ايماقتار • 11 ناۋرىز، 2020

ورتاق ۇستانىم ماڭىزدى

38 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق ءالىپبيدى ءالى دە پىسىقتاي ءتۇسۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا وراي، قوستانايدا لاتىن تاڭباسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءالىپبيىنىڭ جەتىلدىرىلگەن نۇسقاسىن اشىق تالقىلاۋعا ارنالعان عىلىمي جيىن ءوتتى.

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس، «EQ»

باسقوسۋعا وڭىردەگى فيلولوگ عالىمدار، ءتىل ماماندارى مەن وبلىس اكىمدىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ ماماندارى قاتىستى. قازىرگى قول­دانىمداعى كيريلل الىپ­بيىندە 42 ءارىپ بولسا، جاڭا ۇسىنىلىپ وتىرعان ءالىپبي نۇسقاسىندا 31 ءارىپ بار.

جيىنعا قاتىسۋشىلار جا­ڭا الىپ­بيگە قاتىستى 7 ما­سە­لە توڭى­رەگىندە وي ءوربىتتى. اسىرەسە «چ» دىبىسىن تاڭبالاۋ كەرەك پە، الدە كەرەك ەمەس پە، بالكىم مۇلدەم الىپ تاستاۋ كەرەك شىعار؟ – دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە ءتىل ماماندارىنىڭ پىكىرى قاق جارىلدى. ءبىر تاراپ «چ» دەربەس ءارىپ رەتىندە تاڭبالانۋى كەرەك، ويتكەنى قازىر اعىلشىن تىلىنەن ەنىپ جاتقان سوزدەردىڭ قۇرامىندا كوپ كەزدەسەدى. تۇرىك، ازەرباي­جان الىپبيىندە «چ»-عا ارنايى تاڭبا بار. «ونى الىپ تاستاساق، چەحوۆ، سەرگەەۆيچ دەگەن­دى قالاي جازامىز؟» دەگەن­دى ايت­تى. ەكىنشى تاراپ بۇعان: «جاڭا الىپبيگە كوشۋىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى – ۇلتتىق ءتىلدىڭ سىرت اسەر­گە قارسى تۇرۋ يممۋ­نيتە­تىن كۇشەيتۋ ەكەن­دىگىن ۇمىت­پاۋ كەرەك» دەگەن ءۋاج ايتىپ، تىلىمىزدە «چ» دەگەن دى­بىس­­تىڭ جوق ەكەنىن، ول «ت» مەن «ش»-نىڭ قوسىندىسىنان جاسال­­عان قۇرا­ما دىبىس ەكەنىن جەتكىزدى.

جاڭا ءالىپبي نۇسقاسىنداعى تاعى ءبىر جاڭالىق – مۇندا «س» دەگەن تاڭبا جوق، كيريلدەگى قازىرگى «س» ءارپى «S» تاڭباسىمەن بەل­گى­لەنگەن. ءتىلشى ماماندار بۇل ماسەلە توڭىرەگىندە دە ءبىراز تالاس­قا باردى. «مەديتسينا تەر­ميندەرىنىڭ كوبى «تس»-مەن ايتىلادى، سونداي-اق لاتىن ءالى­پ­بيى ەجەلدەن «ا»، «B»، «س»-دان باس­­تالادى، بۇل ارىپتەر تولىق تۇرۋى كەرەك» دەۋشىلەر بولدى. بۇل پىكىرگە قارسى شىعۋشىلار «تس»-نىڭ «ت» جانە «س» دى­بىس­­تارىنان قۇرالاتىنىن، سون­دىق­تان «تس»-مەن كەلەتىن سوز­دەردى «S» ارپى­مەن جازۋ ۇتىمدى» دەگەندى ايتتى.

جيىن سوڭىندا عالىمدار پىكىر بىلدىرۋشىلەردىڭ ارقاي­سى­سى ءوز ويىن قاعازعا ءتۇسىرىپ، حا­ت­تاماعا ەنگىزۋ ءۇشىن جازبا­شا تۇردە ۇسىنۋ كەرەك دەگەن ور­تاق شەشىمگە توقتادى. حات­تا­ما كوشىرمەسى جاڭا ۇلگى­دەگى جەتىل­دىرىلگەن ءالىپبي نۇسقا­سىن ۇسىنعان جۇمىس توبىنا جونەلتىلەدى.

 

قوستاناي

 

سوڭعى جاڭالىقتار

عاسىر زۇلماتى

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار