300 ملرد تەڭگە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا بولىنەدى
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ كاسىپكەرلىكتى جانە وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋ شارالارى تۋرالى باياندادى. مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيزنەستى قولداۋ جانە ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن 7 نەگىزگى باعىتتان تۇراتىن جەدەل شارالار توپتاماسى ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتتى. بۇل شارالاردىڭ ىشىندە قولجەتىمدى قارجىلاندىرۋ, كەپىلدىك بەرۋ, سالىقتىق ىنتالاندىرۋ جانە بيزنەستەگى تەكسەرۋلەردى ازايتۋ, سونداي-اق حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى قارالعان.
– «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى شەڭبەرىندە نەسيەلەندىرۋ 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى. قاراجات, ەڭ الدىمەن, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەرگە بەرىلەدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى بويىنشا نەسيەنىڭ جوعارعى شەگى
7 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى. اعىمداعى شىعىستاردى جابۋ ءۇشىن بيزنەستىڭ اينالىم قاراجاتىن قارجىلاندىرۋدى كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى, − دەدى مينيستر.
مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنعان كەشەندى شارالاردىڭ قاتارىندا ورتا كاسىپكەرلىككە نەسيە سوماسىن 1 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ ۇسىنىلىپ, 50% مولشەرىندە كەپىلدەندىرۋ بەرىلمەك. ميكرو جانە شاعىن بيزنەس ءۇشىن 85%-عا دەيىن كەپىلدىك بەرۋمەن نەسيە سوماسىن 360 ملن تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ ۇسىنىلدى. ر.دالەنوۆ بۇل شارالار كەپىلدىك بەرۋ تەتىگىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ءۇشىنشى باعىت بويىنشا وسى كەزەڭدە ورتا كاسىپكەرلىككە تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى ازايتۋ قاجەتتىگى دە ءسوز بولدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا ميكرو جانە شاعىن بيزنەستى تەكسەرۋگە موراتوري جاريالانعانىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇعان قوسا, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ءۇشىن سالىقتىق ىنتالاندىرۋلار كوزدەلەدى. بۇعان ءىرى ساۋدا وبەكتىلەرى, كينوتەاترلار, تەاترلار, كورمەلەر, سپورت وبەكتىلەرى كىرەدى. بۇل ساناتتاعى جەكە كاسىپكەرلەردى ءبىر جىلعا م ۇلىك سالىعىنان بوساتۋ ۇسىنىلادى. ءبىر توقسانعا ءوسىمپۇل ەسەپتەۋدى توقتاتۋ كەرەك. 3 توقسان ءۇشىن سالىقتىق ەسەپتىلىك مەرزىمىن اۋىستىرۋ قاجەت, − دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
مينيستر اتاپ وتكەن بەسىنشى باعىتتا اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىلەرىن نەسيەلەندىرۋدى ۇلعايتۋدان باسقا سالىقتىق ىنتالاندىرۋلار كوزدەلەتىنى ايتىلدى. بۇعان قوسا جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن رەجىمدە جۇمىس ىستەيتىن جەكە كاسىپكەرلەردى سالىقتان بوساتۋ ۇسىنىلدى.
– ارنايى سالىق رەجىمدەرى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەردىڭ كىرىستەرى وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ سالىقتان بوساتىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون. جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن رەجىمدى پايدالاناتىن كاسىپكەرلەردى قولداۋعا بولادى دەپ سانايمىز, − دەدى مينيستر.
قىسىلتاياڭ ۋاقىتتا ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان كەشەندى شارالار قولعا الىنباق. وسى رەتتە جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەنىپ, جالپى قارجىلاندىرۋ كولەمى 300 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وڭىرلەردەگى جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن 120 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى. اسىرەسە كوپىرلەردى جوندەۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ سياقتى جوبالاردا جۇمىس ورىندارى قاراستىرىلىپ وتىر.
– مەملەكەت باسشىسى كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا كەم دەگەندە 300 ملرد تەڭگە بولىنەتىنىن ايتتى. سۋبسيديالاۋ جانە سالىقتىق ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرى قوسىمشا پىسىقتالدى, − دەدى ر.دالەنوۆ.
حالىق پەن بيزنەستىڭ بورىش جۇكتەمەسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ ماسەلەسى جايىندا بايانداما جاساعان قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا ەلدەگى قارجى جۇيەسىندەگى جاعداي تۇراقتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن تاۋەكەلدەر جوق. وسى جىلدىڭ 30 ناۋرىزىنا دەيىن اكتيۆتەردىڭ ساپاسىن تاۋەلسىز باعالاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا بانكتەردى تۇزەتۋ ءىس-قيمىل جوسپارلارى قابىلدانادى, − دەدى ول.
كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەنىڭ شامادان تىس وسۋىنە جول بەرمەس ءۇشىن بىرقاتار شارا كوزدەلگەن. م.ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, تۇلعالاردىڭ بارلىق كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزى بويىنشا 90 كۇن وتكەن سوڭ سىياقى ەسەپتەۋگە تىيىم سالىنادى.
– جەكە تۇلعالاردىڭ نەسيە تاريحىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن مەرزىمى وتكەن بەرەشەكتى 12 ايدا وتەگەن جانە مىندەتتەمەلەردى كەيىننەن ورىنداعان جاعدايدا قارىز الۋشى ءۇشىن جاعىمسىز نەسيە تاريحىن تۇزەتۋ بويىنشا مۇمكىندىك كوزدەلەدى, − دەدى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى.
م.ابىلقاسىموۆا ءوز سوزىندە ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارىنا شەكتەۋ شارالارىنىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى حالىق پەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ قارجىلىق جاي-كۇيىنىڭ ناشارلاۋىنا جول بەرمەس ءۇشىن قوسىمشا شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
− بىرىنشىدەن, ازاماتتىق كودەكستىڭ 359-بابىنا سايكەس نەسيە بويىنشا مىندەتتەمەسىن ورىنداماعان قارىز الۋشى اسا كۇردەلى, ياعني توتەنشە جانە تويتارۋعا بولمايتىن ءمان-جايلارعا تاپ بولعان كەزدە م ۇلىكتىك جاۋاپكەرشىلىكتى اتقارمايدى. سوعان بايلانىستى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قارىزدارى مەن ميكرونەسيەلەرى بويىنشا تولەمدەر مەرزىمىنىڭ ءوتۋى توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى تۋىنداعان كەزدە ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلدار ەسەپتەلمەۋى ءتيىس. بۇل نورما جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا, بانكتەر عانا ەمەس, لومباردتاردى جانە نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردى, قارىز بەرەتىن بارشا كرەديتوردى قوسا العاندا, بارلىق ميكروقارجى ۇيىمدارى بەرگەن قارىزدارعا قولدانىلادى, − دەدى م.ابىلقاسىموۆا.
اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى 22,5 ملن گەكتارعا ەگىلەدى
كۇن تارتىبىندەگى ەكىنشى ماسەلە − كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا دايىندىق شارالارىنا ارنالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ بايانداعانداي, 2020 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن 22,5 ملن گەكتار الاڭعا ەگۋ جوسپارلانۋدا. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 238 مىڭ گەكتارعا ارتىق. بۇل رەتتە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار الاڭى 15,2 ملن گەكتاردى, سونىڭ ىشىندە بيداي الاڭى 11,4 ملن گەكتاردى قۇرايدى.
− مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ەگىس الاڭدارىن ءارتاراپتاندىرۋ مەن رەنتابەلدىلىگى جوعارى داقىلدار وندىرۋگە كوشۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. ماسەلەن, مايلى داقىلداردىڭ بولجامدى الاڭى 3 ملن گەكتاردى قۇرايدى, بۇل وتكەن جىلعىدان 122 مىڭ گەكتارعا ارتىق. كوكونىس-باقشا داقىلدارى مەن كارتوپ الاڭى 19,3 مىڭ گەكتارعا, ازىقتىق داقىلدار الاڭى 309 مىڭ گەكتارعا ۇلعايادى. تەحنيكالىق داقىلدار (قانت قىزىلشاسى, ماقتا, تەمەكى) الاڭى 132 مىڭ گەكتاردى (18,6 مىڭ گەكتارعا كەم) قۇرايدى, − دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
بەلگىلى بولعانداي, قازىر وڭتۇستىك وڭىرلەر ەگىس ناۋقانىنا كىرىسىپ كەتكەن. جامبىل وبلىسىندا 71,7 مىڭ گا الاڭعا نەمەسە جالپى ەگىس كولەمىنىڭ 10,2%-ىنا, تۇركىستان وبلىسىندا 33,5 مىڭ گا (4%), الماتى وبلىسىندا 3,4 مىڭ گا (0,4%), قىزىلوردا وبلىسىندا 2 مىڭ گا (1,1%) الاڭعا ەگىس ەگىلدى.
بۇل رەتتە مينيستر تۇقىم دايىنداۋ ماسەلەسى مەن ونىڭ ساپالىق كورسەتكىشتەرى اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ جەدەل اقپاراتى بويىنشا بيىلعى 16 ناۋرىزداعى جاعدايعا سايكەس 2,5 ملن توننا تۇقىم ەگىلدى. بۇل جوسپاردىڭ 100,4%-ىن قۇرايدى, سونىڭ ىشىندە 1,9 ملن توننا (جوسپاردىڭ 101%-ى) ءداندى داقىلدار تۇقىمى, 89,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ 99%-ى) مايلى داقىلدار تۇقىمى, 15,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ
96%-ى) ازىقتىق داقىلدار تۇقىمى, 426,4 مىڭ توننا (جوسپاردىڭ 99%-ى) كارتوپ تۇقىمى ەگىلگەن.
ءداندى داقىلدار تۇقىمى بويىنشا اقتوبە وبلىسىندا, مايلى داقىلدار تۇقىمى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا, قىزىلوردا وبلىسىندا جانە پاۆلودار وبلىسىندا (89%) تۇقىم تولىق كولەمدە ەگىلمەگەنى انىقتالىپ وتىر.
– فەرمەرلەردىڭ وتاندىق جانە يمپورتتىق سەلەكتسيانىڭ ساپالى تۇقىمدارىنا تەڭ قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سۋبسيديالاۋ تەتىگىن وزگەرتۋ جوسپارلانۋدا. سۋبسيديانى تۇقىمدى قازاقستاننان العاندار دا, شەتەلدىك وندىرۋشىلەردەن تىكەلەي ساتىپ العاندار دا الا الادى. ەسكى تەتىكتە بۇل كوزدەلمەگەن ەدى. ەليتالىق تۇقىم ءوسىرۋ شارۋاشىلىقتارىنا بىرەگەي تۇقىم ساتىپ العان جاعدايدا قولداۋ كورسەتىلەدى, − دەپ ناقتىلادى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
ەگىن ەگۋ ناۋقانى باستالىسىمەن جانار-جاعارماي تاپشىلىعى, باعانىڭ اسپانداپ كەتۋى شارۋالاردىڭ باس اۋرۋىنا اينالاتىن ءداستۇرلى پروبلەما. بيىل بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن كەلىسىم جاساپ, اقپان-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 387 مىڭ توننا ديزەل وتىنى بولىنەتىنىن مالىمدەپ وتىر.
– قولايسىز اۋا رايى جاعدايلارىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىزدىڭ قوسىمشا 10 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن ءبولۋ تۋرالى ءوتىنىشىمىزدى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى قولدادى, بۇل بارلىق ءوڭىردىڭ ديزەل وتىنىنا دەگەن قاجەتتىلىگىن تولىق كولەمدە وتەۋگە مۇمكىندىك بەردى. قازىر وڭىرلەردىڭ وپەراتورلارى شارت جاساسۋ جانە ناۋرىز ايىنا بولىنگەن ديزەل وتىنى ءۇشىن تولەم جاساۋ رەسىمدەرىن جۇرگىزۋدە, − دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.
رەسپۋبليكادا 143 مىڭ تراكتور, 78 مىڭ تۇقىم سەپكىش, 243 مىڭ توپىراق وڭدەۋ قۇرالدارى, 4 مىڭ ەگىس كەشەندەرى بار. 2020 جىلعى 15 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا تراكتورلاردىڭ ازىرلىگى 94%-دى, تۇقىم سەپكىشتەر 93%-دى, ەگىس كەشەندەرى 100%-دى, توپىراق وڭدەۋ قۇرالدارىنىڭ دايىندىعى 95%-دى قۇرايدى.
جيىن سوڭىندا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين جالپى كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا دايىندىق ۋاقتىلى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, ۇكىمەت تاراپىنان كوكتەمگى ەگىستىكتى قارجىلىق جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بارلىق قاجەتتى شەشىمدەر قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
