ۇيقىدان ويانسام, جانىمدا اجەم جوق ەكەن. تاڭ الاكەۋىمنەن تۇرىپ, ۇيدەگى الا سيىردى ساۋىپ بولعان سوڭ تابىنعا قوسۋعا اكەتەتىن ۇلكەن شەشەممەن بىرگە ويانباق بولىپ, بىلەزىگىنەن مىقتاپ ۇستاپ جاتامىن. ءار ءتۇن سايىن ۇيىقتار الدىندا:
– تاڭەرتەڭ تاستاپ كەتپە, مالدى جايىلىمعا جىبەرۋگە مەن دە بىرگە شىعامىن!– دەپ ەسكەرتىپ قويامىن. بىراق وياتپاي, ىلعي ءوزى كەتەدى. تۇرعىزىپ بىرگە الا كەتپەگەنى ءۇشىن قىڭقىلداپ, تالاي رەنجىدىم.
– قوي, ونىسى نەسى! تاڭ اتپاي ابىگەرلەنىپ نە كورىندى. بالا دەگەن ۇيقىسى قانعانشا جاتپاۋشى ما ەدى!– دەپ تىيىپ تاستايدى.
اتىپ تۇرىپ, ىشتەي كەزەكتى مارتە نالي وتىرا, اپىل-عۇپىل شالبارىم مەن جەيدەمدى كيدىم. ودان اياعىما الباردا جاتقان شارباق شاركەيىمدى ىلە سالىپ, ەكى كوزىمدى الاقانىممەن كەزەك ۋقالاعان كۇيى دالاعا شىقسام, اۋلادان تاعى دا ەشكىم كورىنبەدى. انادايدا مەنى بايقاي قالىپ, قۇيرىعىن بۇلعاڭداتىپ, كىشكەنتاي يەسىنە ەركەلەگىسى كەلگەن ءيتىم عانا تۇر. تايىنشاداي وۆچاركا. قوس تابانىمەن جەر تىرنالاپ, بۇعاۋىن ۇزەردەي بوپ ماعان قاراي قۇلشىنا ۇمتىلادى. ءبىر ورىندا شىر اينالا قىڭسىلاپ, قاسىنا بارىپ باسىنان سيپاعانىڭشا تىنشىماق ەمەس. بىلايشا, قاپپايتىنداي كورىنگەنىمەن, كۇشىك كەزىنەن-اق شىنجىردان بوساپ كورمەگەن حايۋان جانىنا اجەم مەن وسى ۇيدەگى وزىمنەن ەداۋىر ەرەسەك نەمەرە اعامدى جانە مەنى عانا جولاتادى. جەتىپ بارىپ, تىكىرەيگەن ەكى قۇلاقتان شاپ بەرگەنىمدە, ول دا جۇلقىنا ىرعىپ بەتىمنەن ءبىر-ەكى جالاپ ۇلگەردى.
قورا جاق تا تىم-تىرىس. اجەم مال قوسۋعا كەتىپ قالعان بولدى. كويلەگىمنىڭ تۇيمەلەرىن ولپى-سولپى تاعىپ, دۋال سىرتىنا شىقتىم. كۇن جەلكەم. بۇل جاقتا ماۋسىم تۋسا دا, تەرىسكەي تۇستان ءجيى-ءجيى ءۇيىرىپ سوعىپ, سۋىق جەل ۇيتقىپ قوياتىن داعدىسى بار.
كورشىمىزدىڭ ءۇيىنىڭ الدىندا ءبىر سارى «جيگۋلي» تۇر ەكەن. كەشە عايشا اپانىڭ ۇيىنە قالادان نەمەرەسى كەلەدى دەپ ەدى. تەمىرجول ستانساسىنان سونى الىپ كەلگەن كولىك شىعار. مەرۋەرت قوي. تۋرا مەن سەكىلدى الماتىدا تۋعان. ءدال مەندەي بىرەۋدىڭ تۇڭعىش پەرزەنتى. ناق مەن سياقتى اكە-شەشەسىمەن سوندا تۇرادى. جاز شىعىسىمەن قاراعاندىنىڭ تۇبىندەگى اتا-اجەسىنە كەلىپ اۋناپ-قۋناپ, كانيكۋلىن وتكىزىپ قايتادى. (مەنىڭ جالعىز ايىرماشىلىعىم – مەكتەپ جاسىنا جەتپەگەندىكتەن كوپتەن بەرى اجەمنىڭ قولىندامىن).
جۇرەگىم اتتاي تۋلاپ, قاتتى الابۇرتتىم. ساعىندىرعان مەرۋەرتتى تەزىرەك كورۋگە اسىققان بولۋىم كەرەك. كەزدەسكەندە قانداي كۇيگە تۇسەتىنىمدى ەلەستەتە الماي ابدىراعان بولۋىم كەرەك. زىپ بەرىپ اۋلاعا قايتا ەنىپ كەتتىم. زىر جۇگىرىپ ءجۇرىپ, ەسىك الدىنداعى قول جۋعىشتان بەتى-قولىمدى شايىپ, ءىلۋلى تۇرعان ورامالدى جۇلا-مۇلا ءسۇرتىندىم. ودان تورگى بولمەگە كىرىپ, ۇستىمدەگى كۇندەلىكتى ويىنعا كيىپ جۇرگەن سارىالا جەيدەمدى سوناداي جەرگە لاقتىرا سالدىم دا, شيفونەر ىشىنەن ۇتىكتەلىپ, قاتتاۋلى تۇرعان فۋتبولكالاردىڭ ءبىرىن الدىم. سوسىن دالاعا قايتا شىققانمىن. ءدال سول ءسات كورشى ۇيدە مەنى ەشكىمنىڭ كۇتىپ وتىرماعانى ەسىمە ءتۇستى. بىراق عايشا اپانىڭ شالى: «ەرتەڭدەرى قالادان مەرۋەرت كەلگەندە ءىشى پىسپاسىن, كوبىنەسە ساعان عانا باۋىر باسىپ قالىپ ەدى, ىلعي بىرگە ويناڭدار! كوزىمنىڭ اعى مەن قاراسىنداي جالعىز نەمەرەم عوي, جاقسى بوي جازىپ, ارمانسىز تىنىعىپ قايتقانىن قالايمىن عوي» دەپ ەدى. سونى ويلاپ, تاڭ اتپاي بارعانىم ۇيات تا ما دەپ, ءارى-ءسارى كۇيدە تۇرعانىمدا اجەم دە جەتكەن. مەنى كورىپ شوشىپ تا قالدى.
– ويباي-اۋ, تۇرىپ العانسىڭ با, بالام؟! سەن تۇرعانشا كەلەم عوي دەپ ەدىم, ويانىپ الىپسىڭ عوي, ق ۇلىنىم-وۋ!– دەپ اينالىپ-تولعانىپ جاتىر. مەن بۇرتيا قالدىم. وتكەن جولى وياتپاعانى ءۇشىن «لاڭ» شىعارىپ, ءدال قازىرگىدەي تازا كيىنىپ, ۇيدەن ءبىرشاما جەردەگى اۆتوستانتسياعا قاشىپ كەتكەنمىن. الماتىنىڭ اۆتوبۋسىنا ءمىنىپ, اكە-شەشەمە كەتەمىن دەپ قورقىتقانمىن. ء(بىر جاعىنان, ولاردى دا ساعىنعانىم راس ەدى). تاعى دا قىڭىر مىنەزىنە باسىپ قيعىلىق سالعالى تۇر ما دەپ ويلاپ قالعان اجەمدە ەس جوق. ءبىراز كەرگىگەن بولدىم.
– جارايدى, اشۋلانبا. بالام-اۋ, سەنىڭ ۇيقىڭدى ويلايمىن عوي مەن. ايتپەسە, وياتا سالۋ قيىن دەيسىڭ بە؟!.
انامنىڭ ايتاتىنى دۇرىس ەكەنىن دە بىلەم. التى جاسقا دا تولماعان بالانىڭ بوستان-بوس قۇلقىن سارىدەن تۇرىپ الماي كۇن كوتەرىلگەنشە كىشكەنە جاتا تۇرعانى دا ءجون عوي. جانە سيىردى ورىسكە شىعارۋعا اسا قۇمارتقان دا ەمەسپىن. تەك شەشەم قىسقا ۋاقىت جانىمنان كەتىپ قالعان مەزگىلدە ۇلكەن ۇيدە جالعىز قالۋدان قورقاتىن دا سياقتىمىن. بۇل كەزدە وسى شاڭىراقتا بىرگە ءوسىپ كەلە جاتقان الگى اعام دا بولمايدى ۇيدە. جازعى دەمالىستارى باستالعان بويدا كورشى اۋىلدا تۇراتىن اتا-اناسىنا اتتانادى…
ءبىرازدان سوڭ «اشۋىم» باسىلعان مەن جاڭا پىسىرىگەن ءسۇتتىڭ قايماعىن نانعا جاعىپ جەپ, اجەمنىڭ جانىندا شاي ءىشىپ وتىرامىن. مەرۋەرتتىڭ كەلگەنىن ايتقان. كولىكتەن ءتۇسىپ جاتقانىن كورىپ, بەتىنەن ءسۇيىپتى. ونى اجەم دە سونشا جاقسى كورەدى.
– اينالىپ كەتەيىن, امان جۇرسە كوركىنە اقىلى ساي كەرەمەت ارۋ قىز بولادى كۇنى ەرتەڭ-اق. ءتىل-اۋزىم تاسقا!– دەپ تامسانادى.
راسىندا دا, ناركەس كوزدەرى مولدىرەگەن سۇلۋ قىز. ادەتتەگى قالا بالالارىنداي بىربەتكەي ەمەس, يناباتتىلىعى باسىم. وتە سەزىمتال. ءسال نارسەگە ىڭعايسىزدانسا-اق ۇزىن كىرپىكتەرى توگىلە يمەنىپ, اققۇبا ءجۇزى لەزدە الاۋلاي قالادى. جانە اسا جاسقانشاقتاردىڭ قاتارىنا دا جاتقىزا المايسىڭ. قارسى الدىنداعى ادامنىڭ جۇزىنە تۋرا قاراي وتىرىپ, ايتار ءسوزىن انىق, ءدال ايتاتىن مىنەزى دە بار. مىسىق نەمەسە كۇشىك كورسە ەسى شىعا مەيىرلەنىپ, ۇيىرىلە قالاتىن ادەتى دە قىزىق. اپپاق سۇيرىكتەي ساۋساقتارىمەن ايالاي ۇستاپ, ەڭكەيىپ وتىرا قالعان ساتىندە مويىلداي قالىڭ قارا شاشى توگىلىپ, تىپتەن سۇلۋلانىپ كەتكەندەي كورىنەدى. انتەك ك ۇلىمسىرەگەنىندە ەكى بەتىندە پايدا بولا قالاتىن شۇڭقىرى دا اسەم. كيگەن كيىمى دە ءاردايىم تال بويىنا قونا كەتىپ, ەرەكشە جاراسىپ تۇرادى.
مەنەن ەكى جاستاي ۇلكەن ەكەن. بىلتىر ءبىرىنشى سىنىپتى اياقتاپ كەلگەن كەزىندە جازداي اتا-اجەسىنىڭ قولىندا بولىپ قايتقان. تەز تابىسقانبىز. ءۇش اي بويى جۇبىمىز جازىلعان جوق. اسىرەسە, وزگە كورشىلەردىڭ بالالارىنا توسىرقاي قاراپ, بىردەن ماعان ۇيىرسەكتەگەنىن كورگەن عايشا اپا قاتتى تاڭىرقادى.
– اللا-اي, «بالىقتىڭ ءتىلىن باقا تۇسىنەدى» دەگەن وسى ەكەن-اۋ! ءبىر قالانىڭ بالاسى ەكەنىن قايدان سەزە قويادى؟! شۇيىركەلەسە قالۋلارىن قاراشى شىركىندەردىڭ! – دەپ تاڭداي قاعادى.
سول مەرۋەرت. بۇ جولى دا الا جازداي بىرگە وينايتىن شىعارمىز. تۋرا بىلتىرعىداي قىرعا شىعىپ, گۇل تەرەمىز. ۇيدەگىلەر رۇقسات ەتسە, ەلدى مەكەننەن ءسال شالعايىراقتا تۇرعان تاۋ-تاس اراسىن دا كەزىپ قايتۋ دا ويدا جوق ەمەس. كەنىش ىرگەسىندەگى ۇلكەن توعان شەتىندە بالىق اۋلاپ وتىراتىن ەرەسەك بالالاردىڭ قيمىلدارىن قىزىقتايمىز. ولاردىڭ قايسىبىرى جاعادا وت جاعىپ, ۇستاعان بالىعىن ءتۇتىندى بۋداقتاتىپ قولما-قول ءپىسىرىپ تە جاتادى. سونىڭ ءبارىن مەرۋەرت ەكەۋمىز قولۇستاسا ءجۇرىپ ۇزاق تاماشالايمىز. ال كوڭىلى تۇسكەن كەيبىر ۇلكەندەر شاقىرىپ الىپ, قايىقتارىنا مىنگىزۋى مۇمكىن. اقىرىن عانا ءجۇزىپ وتىرىپ, تۇپ-تۇنىق ايدىن تۇبىندەگى تىرلىكتى باقىلاۋدىڭ دا راحاتى از بولمايدى…
نەداۋىردەن سوڭ اجەمە ايتىپ, بارسام, مەرۋەرت ەسىك الدىندا اپاسى مەن اتاسىنىڭ ورتاسىندا كۇنشۋاقتاپ, اڭگىمەلەسىپ وتىر ەكەن. مەنى كورگەندە قاتتى قۋانعان سياقتى. ايتسە دە بەكزاتتىق قاسيەتىمەن شاتتانعانىن اسا بايقاتقىسى كەلمەيتىندەي. ءبارىبىر بيىك ورىندىقتىڭ ەرنەۋىنەن قوس قولداي ۇستاعان كۇيى اپپاق ماڭدايى جارقىراپ, اسەم جىميىپ, كوزىنىڭ ۇستىنەن نۇرلانا قارايدى. مەن دە قۋاندىم, ارينە. بىراق ءبىرتالاي توسىرقاپ تا قالعان سياقتىمىن. ءا دەگەندە ازداپ توسىلىڭقىراپ, كىبىرتىكتەي بەردىم.
– كەل, كەل! كەلە عوي, جارىعىم!– دەپ جاتىر عايشا اپا.
– ءيا, ءيا, تورلەت, باتىر! مىنە, مەنىڭ مەرۋەرت بوتام دا كەلدى! قىسىلما. اپاسى قازىر شاي بەرەدى ەكەۋىڭە, – دەيدى ەلپەلەكتەگەن وتاعاسى دا. راحمەت, شاي ىشپەيمىن دەگەنىمە دە قاراماستان عايشا اپا قاقپايلاپ, جازعى اس ءۇيدىڭ تورىنە وزعىزعان. ءۇستى نەشەقيلى تاتتىگە سىرەسكەن ۇستەل جاساۋلى تۇر ەكەن.
مەرۋەرت ءبىر-ءبىر شىنىاياق شايدى ىشەر-ىشپەستەن ۇلكەن ۇيلەرىنە باستادى. ماعان دەپ ارنايى العان ويىنشىعى مەن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەت كىتاپشالارى بار كورىنەدى. سونى بەرۋگە اسىعىپتى. عايشا اپا دا مەرۋەرتتىڭ قالادان اكەلگەن بازارلىعى عوي دەپ قويار دا قويماي شالبارىمنىڭ ەكى قالتاسىن شوكولادقا سىقاپ بەردى.
مۇندا ءبىراز الدانعان سوڭ ەكەۋمىز ءبىزدىڭ ۇيگە جەتتىك. مەنىڭ دە مەرۋەرتكە سىيلاعىم كەلگەن سان الۋان ويىنشىقتارىم بار ەدى. ودان سوڭ قالادان مامام جىبەرگەن سۋ جاڭا «الىپپە» كىتابىمدى كورسەتىپ, ازىرشە مەكتەپكە بارماسام دا, بارلىق ارىپتەردى جاقسى تانىپ قانا قويماي, الدەقاشان ەجەلەمەي وقيتىن دەڭگەيگە جەتكەنىمدى بايقاتىپ ماقتانايىن دەگەم. سولاردى الۋ ءۇشىن جۇگىرىپ تورگى بولمەگە كىردىم دە, دەرەۋ قايتا ورالعانىمدا… ەكى كوزىم تاس توبەمە شىعىپ, جۇرەگىم اۋزىما تىعىلدى. مەرۋەرت ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ قاباعان ءيتىن باسىنان سيپاپ تۇر. اپتىعىپ ءجۇرىپ, و جاققا بارما دەپ ەسكەرتۋدى ۇمىتىپ كەتىپپىن.
قايران قالدىرعانى – اشەيىندە اۋلاعا بوگدە بىرەۋدىڭ كىرگەنىن كورسە ىزالانا ىرىلداپ, ورشەلەنە ۇرەتىن ادۋىن يت قارشاداي بەيتانىس قىزدىڭ ىرقىنا كونىپ, جۋاسي قالىپتى. بۇل نە قۇدىرەت سوندا؟! مەرۋەرتتىڭ بەتپە-بەت كەلگەن جىرتقىشتىڭ ءوزىن تىرپ ەتكىزبەيتىندەي ەرەكشە سيقىرى بولعانى ما؟ الدە سۇلۋلىق پەن مەيىرىمنىڭ, كىرشىكسىز تازالىقتىڭ الدىندا ەسسىز دۇلەي كۇشتىڭ دە باس يگەنى مە ەكەن؟!. ءبارىبىر ساناسىز ماق ۇلىق ابايسىزدا قاۋىپ الماسىن دەگەن قاۋىپپەن اقىرىنداپ بارىپ, ءيتىمدى شىنجىرىنان ۇستاپ, ەكى ارالىقتى كەس-كەستەي بەرە:
– ميكا, سەن ۇيگە كىرە بەرشى, مەن قازىر كەلەم,– دەپ ونىڭ دا ارتىق قيمىل جاساپ قويۋىنان ساقتانىپ ءجۇرمىن جانۇشىرىپ. سول كۇنى ەكى ءۇيدىڭ اراسىنا كەزەك جۇگىرىپ, قاس قارايعانشا وينادىق. ال ەرتەڭىنە مەرۋەرت اكەلگەن ءبىر شامادان كىتاپشا باسقا دا بۇكىل كورشىلەردىڭ ءبىز قاتارلى ۇل-قىزىنا ەرمەك بولعان. ۋ-شۋ بوپ, كەزەك-كەزەك داۋىستاپ وقىپ, اينالانى ناعىز بالا بازارىنا اينالدىرعانبىز. وسىندايدان سوڭ-اق مەرۋەرت كەلگەنشە كوبىنەسە بەت-بەتىمىزبەن جۇرەتىن ءبارىمىزدىڭ ۇيىمشىل دۋماندى كۇندەرىمىز باستالىپ كەتكەن ەدى. كۇندە, كوبىنەسە, ۇلدار جاعى قالادان كەلگەن سۇيكىمدى قىزدىڭ ماڭايىنان شىقپايمىز. گۇل تەرسە دە, سۋعا بارسا دا – جانىندا… جەلە جورتىپ, بىرەسە و جاعىنان, بىرەسە بۇ جاعىنان شىعىپ, ەرەمىز دە جۇرەمىز.
نەمەرەلەرىنىڭ كەزەكتى كانيكۋلى عايشا اپا مەن سول ۇيدەگى اقساقال ءۇشىن دە كادىمگى مەرەكەگە اينالعانداي. جۇزدەرى گۇل-گۇل جايناپ, ايرىقشا مەيىرلەنىپ, شىرايلارى كىرىپ قالدى. اپاسى مەنى كەي كۇندەرى كەشكىسىن «مەرۋەرت جالعىزسىرايدى, كىشكەنە قاسىندا وتىرا تۇرسىن» دەپ, جاتار مەزگىلگە دەيىن اجەمنەن سۇراپ تا اكەتەدى. سوندا اڭعاردىم, كىپ-كىشكەنتاي زەرەك قىز, قايدان وقىپ, قايدان ەستىپ-بىلە بەرگەنى بەلگىسىز, نەبىر تاڭعاجايىپ ەرتەگىلەر ايتۋعا دا وتە شەبەر ەكەن. اڭ-تاڭ بوپ تىڭداپ, الدەبىر سيقىرلى الەمگە ەنىپ كەتكەنىڭدى بايقاماي دا قالاسىڭ. اڭگىمەشىنىڭ داۋسى دا جان باۋرايدى. اناداي جەردە ەرتەگىنى ماعان قوسىلىپ راحاتتانا تىڭداپ جاتاتىن اتاسى:
– بالام وزىمە تارتقان عوي. مەن دە جاسىمدا كەرەمەت ەرتەگىشى ەدىم!– دەپ ماساتتانادى…
نەمەرەسىنىڭ دەمالىسى اسەرلى وتۋىنە تىرىسقان و كىسى ەرتەڭىنە-اق ەكەۋمىزدى الدەكىمننىڭ ات-كۇيمەسىن سۇراپ الىپ, تاۋ ىشىندە وتىرعان جىلقىشىلار اۋىلىنا دا اپاردى. قويناۋىندا سىر تۇنعان قۇز-جارتاستار اراسىن دا ارالاتتى. نەشەمە جۇمباق تاڭبالار بەدەرلەنگەن جاقپار تاستاردى كورە ءجۇرىپ, وسىناۋ ءمۇيىستىڭ تاسا-تاسا, قۋىس-قۋىسىندا بىتىك بىتكەن يتمۇرىن مەن قاراقاتقا دا قارىق بولدىق. بيىك شوقىلاردىڭ باسىنا شىعىپ, سو-نا-اۋ كوكجيەكتە ويناعان ساعىممەن بىرگە بۇلدىراپ, ماڭىپ بارا جاتاتىن كيىكتەردى كورۋ نەمەسە كوكوراي شالعىندا ميداي ارالاسىپ, جايىلىپ جاتقان تابىن مەن قوي-ەشكىنى تاماشالاۋ دا ءبىر عانيبەت ەكەن. اسىرەسە, مەن ءۇشىن سۋسامىرى مەن يتسيگەگى, سارىشاتىرى مەن س ۇلىباسى سىڭسىعان وسى كورىكتى القاپتا جان-جاعىنا ماڭعاز قاراپ, ماڭ-ماڭ باسقان ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ الا سيىرىن كەزدەستىرۋ كەرەمەت كورىنىس بولدى! ال مەرۋەرتتى تاۋ ىشىندە قوڭىراۋلارىن سىڭعىرلاتىپ كۇيمەمەن جۇرگەن ءبىزدى كورىپ, «بۇلار نەتكەن ادامدار؟!» دەگەندەي قايران قالىپ, اۋزى اڭقيعان كۇيى الاقانىمەن شاقىرايعان كۇننەن كوزىن كولەگەيلەپ, ۋاقىتشا قازىپ العان جەركەپەسىنەن بەلۋاردان عانا قىلتيا قاراعان باقتاشى بالانىڭ كەسكىنى ويران-اسىر قىلعان سەكىلدى.
– نەمەنە, انا بالا وسى جەردە تۇرا ما؟!– دەپ تاڭىرقايدى. وسىنداي قىزىقتارمەن ءجۇرىپ, جازدىڭ وتكەنىن دە اڭداماپپىز. ءبىر كۇنى مەرۋەرتتىڭ قالاعا قايتا اتتاناتىن كەزى دە جەتكەن. ۇزاماي اكە-شەشەم مەكتەپكە بەرەمىز دەپ, مەنى دە الماتىعا الىپ كەتتى. بىراق مەن سول جاز مەرۋەرتتى سوڭعى ساتتەر كورگەنىمدى بىلمەگەن ەكەم…
ءبىرىنشى سىنىپتى بىتىرگەنشە, نەگە ەكەنىن قايدام, قىسقا ماۋسىم عانا قاتار جۇرگەن ءبۇلدىرشىن قۇربىمدى سونشا ساعىنعانىمدى بىلسەڭىز! ءتىپتى, ساباق اياقتالىپ, ەلگە ورالاتىن ءسات جەتكەنشە دەگبىرىم قالمادى.
اكەممەن بىرگە جۇردەك اۆتوبۋسپەن اۋىلعا سالىپ ۇرىپ جەتىپ, ۇيگە كىرە سالا اجەمنەن مەرۋەرت كەلدى مە ەكەن دەپ سۇراپپىن عوي. ماڭدايىمنان ءسۇيىپ, ۇزاق ايمالاپ, جۇزىمە ويلانا قاراعان ۇلى انام اۋىر كۇرسىندى. بىراق سۇراعىمدى جاۋاپسىز قالدىرعان. سويتسەم, مەرۋەرت الگى كۇزدە ساباعىنا كىرىسكەننەن كەيىن ارادا ەكى-ءۇش كۇن وتكەندە ۇشتى-كۇيلى جوعالىپ كەتىپتى. بىرەۋ الداپ الىپ كەتكەن دەيدى.
ءمان-جايدى تۇسىنگەن سوڭ عايشا اپانىڭ ءۇيى جاعىنا جولاماۋعا تىرىسقانمىن. مۇندايدا بارلىق ساتسىزدىككە ءوزىڭ كىنالىدەي سەزىنەدى ەكەنسىڭ. ايتكەنمەن, ەرتەڭىنە عايشا اپانىڭ شالىمەن ۇشىراسىپ قالدىم. ەڭسەلى-اق كىسى ەدى. ءبىر جاپىراق بولىپ شوگىپ, مۇلدە ءابىرجىپ كەتىپتى. مەنى كورسە دە قاراماي ءوتىپ كەتە مە دەپ ەم, جوق, بۇرىلىپ كەلىپ, قولىمدى الىپ, كەكىلىمنەن سيپادى. الايدا ءتىل قاتقان جوق, ءبىراز ءۇنسىز تۇرعان سوڭ كەمسەڭدەپ, تەرىس اينالىپ كەتتى. ال اپاي دالاعا مۇلدە شىقپايتىن بولىپتى. بۇك ءتۇسىپ جاتىپ قالعان كورىنەدى.
اجەمنىڭ ايتۋىنشا, اكە-شەشەسىنىڭ مەرۋەرتتى ىزدەمەگەن جەرى قالماعان. ۇرلاعان ادام جاس قىزدى كوپتەن باقىلاپ, قىزىعىپ جۇرگەن سەكىلدى. الدەكىمدەردىڭ بولجاۋىنشا, ونى اسىراپ الۋ ماقساتىندا اكەتكەن. عۇمىر بويى ءبىر پەرزەنتكە عانا زار وتە داۋلەتتى نەمە بالانى الىپ, شەتەل اسىپ كەتۋى دە عاجاپ ەمەس دەپ ساۋەگەيلىك جاسايدى الدەكىمدەر. بەيشارا قايتسىن, ءوزى اسا جامان دا ادام ەمەس سياقتى دەگەندەر دە تابىلدى. ءبارىبىر ونىڭ ارەكەتىن تولىقتاي قۇپتاعان دا ەشكىمدى بايقامادىم. كوپشىلىگى ءبىراۋىزدان: «بۇكىل ءبىر اۋلەتتىڭ شاتتىعىنا… بۇكىل ءومىرىنىڭ مانىنە قول سۇققان نە دەگەن قانىپەزەر! نە دەگەن قاراقشى يت!» دەپ قاتتى كۇيىندى.
مەرۋەرت جوعالعاننان باستاپ-اق ءبىزدىڭ اتا-مەكەننەن دە بەرەكە قاشقان. باعالى كەن وندىرەتىن شاحتا-فابريكا جابىلعان سوڭ تۇرعىندار كورشىلەس قالالارعا جاپپاي كوشە باستادى. ءسويتىپ اينالاسى ءتورت-بەس جىلدىڭ ىشىندە اتاعى دۇرىلدەگەن ۇلكەن كەنىشتىڭ وننان توعىزى جەرمەن-جەكسەن بولدى. قازىر الگى ەكى اراعا كەزەك جۇگىرىپ, ءبىز ويناپ جۇرەتىن ۇيلەردىڭ ىرگەتاسى دا جوق.
ەلگە ءۇش-ءتورت جىل ارالاتىپ ورالعان سايىن الدىمەن باياعىدا مەرۋەرت ەكەۋمىز گۇل تەرەتىن قىرعا شىعامىن. سەنسەڭىز, سول القاپتا گۇل دە وسپەيدى بۇگىندە. جەل ازىناپ, قۇلازيدى دا جاتادى.
ۇلكەن شەشەم دە و دۇنيەدە. اجەم كەتكەلى اۋىلعا تىم سيرەك سوعاتىن بولعامىن. ال مۇلدەم دەرلىك حابارسىز كەتكەن بالانى ول جاقتاعى اعايىن-تۋىس تا قاشانعى جاقىن تارتسىن.
ساتسىزدىك اتاۋلىنى جەك كورەم. ءتىپتى, جەيدەمنىڭ تۇيمەسى ءتۇسىپ قالسا دا, بىرازعا دەيىن مازام كەتىپ, تۇنجىراپ جۇرەتىن مىنەزىم بار. ۇساقتىقتان ەمەس, ارينە. كوڭىلگە قىمبات اسىلدارىمنان جاستاي اجىراپ, جان كۇيزەلتكەن نازىكتىگىمنەن, بالكىم.
دۇنيەدەگى ەڭ قاۋىپتى ايۋان – ادام دەۋشى ەدى. مەرۋەرتتى اكەتكەن قاتىگەز… تاسجۇرەك بىرەۋلەر مەنىڭ دە قۋانىشىمدى ۇرلاعان ەكەن…
كەيىندە اجەمنىڭ قولىندا وزىممەن بىرگە وسكەن اعاما دا سيرەك حابارلاسامىن. ول ءوزىنىڭ اۋىلىندا تۇرادى. توي-تومالاقتان… نەمەسە الدەبىر وتىرىستاردان قىزىڭقىراپ شىقسا, دەرەۋ ماعان زۆوندايدى. كەلمەي كەتتىڭ, ابدەن ۇمىتتىڭ دەپ رەنجيدى. ءتۇرلى سىلتاۋ ايتىپ, ءساتى تۇسكەن بويدا قۇستاي ۇشىپ جەتەم دەپ, ارەڭ كەلتىرەمىن سابىرعا…
اتا-بابا قونىسىنا بارماعانىممەن, جۇمىس بارىسىمەن جان-جاققا ءجيى شىعامىن. قاي قالاعا, قاي ايماققا بارسام دا, كوپ ىشىنەن كوزىمنەن بۇل-بۇل ۇشقان ءبىر بەينەنى ىزدەيمىن دە جۇرەمىن. جىميعاندا بەتىندە ءسال عانا شۇڭقىر پايدا بولا قالاتىن ناركەس كوزدى قىزداردى كەزىكتىرسەم, مەرۋەرت ەمەس پە ەكەن دەپ ەلەڭدەيمىن.
شىركىن, مەرۋەرت! قايدا ءجۇر ەكەنسىڭ سەن؟! جانىمنىڭ ءبىر بولشەگى… جۇرەگىمنىڭ جاقۇتى…
