بۇگىندە ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋدىڭ مازمۇنى جاڭارىپ, جاڭاشا كوزقاراس پايدا بولدى. وسىعان بايلانىستى ۇستازدار الدىندا وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن ۇنەمى جاڭارتىپ وتىرۋ جانە تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ, ونى ءتيىمدى قولدانا ءبىلۋ مىندەتى تۇر. وسى رەتتە اياگوز قالالىق قازاق مەكتەپ ليتسەيىنىڭ جۇمىسىنا توقتالعىم كەلەدى.
مەكتەپ-ليتسەيى 1992 جىلى قىركۇيەك ايىندا اشىلعان. 2006 جىلدىڭ 11 قازانىندا مەكتەپتىڭ ستاتۋسى «اياگوز قازاق مەكتەپ-ليتسەيى», 2012 جىلى «قالالىق قازاق مەكتەپ-ليتسەيى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى بولىپ وزگەرتىلگەن. 2014 جىلى ءبىلىم ورداسى «جىلدىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەسى – 2014» اتانعان.
اياگوز قالالىق قازاق مەكتەپ-ليتسەيى – ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمەن قاتار اشىلعان جاڭا تۇرپاتتى مەكتەپ رەتىندە سوڭعى 20 جىلدا اياگوز اۋدانىنىڭ ءبىلىم سالاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان, بالا دارىندىلىعىن دامىتۋ ورتالىعى بولىپ تانىلىپ جۇرگەن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى. مەكتەپتە ءبىلىم الۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. تەحنيكالىق جاعى دا ابدەن جاساقتالعان. ال ءبىلىم بەرۋشى ۇستازداردىڭ سانى مەن ساپاسى دا جىل سايىن ارتۋدا. جوعارى ساناتتاعى ۇستازدار سانى – 24, ءبىرىنشى ساناتتا – 18, ەكىنشى ساناتتا – 19, ساناتى جوق, جاس ماماندار سانى – 14.
ءبىلىم مەن بىلىكتىلىكتى, تاربيە مەن ونەر جولىندا جۇمىلا قىزمەت ەتەتىن مەكتەپتە ءبىلىم الۋشىلار سانى دا جەتەرلىك. بۇگىنگى كۇنى 640 ءبىلىم الۋشىلارى بار ليتسەيدە ءبىلىم ساپاسى جىلدان-جىلعا جوعارىلاپ كەلەدى. سوڭعى ءۇش جىلدىق كورسەتكىشتىڭ ءوزى ءبىزدىڭ سوزىمىزگە دالەل بولا الادى. ۇبت كورسەتكىشى بويىنشا ليتسەي سوڭعى 10 جىلدا اۋدان رەيتينگىسى بويىنشا 1 ورىندا كەلەدى.
سوڭعى بەس جىلداعى «التىن بەلگى» يەگەرلەرى – 53 بولسا, «ۇزدىك اتتەستات» يەگەرلەرى – 23. ال 2018-2019 جىلعى ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستاعى ەڭ جوعارى 137 باللدى مەكتەپ تۇلەگى ءارى «التىن بەلگى» يەگەرى احمەتجان مۇحاممەد-ءالى العان. سونىمەن قاتار بيىلعى مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ ۇبت ناتيجەسى بويىنشا ورتاشا باللى – 113,7. وسىعان قاراپ مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ قانشالىقتى جوعارى ەكەنىن كورە الامىز. بۇل – ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا ليتسەي ۇجىمى توككەن ماڭداي تەردىڭ اقتالعانى.
كەمەل بىلىمگە جەتۋ جولىندا مەكتەپتە اۋقىمدى مىندەتتەر العا قويىلعان. بۇگىندە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلعا ارنالعان باعدارلاماسى اياسىندا وقۋشىلاردىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ەنگىزۋ جۇمىستارى اتقارىلۋدا. وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق پاندىك وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالار, ونەر بايقاۋلارى مەن ينتەللەكتۋالدىق, سپورت سايىستارىنداعى وقۋشىلار مەن ۇستازداردىڭ ناتيجەلەرىن دامىتۋ نازاردان تىس قالعان ەمەس. وعان ءار جىلدارداعى بولگاريا, سانكت-پەتەربۋرگ, الماتى قالالارىندا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي جوبا بايقاۋىندا ماتەماتيكا جانە ءپانى بويىنشا جەڭىسكە جەتكەن ا.قاناەۆ, ل.سادىرباەۆا, ع.تلەۋكەنوۆا جانە بيولوگيا بويىنشا ە.بيبولوۆ سياقتى تۇلەكتەرىمىزدىڭ 3 ورىن يەگەرى اتانۋى دالەل. ليتسەي تۇلەكتەرى ءوز بىلىمدەرىن ۇلىبريتانيا, رۋمىنيا, اقش, قىتاي, تۇركيا, رەسەي, شۆەيتساريا سياقتى ەلدەردە جالعاستىرىپ, قازىرگى تاڭدا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ كوركەيۋى جولىندا ءتۇرلى سالالاردا ەڭبەك ەتۋدە.
سونىمەن بىرگە پەداگوگيكالىق ۇجىنىڭ كاسىبي ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ارقىلى الەمدىك ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنە جەتۋ دە كوزدەلگەن. وسى ارقىلى ليتسەي تۇلەكتەرىنىڭ ءبىلىم ساپاسىن جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزىپ, باسەكەگە قابىلەتتى, ءومىر بويى ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە دايىن, شىعارماشىل ويلاي الاتىن, ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى تۇرا الاتىن قۇقىقتىق ساۋاتتى, ۇلتتىق قۇندىلىق پەن وتباسىلىق تاربيە قۇندىلىعىن جوعارى قوياتىن, پاتريوتتىق رۋحى بەرىك «ماڭگىلىك ەل» تۇلعاسىن تاربيەلەۋ – مەكتەپتىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى. قازاقستاننىڭ بولاشاق دامۋىنا وزىندىك ۇلەس قوساتىن تاماشا, تالانتتى شاكىرتتەر تاربيەلەپ وتىرعان اياگوز «قالالىق قازاق مەكتەپ-ليتسەيى» كمم 2002, 2012, 2016 جىلدارى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكاداعى ەڭ كوپ گرانت يەگەرلەرىن انىقتاۋ رەيتينگىسىندە ءۇش رەت «ەڭ كوپ گرانت يەلەنگەن 100 مەكتەپ» قاتارىنا ەنگەن.
2012-2013 وقۋ جىلى قورىتىندىسى بويىنشا اياگوز قازاق مەكتەپ-ليتسەيى وبلىس مەكتەپتەرى اراسىندا وتكەن «ۇزدىك ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى» سايىسىندا «جىل مەكتەبى» اتانىپ, سول كەزدەگى وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆتىڭ قولىنان تامىز ءماسليحاتىندا 14 ميلليون 928 مىڭ تەڭگە گرانت جەڭىپ العان. سونىمەن بىرگە 2014 جىلى ۇلتتىق ستاتيستيكا ورتالىعىنىڭ جىلدىق ساراپتاماسى بويىنشا ۇزدىك 50 مەكتەپ قاتارىنا ەنىپ, «2014 جىلدىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەسى» اتانسا, 2015-2016 وقۋ جىلىندا وتكىزىلگەن وبلىستىق پاندىك وليمپيادا قورىتىندىسى بويىنشا 10 ليتسەي وقۋشىلارىنى جۇلدەلى ورىن يەلەنۋى ناتيجەسىندە «ۇزدىك اۋىل مەكتەبى - 2016» نوميناتسياسىن العان.
ءوزىنىڭ پەداگوگتىك شەبەرلىگىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ وتىراتىن, ۇشقىر ويلى ۇستازدار پەداگوگيكالىق وليمپيادالار مەن سايىستار, عىلىمي كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ, جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇر. سوڭعى بەس جىلدا 20-عا جۋىق مۇعالىم حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ, باياندامالارى كونفەرەنتسيا ماتەريالدارى جيناعىنا ەنسە, 40 مۇعالىم اۋداندىق پەداگوگيكالىق وليمپيادا مەن كاسىبي بايقاۋلاردا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنگەن.
اياگوز قازاق مەكتەپ-ليتسەيى اشىلعاننان باستاپ بالانىڭ جەكە باس ەرەكشەلىكتەرىنىڭ دامۋىنا جول اشۋ, شىعارماشىلىق تۇلعا قالىپتاستىرۋى, جاڭا زامانعا بەيىمدەلگەن ءجاسوسپىرىمدى, ءوز جۇمىسىن شىعارماشىلىقپەن ۇيىمداستىرا بىلەتىن مۇعالىمدەردى دايىنداۋ, جاڭا ءتيپتى مەكتەپتىڭ ۇلگىسىن قۇرۋ ماقساتىن الدىنا قويدى. دارىندى بالالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا ليتسەيدە 2002 جىلى «دارىن» عىلىمي-پراكتيكالىق كابينەتى اشىلعان بولاتىن, 2013 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, زامان تالابىنا ساي قايتادان جابدىقتالدى. كابينەتتە وقۋشىلاردىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىنىڭ فوتو كورمەسى مەن ماراپاتتاۋلارى, جۇلدەگە يە بولعان عىلىمي-زەرتتەۋ ءجۇمىستارى جيناقتالعان. «XXI عاسىر كوشباسشىسى», «تاڭعاجايىپ الاڭ», «اتا جۇرت», ء«بىلىم بيرجاسى», ت.ب. سياقتى ينتەللەكتۋالدىق ويىندار, دەبات جۇرگىزۋگە جاعداي جاسالعان.
الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, دارىندىلىقتى ىزدەستىرۋ, ەڭ اۋەلى ادامنىڭ كاسىبي دامۋىنا باعىتتالعان. ويتكەنى, مەكتەپ قابىرعاسىنداعى ءاربىر دارىندى بالا – بولاشاقتا جاس مامان ءوز ەلىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوساتىن تۇلعا. وسى ورايدا ليتسەيدىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ءبىرى – جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىس. سەمەي قازاق قارجى-ەكونوميكالىق اكادەمياسىنان, سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن, سەمەي قالاسىنداعى شاكارىم اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, س.امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ-دان كەلگەن وقىتۋشىلار ەكونوميكا, مەديتسينا, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسى قىزىقتىراتىن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا كاسىپتىك باعدار بويىنشا ارنايى كۋرس جۇرگىزۋىمەن قاتار وقۋشىلاردىڭ جانە ۇستازدارىمىزدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا دا جەتەكشىلىك ەتەدى.
ءبىلىم بار جەردە تاربيەنىڭ دە قاتار جۇرەتىنى انىق. مەكتەپ قابىرعاسىندا تاربيە مەن بىلىمگە قاتتى نازار اۋدارىلادى. تاربيە جۇمىسىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ ءبىرتۇتاس ىرگەتاسىن جانە جالپى ادامزاتتىق بىرىكتىرۋشى ماقسات جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قۇرايتىن «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق يدەياسى مەن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى مەملەكەتتىك ماڭىزى باعدارلاماسى اياسىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرگەن, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا جاعدايىندا تابىستى ەڭبەك ەتەتىن, ەلىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى جوعارى, قوعامنىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىن تاربيەلەۋ بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا ءار وقۋشىنىڭ جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋى ءۇشىن جۇرگىزىلەتىن ءتۇرلى ۇيىرمەلەر مەن سپورت سەكتسيالارىنىڭ ماڭىزدىلىعى زور. ءارى دەنساۋلىقتى ساقتاۋعا, ونى نىعايتۋعا باعىتتالعان ساۋىقتىرۋ جولىنداعى بەلسەندى ءىس-ارەكەتتەرىمەن تانىلىپ جۇرگەن, سپورتتى وزىنە سەرىك ەتكەن وقۋشىلار از ەمەس. مەكتەپ-ليتسەي وقۋشىلارى ونەردەن دە قۇر الاقان ەمەس. ولار ءوز شەبەرلىكتەرىن ءتۇرلى ايماقتىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سايىستاردا تانىتىپ ءجۇر.
وقۋشىلاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن وقۋ جىلى بارىسىنداعى دەمالىس ۋاقىتتارىنا ارنايى ءىس-شارالار جوسپارى جاسالىنىپ, «تۋعان ولكە قويناۋىندا» ايدارىمەن ساياحاتتاۋ قولعا الىنعان. ماسەلەن, جيدەبايداعى اباي مۇراجايى, قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ كەسەنەسى, اقشاتاۋداعى د.باباتاي ۇلى مۇراجايى, قاساباي بابا كەسەنەسى, ىرعىزباي اۋليە مەن اقتايلاق, بايعارا بيلەردىڭ باسىنا بارىپ ءتاۋ ەتۋ – ليتسەي وقۋشىلارىنىڭ بۇلجىماس داستۇرىنە اينالعان.
سونىمەن بىرگە رەسپۋبليكالىق «مەكتەپكە جول», وبلىس بويىنشا «جۇرەكتەن جۇرەككە» اكتسيالارىنا بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ, مەكتەپ-ليتسەي ۇستازدارىنىڭ جانە ىقتيمال دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان, اتا-اناسىنىڭ بىرىنەن ايىرىلعان, كوپ بالالى وتباسىنان شىققان وقۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋ ءداستۇرلى شارالارعا جاتادى. ارينە, اتالعان قايىرىمدىلىق اكتسيالارى «قامقورشىلىق» كەڭەسىنىڭ جۇمىس ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, ليتسەي تۇلەكتەرى دە ءوزى تۇلەپ ۇشقان التىن ۇيالارىنان قول ۇزبەي, مەرەيلى باسقوسۋلاردا قوماقتى كومەك كورسەتىپ, مەكتەپ-ليتسەيدىڭ زاماناۋي بەزەندىرىلۋىنە, جابدىقتالۋىنا ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى.
مىنە, جوعارىدا اتالعان جەتىستىكتەر ناتيجەسىندە ۇجىمنىڭ ەڭبەگى اقتالدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. سەبەبى, 2018 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە 600 ورىندىق زاماناۋي جاڭا عيمارات سالىندى. ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن مەكتەپ-ليتسەي عيماراتى «تۋعان جەر» جوباسىنىڭ اياسىندا بوي كوتەرگەن ماڭىزدى كەشەن. قازىرگى تاڭدا 228 ورىندىق اكت زالى, ءساندى اسحانا, كەڭ سارايداي سپورت زالى, شەبەرحانا, كىتاپحانا, IT كابينەت, زاماناۋي جابدىقتالعان حيميا, فيزيكا, بيولوگيا, ينفورماتيكا, ت.ب. كابينەتتەر وقۋشىلاردىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا جۇمىس ىستەۋدە.
مەكتەبىمىز وتە جىلى, تازا, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, اتا-انالار مەن ۇستازداردى, وقۋشىلاردى قۋانىشقا بولەۋدە. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى سانالاتىن جاس ۇرپاقتىڭ قامىن ويلاپ, مەكتەپتى سالۋ بارىسىندا شىنايى ىقىلاسىمەن ناعىز پاتريوتتىق تانىتقان ساۋلە جۇماشقىزى مەن ول باسقاراتىن «ازيا» جشس-ءنىڭ جۇمىسشىلارىنا مەكتەپ-ليتسەي وقۋشىلارىنىڭ اتا-انالارى اتىنان بىلدىرەر العىسىمىز شەكسىز. سەبەبى قاي ۋاقىتتا بولماسىن جەردىڭ شالعايلىعىنا, ياعني, سەمەي مەن اياگوزدىڭ اراسى 360 شاقىرىم ەكەندىگىنە دە, كۇننىڭ قاپىرىق ىستىق يا اياز ەكەندىگىنە دە قاراماي, ايتىلعان ءوتىنىشتى قاناعاتتاندىرىپ, بىرنەشە كابينەتتەردىڭ لينولەۋمىن, حيميا كابينەتىنىڭ پارتالارىن اۋىستىرىپ, قابىرعالاردى تەگىستەپ, كافەلدەردى جوندەپ, ەسىك الدىنىڭ اسفالتىن جايىپ, ءوز ىستەرىنە سونشالىق جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعاندارى بۇل كىسىلەردىڭ ءوز ىستەرىنىڭ ناعىز ماماندارى, ەڭبەكسۇيگىش, ۇلتجاندى ەكەنىن تانىتسا كەرەك. باستاعان ءىستى سوڭىنا دەيىن تياناقتى ورىنداپ, وزدەرىنىڭ جاعدايلارىن ەمەس, ەل بالاسىنىڭ جاعدايىن ويلاپ, حالىق ءۇشىن تەر توگىپ جۇرگەن بەيبىت زاماننىڭ مايتالماندارى دەسە دە بولادى دەپ ويلايمىن.
ءسوزىمدى قورىتىندىلاي كەلە بۇل جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا مەنىڭ كوكەيگە تۇيگەنىم: الدىمىزعا ءبىر ماقسات قويا وتىرىپ, سول ماقساتقا جەتۋ جولىندا شاكىرتتەردىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ, ارەكەتتەندىرە ءبىلۋ شەبەرلىگىنە جەتسەك, ەگەمەن ەلدىڭ ۇل-قىزدارى ءبىلىمدى دە بىلىكتى بولىپ شىقپاق. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى, ىرگەسى مىقتى ەل بولامىز. ۇستازدىقتىڭ ۇلى جولىندا ءوزىمنىڭ بار كۇش جىگەرىمدى سالىپ, ەلىمە پايدامدى تيگىزىپ جاتسام, بۇل عالامدا ودان ارتىق باقىت جوق دەپ ويلايمىن.
ا.قاسىمجانوۆ,
اياگوز قالالىق قازاق مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ ديرەكتورى,
«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى,
شىعىس قازاقستان وبلىسى.
