمكىن ەمەس», - دەپ اتاپ ءوتتى توقاەۆ.
پرەزيدەنت قارجى ينستيتۋتتارى باسشىلارىنا, قارجى نارىعىن قاداعالاۋ جانە رەتتەۋ اگەنتتىگىنە باس پروكۋراتۋراعا جانە اقپارات مينيسترلىگىنە زاڭنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋ جانە قۇقىق بۇزۋشىلاردى ەكسپونەنتتىك تۇردە جازالاۋ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە كەڭىنەن جاريالاۋدى تاپسىردى.
«بۇل قيىن جاعدايدا تۇرعان قازاقستاندىقتاردىڭ ءوز قۇقىقتارىن مەملەكەت قورعايتىنىن ءبىلۋى ءۇشىن قاجەت», - دەپ ءتۇسىندىردى توقاەۆ.
ەكىنشىدەن, تەك الماتى قالاسىندا كارانتين كەزەڭىندە كاسىپورىندارداعى جۇمىسشىلار سانى 266 مىڭ ادامعا ازايدى. ۇقساس جاعداي جەكە كاسىپكەرلەردە بايقالادى, ولاردىڭ 80% -ى ءوز قىزمەتىن توقتاتتى.
«سوندىقتان توتەنشە جاعداي كەزىندە مەن توتەنشە جاعداي سالدارىنان تابىسى بار ادامدارعا اي سايىن 1 مۆت (42,500 تەڭگە) مولشەرىندە تولەم جاساي باستاۋعا نۇسقاۋ بەرەمىن. جالپى العاندا, كەم دەگەندە 1,5 ميلليون وتانداسىمىز وسى كومەككە سەنە الادى. مولشەردى ۇلعايتۋعا, قولداۋ تۇرىنە قول جەتكىزۋگە جانە كەڭەيتۋگە بىزدە بارلىق رەزەرۆتەر بار», - دەدى ول.
ۇشىنشىدەن, پرەزيدەنت مەملەكەتتىك كوميسسياعا تولەمدەردىڭ ءتيىمدى جانە اشىق تەتىگىن جاساۋدى تاپسىردى. ناقتى الۋشىلاردىڭ قامتىلۋىن قوعامنىڭ جانە «اتامەكەن» اەس-ءنىڭ قاتىسۋىمەن ارنايى قۇرىلعان ايماقتىق شتاب انىقتايدى.
«سونىمەن بىرگە بيزنەس, ونىڭ ىشىندە شوب جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ, قىزمەتكەرلەردى جۇمىستان شىعارۋ شارالارىن قابىلداۋى كەرەك. ەندى بۇل ادامدار ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ءسىزدىڭ جۇمىسىڭىز بار ەكەنىن ءتۇسىنۋ ءبىزدىڭ ازاماتتارعا قازىرگى ساتتەگى قيىنشىلىقتارعا توتەپ بەرۋگە كومەكتەسەدى. مەن مەملەكەتتىك كوميسسياعا تاپسىرامىن. «اتامەكەن» اەس-مەن بىرلەسىپ جۇمىس بەرۋشىلەردى, اسىرەسە شوب قولداۋ ءۇشىن بىرقاتار شارالار قابىلداۋ قاجەت», - دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار تۇراقتى نەگىزدە كوپ بالالى وتباسىلارعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارىنا ارنالعان ازىق-ت ۇلىك جانە تۇرمىستىق پاكەتتەر ۇسىنىلادى. جيناقتار ەڭ الدىمەن وتاندىق ونىمدەردەن تۇرۋى كەرەك.
تورتىنشىدەن, قازاقستاندا الىپ-ساتارلىق انىقتالادى جانە جولىن كەسىلەدى. «دۇرىس. فرانتسۋزدار ايتقانداي, «A la querre comme a la querre». «سوعىستىڭ اتى - سوعىس», - دەدى توقاەۆ.
بۇل جۇمىستى جۇيەلەۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ وبەكتيۆتى قاجەت ءتىزىمى بەكىتىلىپ, ولارعا سايكەس باعانى مەملەكەتتىك رەتتەۋ جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن بىرگە پرەزيدەنت ەندى ءار وبلىس اكىمىنە العاشقى سۇرانىسقا يە تاۋارلاردىڭ قول جەتىمدىلىگى تۋرالى ناقتى ەسەپ جۇرگىزۋ قاجەت دەپ اتاپ ءوتتى.
«بۇل جەردە فورمالدى كوزقاراسقا جول بەرىلمەيدى. ىسكەري جانە حالىقپەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك, نەگىزگى قاجەتتىلىكتەر توڭىرەگىندە دۇربەلەڭ مەن الداۋدى بولدىرماۋ كەرەك. اكىمدەر تاۋارلاردىڭ ايماقارالىق اعىنىن باقىلاۋ جانە جەرگىلىكتى تاپشىلىقتى جويۋ ءۇشىن ءوزارا ارەكەتتەستىك ورناتۋى كەرەك», دەپ ءتۇسىندىردى توقاەۆ.
ۇكىمەتپەن بىرگە اكىمدىكتەرگە جەتكىلىكتى رەزەرۆتەردىڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردى سورەلەرگە شىعارۋدىڭ تەتىكتەرىن پىسىقتاۋ, باعانى قاتاڭ باقىلاۋ جانە الىپ-ساتارلىقتى بولدىرماۋ تاپسىرىلدى.
بەسىنشىدەن, كارانتيننىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى بيلىك تۇرعىنداردى ۇيدە بولۋعا شاقىردى.
«قاشىقتاعى جۇمىس ادامداردى ءموبيلدى تەحنولوگيالاردى بەلسەندى قولدانۋعا شاقىرادى. وسىعان بايلانىستى مەن توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەتكە, اسىرەسە ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا, الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جانە جەدەل حابارلامالارعا قول جەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋدى تاپسىرامىن. توتەنشە جاعدايلار ءۇشىن, قارىزدار بولعان كەزدە دە, قىزمەتتەردى ۇسىنۋدا دا. بايلانىستار جالعاسۋى كەرەك, بارلىق قازاقستاندىق ينتەرنەت-رەسۋرستارعا قول جەتىمدىلىك تەگىن بولۋى كەرەك», - دەپ ءتۇسىندىردى مەملەكەت باسشىسى.
توقاەۆ بۇعان دەيىن كارانتين كەزەڭىندە تۇرعىنداردىڭ كوممۋنالدىق تولەمدەرىن تومەندەتۋدى بۇيىرعانىن ەسكە سالدى.
ەندى مەملەكەتتىك كوميسسيا جۇيەلى رەسپۋبليكالىق شارالاردى پىسىقتاۋى كەرەك.
