ايماقتار • 22 ناۋرىز، 2020

قاز-قالپىندا: كەنشىلەر استاناسى جانە كوروناۆيرۋس ەلەسى

1231 رەتكورسەتىلدى

شاش الدىرۋ كەرەك بولدى دا تاكسي شاقىردىم. «ونلاين-تاكسي» قىزمەتىن پايدالانىپ جۇرگەنىمىزگە بىرەر جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. جالپى العاندا، ءوز باسىمنىڭ بۇلاردىڭ قىزمەتىنە العىستان باسقا ايتارىم جوق. تالاي اسىققان كەزدە جولىمنان ءبىر دە ءبىر قالدىرعان ەمەس...

ونلاين دەمەكشى، بۇگىنگى قاراعاندىنىڭ توتەنشە جاعداي جاريالانعاننان بەرگى تىرشىلىگىن قۇداي تىلەۋىڭدى بەرگىر وسى ۆيرتۋالدى دۇنيەسىز ەلەستەتە المايسىز.  دۇكەننەن ازىق-ت ۇلىك، ءدامحانادان دايىن تاعام نەمەسە ءدارىحانادان ءدارى-دارمەك الدىرۋ كەرەك پە، Belsendi Azamat جوباسى جاساپ شىعارعان بىرىڭعاي سايتقا تاپسىرىس بەرە سالاسىز. ۇيدە شالقالاي جاتىپ، ونلاين-ەكسكۋرسيا جاساعىڭىز كەلدى مە، مارحابات، ينتەرنەتكە كىرەسىز دە، وبلىستاعى بەس بىردەي مۇراجايدى، ءتىپتى الەمنىڭ ايدىك مۋزەيلەرىن ۆيرتۋالدى تۇردە ارالاپ كەتە باراسىز. ول ول ما،  وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى مەن دامۋ اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ورتالىعى كومپانياسى جاساپ شىعارعان «ۆيرتۋالدى پاتروناج» جوباسىنىڭ كومەگىمەن ۇيدەن شىقپاي-اق دەنساۋلىعىڭىزدى باقىلاي الاسىز. ياعني، Damumed باعدارلاماسىن Play Market نەمەسە Apple Store ارقىلى تەگىن كوشىرىپ الىپ، ءموبيلدى قوسىمشانىڭ كومەگىمەن كوروناۆيرۋسقا ءتان بەلگىلەرگە ءوز بەتىڭىزبەن مونيتورينگ جۇرگىزە بەرەسىز...

قاراعاندى

حوش. ءبىز شاش الدىرىپ جۇرگەن Diva شاشتارازى ۇيدەن ءتورت-بەس ايالداما جەردە. جاياۋ جۇرسەڭىز ءتورت-بەس شاقىرىمداي جايىمەن بولادى.

ۇيدەن شىقسام، تاكسيىم كۇتىپ تۇر ەكەن. رولدە – جاس شاماسى وتىزعا كەلىپ قالعان ورىس جىگىتى. بىردەن كوز جۇگىرتىپ وتكەنىمدە، كولىك ءىشىنىڭ مۇنتازداي تازا ەكەنىن كورىپ، جۇرگىزۋشىنىڭ كليەنتكە دەگەن قۇرمەتىنە بەك ريزا بولدىم.

– مەرەكە قۇتتى بولسىن! – دەدىم جۇرگىزۋشىگە رەسمي تىلدە.

– سىزگە دە، – دەپ ول ىقىلاسپەن جاۋاپ قاتتى.

– قانداي مەرەكە ەكەنىن ءوزىڭ بىلەسىڭ بە؟ – دەپ ادەيى سۇرادىم.

– ارينە، ناۋرىز، – دەپ كۇلە جاۋاپ بەردى ول كولىگىن وتالدىرىپ جاتىپ.

كوشەدە ادامدار از، كولىك دەگەن جوق دەسە دە بولادى، بىرەن-ساران عانا. ادەتتەگىدەي بۇقار جىراۋ داڭعىلى مەن كوميسساروۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا كەپتەلىس بولۋشى ەدى، جۇل جولى باعدارشامنىڭ جاسىلى جانعان بەتتە كوشەنىڭ ارعى جاعىنا زۋ ەتىپ ەركىن ءوتىپ كەتتىك.

جول قىسقا بولسا دا، كولىك تىزگىندەگەن جىگىتتى اڭگىمەگە تارتىپ كەلەمىن. نىسپىسىن سۇراپ ەدىم، «توليك» ەكەن.

– قازاقشا سويلەۋ بىلەسىڭ بە، توليك؟

 – جوق. مۇعالىمدەرىمىز مەكتەپتە دۇرىس وقىتپادى...

– ە، توليك، ودان دا ءوزىمنىڭ ۇيرەنگىم جوق دەسەڭشى، – دەپ جۇزىنە سىناي قارادىم.

توليك جىميىپ كۇلدى. ءتىپتى، باسىن انتەك يزەپ، كەلىسكەندەي دە بولدى...

– مىسالى بار عوي، توليك، اۋىلدا ءبىزدى ورىس تىلىنە وقىتقان مۇعالىمدەر جامان بولعان جوق. ولارعا ەش كىنا تاعا المايمىن. ال شىنىن ايتقاندا، مەكتەپ ءبىتىرىپ قالاعا كەلگەنىمىزدە ورىسشا دىم دا بىلمەيتىنبىز. كەلدىك تە، ورىسشانى مىندەتتى تۇردە ۇيرەنۋ كەرەكتىگىنە كوز جەتكىزدىك. ءسويتىپ، اينالدىرعان جارتى جىلدىڭ ىشىندە اعىپ تۇرماساق تا، ورىستىڭ سۇلۋ قىزىن كينوعا شاقىراتىن  دارەجەگە جەتتىك، – دەپ ءبىر توقتادىم دا، توليكتىڭ جۇزىنە ءۇڭىلدىم.

وبالى نەشىك، ىقىلاسپەن تىڭداپ وتىرعانداي كەيىپ تانىتتى.

– ال سەن بولساڭ، توليك، قازاقستاندا تۋعاننان بەرى تۇرىپ كەلە جاتساڭ دا، ءبىر اۋىز قازاقشا بىلمەيسىڭ... – دەدىم.

راس دەگەندەي باسىن يزەپ، مويىندادى.

– بىراق، سەن قازىر قازاقشا سويلەۋدىڭ قاجەت ەكەنىن ەستىپ-ءبىلىپ ءجۇرسىڭ. راس قوي؟

ول تاعى دا باسىن يزەدى.

– قازاقشا ۇيرەنۋدىڭ تۇك تە قيىندىعى جوق، – دەپ اڭگىمەمدى جالعاستىرا ءتۇستىم. – مىسالى، ساعان قازاق كليەنت وتىردى ما، «سالەم! قالايسىز؟»، دەپ امانداس. تۇسەردە: «ساۋ بولىڭىز!»، دە... ال كەيدە كليەنتتىڭ ساعان: ء«وزىڭ قالايسىڭ؟»، دەۋى مۇمكىن. سوندا سەن نە دەپ جاۋاپ بەرەسىڭ؟

توليكتىڭ تۇزداي كوزدەرى باجىرايىپ، ماعان سۇراۋلى جۇزبەن قارادى. تۇسىنىكتى...

سويتكەنىمىزشە بولعان جوق، دىتتەگەن جەرگە دە كەلىپ جەتتىك. توليكتىڭ قولىنداعى سمارتفوننان «480 تەڭگە» دەگەن جازۋدى كوردىم. «تاۋبە» دەدىم ىشتەي، تاكسي قىمباتتاماپتى، سول بۇرىنعى باعا...

توليككە راحمەتىمدى ايتىپ ءتۇسىپ جاتىر ەدىم، «ساۋ بولىنىز!»، دەدى قازاقشا. كولىگىنىڭ ەسىگىن ريزاشىلىقپەن اقىرىن عانا جاپتىم...

قار1

ادەتتەگىدەي، قولى التىن ۆولوديا شەبەر شاشىمدى ويداعىداي قىسقارتىپ بەردى. وتكەن جولى ەڭبەك دەمالىسىن الىپ، رەسەيگە قىدىرىپ بارام دەپ وتىرعان. «وتمەنا بەردى عوي، بيلەتتەردى وتكىزدىم»، دەدى. پويىز بيلەتىن رەسەيدىڭ رۋبلىمەن العان ەكەن، وتكىزگەندە ءاربىر بيلەتتەن ءبىزدىڭ اقشاعا شاققاندا بار-جوعى ءبىر مىڭ تەڭگەدەن ۇستاپ قالىپتى...

شاشتارازدا ءۇش شەبەر جۇمىس ىستەپ تۇردى. ەشقايسىنان بەتپەردە كورمەدىم. شاش الدىرۋعا كەلگەندەردىڭ دە ماسكا تاعىپ العانى جوق. بەيمارال تىرلىك...

قار2

ۆولوديامەن جىلى-جىلى قوشتاسىپ، اكىمشىگە ادەتتەگىدەي ەكى مىڭ تەڭگە ۇسىنىپ جاتىر ەدىم، «بەس ءجۇز تەڭگەگە قىمباتتاعان»، دەدى ەتجەڭدى ورىس ايەلى. قۋ اقشانىڭ از بولسىن، كوپ بولسىن، ادامنىڭ كوڭىلىنە اسەر ەتپەگەن كەزى بار ما؟ شاقشامنان ايىرىلىپ قالعانداي ءبىرتۇرلى كۇيگە ءتۇستىم الگى جەردە...

تىسقا شىقتىم دا، ۇيگە دەيىن جاياۋ بارايىن دەپ شەشتىم. وبلىستىق اكىمدىكتىڭ عيماراتىن اينالىپ ءوتىپ، ورتالىق امبەباپ دۇكەنى، «ابزال» ساۋدا ءۇيى ورنالاسقان ورتالىق الاڭدى بەتكە الدىم. جولدا سپورت تاۋارلارىن ساتاتىن «پلانەتا سپورت» دۇكەنىنە باس سۇقتىم. ىشىندە ءبىراز ادام بار ەكەن. ساتۋشىلاردىڭ ءبىر-ەكەۋىندە ماسكا، باسقاسى تۇك بولماعانداي ءوز شارۋالارىمەن الاڭسىز اينالىسىپ ءجۇر. تۇتىنۋشىلار دا بەتتەرىن تۇمشالاماعان...

قار3

الگى دۇكەننەن شىعىپ، كەنشىلەر استاناسىنداعى ەڭ ۇلكەن كوشە – بۇقار جىراۋ داڭعىلىنىڭ بويىنا كەلدىم. انشەيىندە اۆتوكولىك دەگەنىڭىز كوكتەمدە تاسىعان وزەننىڭ سەڭىندەي جوڭكىلىپ جاتاتىن كۇرە جولدىڭ ءۇستى بوپ-بوس بولىپ جاتىر. ايالداما ءۇش-ءتورت ادام عانا تۇر. ماسكا تاعىپ، مازاسىزدانىپ جۇرگەن ءتىرى جاندى تاعى كورمەدىم...

ءجۇرىپ كەلە جاتىپ جولاي ءبىر-ەكى جەردەن قوقىس توگۋگە ارنالعان ورىنداردى كوزىم شالدى. اۋزى-مۇرنىنان شىعىپ، ىبىرسىپ جاتىر. كۇنى كەشە عانا وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ كۇل-قوقىسقا تولىپ كەتكەن قالانى ارالاپ شىققاننان كەيىن، شارۋاسىنا شورقاق كاسىپورىن باسشىلارىن، اسىرەسە «گوركومترانس» جەتەكشىسىن قاتتى سىنعا العانى ساپ ەتىپ ەسىمە ءتۇستى.

 gg

«كۇن سايىن تۇرعىندار ۇلكەن قوقىس ۇيىندىلەرىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالايدى. ءبىز سىزدەرگە سەندىك، جۇمىستىڭ كوپ بولىگىن بەردىك. جاعداي قالا تۇرعىندارىنىڭ نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. تازالاۋدى تەزدەتىڭىزدەر. وكتيابر اۋدانىنىڭ اكىمدىگىنە شارتتى بۇزۋ جانە ونى بۇزۋ بويىنشا قاتاڭ شارالار قابىلداۋ قاجەت»، دەگەنىن وقىعانىمىز بار ەدى وبلىس باسشىسىنىڭ.4

اكىمنىڭ «وكتيابر اۋدانى» دەپ تۇرعانى تۇپكىردەگى مايقۇدىق قوي. ال مەن كورىپ، سۋرەتكە تۇسىرگەن كورىنىستەر قالانىڭ ورتالىق كوشەلەرىندەگى جاعداي. شاشتارازدا بەس ءجۇز تەڭگەگە بولا بۇرتيىپ قالعان قايران كوڭىل ودان سايىن بۇزىلا ءتۇستى... «سوندا، بۇل قالاداعى ۇلكەندى-كىشىلى اتقامىنەرلەردىڭ وبلىس اكىمىنىڭ ءسوزىن قۇلاعىنا ىلمەگەنى مە، مۇنىسى قالاي؟»، دەگەن ويدىڭ سۋماڭ ەتە قالعانى دا راس ەدى. كورنوۆيرۋسپەن كۇرەستە ىندەت جۇقتىرعان ەكى ادامدى ەمدەپ جاتقان قالادا ەڭ الدىمەن قولعا الىنۋعا ءتيىستى شارۋانىڭ ءبىرى  وسى تازالىق ەمەس پە؟!

5

قالا كوشەلەرىندەگى قار ءبىرشاما ەرىپتى. تاس جولدار جالاڭاشتانىپ، سۋ شايىپ، بەتونى مورىپ كەتكەن ويقى-شويقى ءاسفالتتىڭ قىس بالاسى جاسىرىنىپ كەلگەن بار سىرى ايماڭداي بولىپ اقتارىلىپ جاتىر...

كوڭىل-كۇيدىڭ ءسال-ءپال تۇسكەنى بولماسا، جالپى العاندا الىپ قالانىڭ اسپاي-ساسپاي، سابىرلى قالپىن بۇزباعان بەيمارال تىرلىگى، حالقىنىڭ ۇرەيگە بوي الدىرماعان ۇستامدى ءجۇرىس-تۇرىسى ادامعا كادىمگىدەي كۇش بەرىپ، سەنىم سىيلايدى ەكەن.

ءۇيدىڭ تابالدىرىعىن اتتاعاندا ءسۇردىڭ مۇرىندى جارعان ءيىسى كوروناۆيرۋس اتتى بالەكەت سالعان ىلاڭنىڭ بارلىق بەينەتىن ۇمىتتىرىپ جىبەرگەندەي بولدى.

ۇلىس وڭ بولسىن، اق مول بولسىن! اتى جامان ىندەت ەل ىشىنە تاراماسىن!

 

 

قاراعاندى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

بەنزين باعاسى ارزاندادى

ەكونوميكا • كەشە

14 وتباسىعا قول ۇشىن سوزدى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار