الەم • 20 ناۋرىز، 2020

اقش پرەزيدەنتى قوسىمشا وكىلەتتىلىكتەرگە يە بولدى

135 رەتكورسەتىلدى

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ونەركاسىپتى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسكە جۇمىلدىرۋ ءۇشىن قوسىمشا وكىلەتتىكتەردى جاۋاپكەرشىلىگىنە الاتىنىن مالىمدەدى. بۇل اقپاراتتى كەشە golos-ameriki.ru تاراتتى.

ساراپشىلار دونالد ترامپتىڭ مۇنداي كۇردەلى شەشىمدى قابىلداۋىنا گەوساياسي الەمدەگى كۇردەلى جاعدايلار سەبەپ بولعانىن ايتىپ جاتىر. «سوعىس ۋاقىتىنىڭ پرەزيدەنتى» دەپ اتاي وتىرىپ، ترامپ 1950 جىلعى قورعانىس يندۋسترياسى تۋرالى زاڭنىڭ ارتىقشىلىعىن پايدالاناتىنىن مالىمدەدى. قورعانىس ماسكالارى، ۆەنتيلياتورلار جانە باسقا دا ونىمدەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن تولتىرۋ ءۇشىن سالانى باعىتتاۋعا تاپسىرما بەردى. اقش پرەزيدەنتى بۇل شەشىمىن «اۋرۋحانالاردىڭ جاعدايى باقىلاۋدان شىعىپ كەتسە، بارىنە دايىن بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى» دەپ ءتۇسىندىردى. 

ساراپشىلار كورەيا سوعىسى كەزىندە قابىلدانعان زاڭ پرەزيدەنتكە كاسىپورىنداردى ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە جانە ومىرلىك ماڭىزدى ماتەريالداردى شىعارۋعا وكىلەتتىكتەر بەرەتىنىن ايتىپ جاتىر. بۇل زاڭ سوڭعى رەت 2017 جىلى پۋەرتو-ريكوداعى داۋىلدان كەيىن ازىق-ت ۇلىك پەن باسقا دا قاجەتتى زاتتاردى جەتكىزۋگە كەلىسىمشارتتار جاساۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن قولدانىلىپتى.  

ء«بىز سوعىس جاعدايىنان دا اۋىر كەزەڭدە تۇرمىز، سوعىس كەزىندە قارسىلاسىڭنىڭ جاعدايىنا قاراپ ءوزىڭنىڭ باسىم تۇستارىڭدى انىقتاۋعا بولادى. ءبىز قازىر شەكارالاردى مويىندامايتىن داۋاسىز دەرتپەن بەتپە-بەت تۇرمىز» دەگەن دونالد ترامپ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەستى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە قابىلدانعان شارالارمەن سالىستىردى. الداعى ۋاقىتتا بولاتىن شىعىندارعا دايىن بولۋى كەرەكتىگىن ەسكەرتتى.  

وسى جيىندا اقش پرەزيدەنتى جەكەلەگەن شتاتتاردىڭ گۋبەرناتورلارىمەن كەزدەسىپ، ايماقتاردىڭ احۋالىمەن تانىستى. 

كاليفورنيا گۋبەرناتورى اسكەري جاعدايدى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ەسكەرتسە، نيۋ-يورك مەرى 8،6 ميلليون تۇرعىنعا ۇيلەرىنەن شىعۋعا تىيىم سالىناتىنىن بىلۋگە دايىن بولۋ كەرەكتىگىن ايتتى.

ەكونوميستەر بۇعان دەيىن اقش پرەزيدەنتىمەن كەزدەسىپ، ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەداۋىر بولىگى توقتاپ قالۋى مۇمكىندىگىن ەسكەرتكەن بولاتىن.

د. ترامپ تۇرعىن ءۇي جانە قالا قۇرىلىسى مينيسترلىگى ادامداردى الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋ قۇقىعىنان ايىرۋعا جانە ولاردى شىعارۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالاتىنىن ايتتى.

اقش پرەزيدەنتى وسى جيىندا حالىققا قارجىلىق كومەك كورسەتۋ جوسپارى تۋرالى اشىپ ايتىپ، الداعى ەكى ايدا ەكى ميللياردتان 500 ميلليارد دوللار تولەۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادى.  

ءاربىر وتباسىعا بەرىلەتىن قارجىلاي كومەكتىڭ قانشا ەكەنى ءالى انىقتالعان جوق. بىراق ول وتباسىنىڭ تابىسىنا قاراپ بەرىلەتىن بولادى.

الەمدىك ەكونوميكانىڭ 20 پايىزىن بەرىپ وتىرعان اقش-تىڭ مۇنداي شەشىمگە كەلۋىنىڭ سەبەبى سالماقتى بولىپ تۇر.

فورد، General Motors جانە Fiat Chrysler، سونداي-اق، Honda جانە Toyota اقش، كانادا جانە مەكسيكاداعى زاۋىتتارىنىڭ جابىلاتىنى تۋرالى حابارلادى. دەترويتتاعى ۇلكەن ۇشتىكتىڭ زاۋىتتارىنىڭ جابىلۋى 150 مىڭعا جۋىق جۇمىسشىنىڭ جۇمىسسىز قالۋىنا اكەلىپ سوعايىن دەپ تۇر. اقش پرەزيدەنتى جۇمىسسىز قالعان ءاربىر ازامات مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىندا بولاتىنىن تاعى دا مالىمدەدى. 

امەريكا قۇراما شتاتتارىندا 7،700-دەن استام ادام كوروناۆيرۋسپەن تىركەلدى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن كەم  دەگەندە 138 ادام قايتىس بولدى.

ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى ۆاشينگتون شتاتىندا، وندا سيەتلدىڭ شەتىندەگى قارتتار ءۇيىنىڭ ونداعان تۇرعىنى قايتىس بولعان.

ەپيدەميانىڭ مەملەكەتارالىق شەكارالاردان شىعىپ كەتۋى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ وكىلەتتىلىكتەرىن  كەڭەيتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋىن تالاپ ەتىپ جاتىر.  

اپتا باسىندا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ داعدارىس جاعدايىندا ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ شارالارى تۋرالى جارلىققا قول قويدى. 

جارلىق ماتىنىندە ەل پرەزيدەنتىنە «مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا رەتىندە، مەملەكەتتىك ورگاندارعا، ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك سالادا ءار ءتۇرلى رەتتەۋدى قاراستىراتىن اكتىلەر قابىلداۋعا نەمەسە نۇسقاۋلار بەرۋگە قۇقىلى» دەلىنگەن.

ساراپشىلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇنداي توتەنشە جاعدايدا بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە الۋىن حالىقارالىق زاڭ مىندەتتەيتىنىن ايتىپ جاتىر.

قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەشەگى حالىققا جولداعان جولداۋىندا «باسقاشا ايتقاندا، ءبىز قازىر «دۇلەي داۋىل» دەپ سيپاتتاۋعا بولاتىن ۇلكەن قاۋىپ-قاتەر الدىندا تۇرمىز. قازىرگى احۋال ءبىر جاعىنان 1990 جىل­داردىڭ باسىنداعى جاع­دايعا ۇق­سايدى.ول كەزدە ءبىز شىن مانىندە وتە قيىن جاعدايدا بولعان ەدىك. وسىنداي اۋىر كەزەڭدە مەن بارلىق قازاقستاندىقتاردى ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۇكىمەت تاراپىنان ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شۇ­عىل شارالاردى قولداۋعا شاقى­را­مىن» دەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىكتى دارىپتەيتىن قوماقتى قور

رۋحانيات • بۇگىن، 20:12

ەكى قىلمىستىق توپ ۇستالدى

ايماقتار • بۇگىن، 17:45

بالالار ۇيىندەگى ىزگىلىك شاراسى

ايماقتار • بۇگىن، 15:47

ەلتاڭبا تاريحى تالقىلاندى

رۋحانيات • بۇگىن، 14:54

ۇقساس جاڭالىقتار