ادەبيەت • 09 ناۋرىز, 2020

تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ اناسى - جىبەك انا

2060 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق حالقىنىڭ تاريحىنداعى تار جول, تايعاق كەشۋلى كۇردەلى كەزەڭدەردى, تاعدىرشەشتى ساتتەردى – اشارشىلىق, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن, كولحوزداستىرۋ, كامپەسكە, سوعىس, تىڭ يگەرۋ جىلدارىنداعى انا تاريحى, انالاردىڭ كوز جاسىمەن جازىلعان تاريحتى اقىنداردىڭ انالارىنا ارناعان جىرلارىمەن, سول انالاردىڭ تاعدىرى ارقىلى اشىپ كورسەتكىمىز كەلەدى. وسى انالار عاسىردى ارقالاعان, امانات ارقالاعان انالار. سونداي كەزەڭنىڭ وزىندە كوز جاسىن جەڭىمەن سۇرتە ءجۇرىپ ۇلدارىن, ۇلتىن, قازاق ايەلىنىڭ قاستەرلى بەينەسىن, اق جاۋلىقتىڭ كيەسىن ساقتاپ قالدى. قازاق پوەزياسىنداعى انا جايلى ەڭ ۇزدىك جىرلاردى, سول جىرلارعا كەيىپكەر بولعان انالار تاعدىرىن قابىل الىڭىزدار.

تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ اناسى - جىبەك انا

جىبەك انا

قاسىمنىڭ اناسى وگەي اكەنىڭ قاھارىنان ىعىپ, بالاسىنا مەيىرىن قاندىرىپ اس بەرە الماي, مەيىرلەنىپ سۇيە الماسا, تولەگەننىڭ اناسى دا وسى كۇيدى كەشتى. «بالام, سەن مىنا نارەستەنى ۋىزعا تويدىرماساڭ بولمايدى, ايسۇلۋدىڭ ەمىزبە دەگەنىنە قاراماي, جاسىرىپ, ول جوقتا ەمىزىپ, ۋىزعا, تىم بولماسا, ءۇش-ءتورت رەت تويعىزىپ قوي» دەيدى جىبەك اناعا ەنەسى. سوندا قايران انا شاقالاقتىڭ وڭاشا قالعان ءساتىن اڭدىپ ءجۇرىپ, ۇرلانا ەمىزەدى ەكەن. مۇنىڭ سەبەبى, ءتۇۋ تەرەڭدە جاتىر. بۇل تۇستا وسپان سەكىلدى اكەنىڭ وسپادار قىلىعى جوق, تولەگەن اناسىنىڭ بايبىشەگە بەرگەن ۋادەسى بار. سول ۋاعدانىڭ سەرتىنەن اسىپ كەتە الماي قور بولادى.

تاعدىرى تالقىعا, بارى تالاۋعا تۇسكەن جىبەك انا ءامۋداريا اسىپ, تولەگەننىڭ اكەسى ايبەرگەنگە قوسىلعانعا دەيىن كوز جاسى سورعا تۇسكەن تامشىداي كەرمەك تاتىعان جان ەكەن. ءوز ەركى وزىندە بولماعان قازاق قىزى ءومىرىنىڭ كۇنگەيى – بۇلتتان سىعالاعان جاسقانشاق ساۋلەدەي عانا زامان ەمەس پە ەدى ول؟!. امەڭگەرلىكپەن ءارى-ءسارى كۇيگە تۇسكەن تاعدىرىنىڭ زارىنان ايبەرگەننىڭ كورگەن ايان ءتۇسى عانا اراشالاپ قالادى. «ايبەرگەن, سەنىڭ قاسىڭا كەلىپ قونعان كۇڭنىڭ قالتاسىندا التىن قانجار بار, سونى نەگە المايسىڭ؟». مىنە, وسى ءتۇس, وسى التىن قانجار – تولەگەننىڭ كورەر جارىعى, بولاشاق ۇلى اقىننىڭ تاعدىر باستاۋى بولدى. «مەن جاراقات سالماعان سەمسەر ەدىم, سوندىقتان جارقىلدايمىن, ايتپەسە وتپەس تە ەدىم» دەپ تولەگەننىڭ ءوزى كەيىن جىرلاعانداي, قازاق ولەڭىنىڭ التىن قانجارى – قۇسالى انانىڭ قۇرساعىنا بىتكەن ەكەن:

ارمانىڭدى اقتارمىن با جۇرەگىمدە تەربەسەم؟

ايعا ءسىڭىلى, قارىنداسسىڭ قاسيەتتى جەرگە سەن.

مەن ءوزىڭدى تەڭدەسى جوق قۇدىرەت دەپ تۇسىنەم,

سەندىك قۋات مىڭ ەسە ارتىق

 جەردىڭ تارتۋ كۇشىنەن.

سۇلۋ الەم, الەم سۇلۋ سەن جاراتقان اداممەن,

كوك جولىنىڭ قارسىلىعىن قاعىپ تاستاپ

بارام مەن.

سەندىك قۋات بولار, بالكىم, باسىن ءيدى كوك ماعان,

اركەز سەنەن تۋعانىمدى ەسىمە السام, توقتامان.

ال ۇمىتسام, ۇمىت بولىپ قالارىمدى بىلەمىن,

ۇمىت قالماۋ ءۇشىن مەنىڭ شارق ۇرادى جۇرەگىم.

شات ءجۇرىپ-اق قاس قاققانشا بولامىن مەن

 شەرمەندە,

جەتىم ەمەس كەي انانىڭ جەتىمدىگىن كورگەندە,

كوز الدىمدا جاس دوڭگەلەپ بۋلىعام دا ىزادان,

ماعان ءتىپتى ءسوز كەلمەيتىن ۇياتتاردان قىزارام.

بۇل دۇنيەگە ونسىز داعى كەتكەن جوق پا كوپ ەسەڭ,

و, انالار, كەي پاسىقتى جاراتاسىڭ نەگە سەن؟!

تاسباۋىرلار دۇنيەگە كەلسىن دە, تەز كەتسىن دە,

الدە وزگەلەر وندايلاردان جيىركەنسىن دەيسىڭ بە؟

قاي كەۋدەنى جىلىتادى لاپىلداعان وتپەنەن,

ءوز كەۋدەسىن جىلىتۋعا قۇدىرەتى جەتپەگەن.

اناڭ ساعان كەرەك بولسا, بالاڭا دا سەن كەرەك,

كەزەكپەنەن اۋىساتىن عۇمىر عوي بۇل دوڭگەلەك.

انا كەرەك, و, ادامدار, انا كەرەك ادامعا,

اناسىزدار اڭ سياقتى كۇن كەشىپ ءجۇر عالامدا.

پىكىرىمدى ۇناتپاعان تاپتىق تا دەر دانانى,

دانالىقتىڭ قاجەتى جوق سىيلاۋ ءۇشىن انانى!

 

ەرلان ءجۇنىس,

ميراس اسان,

مارجان ءابىش.

سوڭعى جاڭالىقتار