ونلاين رەجىمدە وتكەن جالپى وتىرىستا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين كارانتينگە بايلانىستى ءماجىلىس جۇمىسى جاڭا فورماتقا كوشەتىنىن مالىمدەدى.
– ەلىمىزدە قالىپتاسقان توتەنشە جاعدايعا جانە قالامىزدا كارانتين جاريالانۋىنا بايلانىستى ءماجىلىستىڭ دە جۇمىس رەجىمى وزگەرەدى. ەرتەڭنەن باستاپ ءماجىلىس جۇمىسىنىڭ باسىم بولىگى باسقا فورماتقا كوشەدى. بۇل – ءاربىر ازاماتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان شارالار. وعان ءبارىمىز تۇسىنىستىكپەن جانە جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىمىز قاجەت, – دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
ەندى دەپۋتاتتار جالپى وتىرىستار, كوميتەتتەر مەن زاڭ جوبالارى بويىنشا جۇمىس توپتارىنىڭ وتىرىستارى كەزىندە عانا ءماجىلىس عيماراتىندا بولادى. باسقا كۇندەرى تەلەكوممۋنيكاتسيانىڭ زاماناۋي تۇرلەرىن پايدالانۋ ارقىلى قاشىقتان جۇمىس ىستەيدى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋلار مەن ۇكىمەتتىك ساعاتتار كەيىنگە شەگەرىلەدى. ءماجىلىس عيماراتىندا جينالىستار, جۇمىس كەزدەسۋلەرىن وتكىزۋگە, ازاماتتاردى قابىلداۋعا شەكتەۋ قويىلادى. دەپۋتاتتار مەن اپپارات قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ءىسساپارلار, باسقا دا قىزمەتتىك جانە جەكە ساپارلارعا تىيىم سالىنادى. سونىمەن قاتار ءماجىلىس اپپاراتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ 70 پايىزى جالاقىسى ساقتالا وتىرىپ, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتىنا كوشىرىلەدى. قالعان بولىگى قىسقارتىلعان جۇمىس ۋاقىتى بويىنشا قىزمەت اتقارادى. جاڭا جۇمىس ءتارتىبىن العا تارتا وتىرىپ, ءماجىلىس توراعاسى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنىڭ قارقىنى مەن ساپاسىن تومەندەتپەۋگە ايرىقشا نازار اۋداردى.
القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە الدىمەن تسيفرلى تەحنولوگيالاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى. زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى جولداۋىنا سايكەس ازىرلەندى.
دەپۋتاتتارعا زاڭ جوباسىن تانىستىرعان تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جəنە اەروعارىش ونەركəسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ قۇجاتتىڭ تسيفرلى تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا, ولاردى قولدانۋدىڭ ءجونىن رەتتەۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
– ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسى قابىلداندى. بۇل باعدارلاما 2 جىل ىشىندە ەلىمىزدى تسيفرلاندىرۋدىڭ درايۆەرىنە اينالدى. وسىعان وراي زاڭ جوباسى تسيفرلاندىرۋ پروتسەسىن ودان ءارى جىلدامداتۋعا ۇلكەن سەرپىن بەرەدى. مەملەكەت باسشىسى تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى وتىرىستا بارلىق قۇجات اينالىمىن ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى – تسيفرلى قۇجاتتار سەرۆيسىن ەنگىزۋ. اتالعان سەرۆيس ء«موبيلدى ۇكىمەت» قوسىمشاسىندا كورسەتىلەدى. ياعني, ازاماتتارعا قاعاز تۇرىندەگى قۇجاتتى ۇسىنباي-اق قىزمەت الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە تسيفرلى قۇجاتتار سەرۆيسىن زاڭنامالىق تۇردە ايقىنداۋ ۇسىنىلادى, – دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلاندىرۋ ناتيجەسىندە تالداۋدى قاجەت ەتەتىن ۇلكەن دەرەكتەر قورى قالىپتاستى. وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا «ۇلكەن دەرەكتەردى» تالداۋ تەتىگىن رەتتەۋ ۇسىنىلادى. بۇل تەتىكتى ىسكە قوسۋ Smart Data Ukimet جوباسى نەگىزىندە ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى تالداۋ ارقىلى ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا سالاداعى جاڭا ساقتاندىرۋ ءتۇرى رەتىندە «ەرىكتى كيبەرساقتاندىرۋ» قىزمەتى ەنگىزىلەدى.
وتاندىق IT-كومپانيالاردى دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندار كاسىپكەرلىكپەن اينالىسپاۋى قاجەت. وسى ورايدا تسيفرلى جوبالاردى قۇرۋ مەن دامىتۋداعى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور فۋنكتسيالارىن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلعان.
زاڭ جوباسىندا «زياتكەرلىك روبوت» ۇعىمىن زاڭنامالىق ايقىنداۋ جانە روبوت يەسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن بەكىتۋ كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار پيلوتسىز اپپاراتتاردىڭ ۇشۋىن اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ۇيىممەن كەلىسۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق جەدەل تولەمدەر جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا نورمالار رەتتەلمەك.
جالپى وتىرىستا ءبىرىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولعان زاڭ جوباسىنىڭ ءبىرى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى بولدى. اتالعان زاڭ جوباسى تۋرالى كوپشىلىككە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ كەڭىنەن ءتۇسىندىردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت تاراپىنان ازىرلەنگەن تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسى بىرىنشىدەن ءۇش ساتىلى شاعىم قاراۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ءبىرىنشىسى ساتۋشىنىڭ شاعىمدى ءوز ەركىمەن شەشۋىن نەمەسە داۋدى سوتقا دەيىن رەتتەۋدى قاراستىرادى. اتالعان ينستيتۋتتى قۇرۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – بۇزىلعان قۇقىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ, مورالدىق جانە ماتەريالدىق زالالدى قىسقا ۋاقىتتا از شىعىنمەن وتەۋ, «قازىر جانە وسىندا» ءپرينتسيپى بويىنشا ىسكە اسىرۋ.
ەكىنشى ساتى – شاعىمدى ۋاكىلەتتى ورگان اياسىندا قاراستىرۋ. الەۋمەتتىك زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىندە كاسىبىن ادال جۇرگىزبەيتىندەردىڭ جاۋاپقا تارتىلماۋى سالدارىنان حالىقتىڭ 64 پايىزى ءوز قۇقىقتارىن قورعامايتىنى انىقتالدى. وسىعان بايلانىستى ۋاكىلەتتى ورگانعا اكىمشىلىك شارالاردى قولداناتىن مەملەكەتتىك باقىلاۋ قۇزىرەتى بەرىلىپ وتىر.
ءۇشىنشى ساتى – سوتقا شاعىم بەرۋدى كوزدەيدى. بۇل ەرەكشە داۋلى جاعدايلاردا عانا قولدانىلادى.
زاڭنامالىق وزگەرىستەردىڭ ەكىنشى بولىگى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا شاعىمداردى قابىلداۋدىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالادى.
ال قۇجاتتىڭ ءۇشىنشى بولىگى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى قولداۋدى قامتاماسىز ەتپەك.
سونىمەن قاتار جيىندا «ارىپتەستىك تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدى (2014 جىلعى 4 مامىرداعى قازاقستان ۇكىمەتى مەن ازيا دامۋ بانكى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىن ەكونوميكالىق ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونىڭ ورنىقتى دامۋىنا, جالپى وسۋىنە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ جونىندەگى ارىپتەستىك تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمگە تۇزەتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
قازاقستان پارلامەنتى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى زاڭ جوباسى جاڭادان قاراستىرىلادى. جاڭا جۇمىسقا قابىلدانعان قۇجاتتار قاتارىندا پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى قولداۋ جانە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى وپەراتورلارىنىڭ سانىن قىسقارتۋ, حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارىن قاداعالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەرگە قاتىستى زاڭ جوبالارى بار.
سونداي-اق ءماجىلىس قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتگۇل حامەنوۆانىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
