انتاليادان الماتىعا ۇشقالى تۇرمىز. ءبىر ايەل قولىنا سيرەك وسەتىن ادەمى گۇلدىڭ كىشكەنە وسكىنىن پلاستيك ستاقانعا وتىرعىزىپ, وراپ الىپ بارادى ەكەن. اۋەجاي قىزمەتكەرى شەكاراشى فورماسىن كيگەن ازاماتتى سول جەرگە شاقىرىپ الدى دا, ءوز تىلدەرىندە ءبىر نارسە دەدى. ول ازامات جولاۋشى ايەل قولىنان گۇلدى الىپ, قاعازعا شىعارىپ, گۇلدىڭ ساباعىن عانا وراپ, جولاۋشى ايەلگە ۇستاتتى دا, ءبىر ۋىس توپىراقتى ءتۇسىرىپ الىپ قالدى. سول سۋرەت تە مەنىڭ جان دۇنيەمدى استاڭ-كەستەڭ ەتكەنى بار.
تۋعان جەردىڭ ءبىر ۋىس توپىراعى! ونىڭ ءبىر ادىمى ءۇشىن اتا-بابام باسىن قۇرباندىققا شالدى ەمەس پە؟! «ولسەم, سۇيەگىمدى ەلىمە اپار» دەگەن وسيەتتى تالاي ۇرپاق اتاسىنان ەستىپ ءوستى ەمەس پە؟! قولىنا قالام ۇستاعان ءار اقىننىڭ العاش جىرى تۋعان جەرگە ارنالادى ەمەس پە؟!
تۋعان جەر! اتامەكەن! جەر-انا! وسىدان وتكەن ادامدا قىمبات نە بولۋى مۇمكىن؟
ءبىز بۇگىن ۇرپاعىمىزعا ۇلگى ەتىپ ايتاتىن قىران قۇس بالاپانىن دا ساتامىز. ۇلى دالانىڭ رۋحى – قىران بەينەسىن كوك تۋعا نەگە سالدىق؟ سونى ويلاۋعا قابىلەتى جەتپەيتىن جىگىتتى كىم وسىرگەن؟ ونداي نامىسسىز ادام شەكارامىزدا نەگە ءجۇر؟ نامىس دەگەن ءسوزدى ەستىمەي وسكەن جان ەكەن عوي. ءبىز سوندا قايدا قاراپ ءجۇرمىز, نە ءۇشىن ءماز بولامىز؟ سان سۇراقتىڭ استىندا قالدىم. وسىنشا ۇزاق عۇمىرىم تەككە وتكەندەي قۇلازىپ وتىرمىن. ەگىلىپ جىلاپ, و دۇنيەدەگى اناما حات جازىپ, ولەڭ ارنايمىن. ونى كىم وقىپ جاتىر؟
ءيا, ءبىز بۇگىن مەكتەپتە «قازاق ادەبيەتى» ساباعىن ءوز دارەجەسىندە وقىتا الماي وتىرمىز. جازۋشى شىعارماسىن دا وقىتا المايمىز. اتا-انالاردىڭ ءوزى وقۋدى دوعاردى. «اعىلشىن, ورىس تىلدەرىن ءبىلسىن, اقشا ەسەپتەۋدى ءبىلسىن, سول ەكەۋى جەر باسىپ جۇرۋگە جەتەدى» دەگەن ۇعىمدى ساناعا ءسىڭىرىپ العان سياقتىمىز. ال تۋعان جەر, اتامەكەن, ۇلى دالا, نامىس, ابىروي دەگەندى ايتۋ سيرەپ بارادى. ونىڭ باستى بۇلاعى – ادەبيەت پەن قازاق اقىنى.
بيىل 175 جاسقا تولعان ويشىل-اقىن, دانىشپان اباي جىرىن وياسىزعا ۇقتىرۋ دا وڭاي بولماي كەلەدى. «اتاڭنىڭ بالاسى بولما, ادامنىڭ بالاسى بول» دەگەن اقىن نەنى وسيەت ەتتى؟ ونى ۇققاندار از بولىپ تۇر. بۇكىل قازاققا ەمەس, ءوز رۋىنا ۇل بولىپ جۇرگەندەر قانشاما؟ سوندا ۇلى دالا تاعدىرىن, ۇرپاق نامىسىن كىم ويلاماق؟ بۇگىنگى تاربيە مەن ءبىلىم سالاسىنا ۇلكەن سىلكىنىس قاجەت-اۋ.
قىران بالاپانى! اتا-بابا قان توگىپ قورعاعان تۋعان دالا كوگىندەگى قىرانمەن ونىڭ بالاپانى! ول ءوز بالاڭ سياقتى عوي. ولار ءوز اسپانىندا سامعاپ ۇشۋى كەرەك, ءوز بالاڭ دا ءوز مەكەنىندە ەركىن ءومىر ءسۇرۋى كەرەك. ال قىران كورمەگەن ۇل ول مىنەزدى قايدان ۇيرەنسىن؟! قىران بالاپانىن ساتىپ جۇرگەن ادامنىڭ وسىرگەن بالاسى دا ءوزى سياقتى بولارى ءسوزسىز. «ۇياڭدا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەگەن حالقىمىز. ءبىر اۋىز سوزبەن بەرىلگەن ءادىل باعا.
استانادان تەلەديداردان ەستىگەن جاڭالىعىم ازداي, تاڭعى پوشتامەن كەلگەن گازەتتەردى الدىم. ەسكى ادەتىم بويىنشا ءبارىن تۇگەل اشىپ, باستان-اياق شولىپ شىقتىم. ينتەرنەتتەن وقىعان ءبىر بولەك, مەن ءۇشىن ءوز كوزىممەن گازەتتەردى اشىپ, قاراپ شىعۋ – ەجەلگى ادەتىم. ءوزىم ءسۇيىپ جىرلاپ, كوشىپ كەلىپ, شىرىلداپ, سىرلاسىپ جاتقان اقجايىقتىڭ وزىنەن شىعاتىن گازەت – «ورال ءوڭىرى». سۋرەتتە كەسىلگەن كيىكتەردىڭ ءمۇيىزى ءۇيۋلى جاتىر. تۋعان دالاسىنىڭ ەركە ەلىكتەرىن اياماي قىرىپ, ءمۇيىزىن كەسىپ وتىرعانداردى ادام دەۋگە اۋزىم بارمايدى. تاعى دا جان دۇنيەم دۇربەلەڭگە ءتۇستى. شىركىن-اي, اتامەكەندە ەركىن جورتىپ جۇرگەن كيىك تۋعان دالانىڭ بايلىعى مەن كوركى ەمەس پە ەدى؟! وسىنداي سۇلۋلىققا دا وق اتۋعا بولادى ەكەن-اۋ. جاۋدىرەگەن جانارلارىن سوندىرۋگە قالاي عانا ءداتى باردى ەكەن؟ بۇل مۇيىزدەر ەرتەڭ وسەر ۇرپاقتىڭ مۇراسىنداي ساقتالۋى كەرەك ەدى عوي. تۋعان جەر الدىندا, ۇرپاق الدىندا جاۋاپكەرشىلىگى جوق نەتكەن جاۋىز پەندەلەردىڭ ءىسى ەكەن بۇل؟
ءيا, ولار دا مەكتەپتە, نە ۇيىندە تۋعان جەر دەگەن ۇلى ۇعىم جايلى ەشتەڭە ەستىمەگەندەر-اۋ. تۋعان ەل, اتامەكەن قاسيەتىن سەزبەگەن سورلىلار عوي. ولاردى دا ءوسىرىپ, وقىتىپ شىعارعان ءبىزدىڭ قوعام با سوندا؟ ەندەشە, اتامەكەن الدىندا تۇگەلدەي كۇناھار سياقتىمىز-اۋ دەگەن وي كەلدى ماعان. ء«بىر كۇنى كيەسى ۇرادى» دەگەن ءسوزدى اتا-بابام سەسكەندىرۋ ءۇشىن, ويلانۋ ءۇشىن, قورقىتۋ ءۇشىن قولداناتىن ەدى عوي. ال ءبىز ءار نارسەنىڭ كيەسى بارىن جەتكىلىكتى ايتپاي جۇرگەن شىعارمىز, بالكىم؟! تۋعان جەردى, اتامەكەندى, جەر-انانى, وتاندى سۇيەتىن كەلەشەك جاستاردى بەسىكتەن تاربيەلەۋدى ەسكە سالاتىن يدەولوگيا بۇل كۇندە اۋاداي قاجەت.
ءار تاڭدا تەلەديداردان ايتىلاتىن ءان, كورسەتىلەتىن كورىنىس تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن باستالسا عوي, شىركىن! بەسىكتەگى سابيگە ايتىلاتىن ءالدي ءانى دە سودان باستالسا, ءبارى تۇزەلەر, بالكىم... تۋعان جەرگە تاعزىم مەن ۇلى ماحاببات – ءبىزدىڭ ۇلت ۇرپاعىنىڭ قانىندا بار نارسە. ول جوعالىپ كەتۋى مۇمكىن ەمەس. ەندەشە, وسى دالادا تۋعاندار ونىڭ تاعدىرىنا بەيجاي قاراماۋى كەرەك. بابادان قالعان مۇرامىز, اكەلەر اماناتى – ۇلى دالانىڭ قىرانى مەن كيىگى تۇگىلى ونىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىن دا سۇيۋگە ءتيىسپىز!
اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا,
اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
