ول 1866 جىلى 25 ناۋرىزدا سەمەي وبلىسى قارقارالى ۋەزى توقىراۋىن بولىسىنىڭ 7-ءشى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. بۇل قازىرگى جەزقازعان وبلىسى, اقتوعاي اۋدانىنا قاراستى قاراتال اۋىلى. ول قازاقتىڭ اقىرعى حانىنىڭ ءبىرى بوكەيدەن تاراعان ۇرپاقتىڭ ءتورتىنشى بۋىنى, بوكەي حاننىڭ شوپشەگى.
ءاليحان بوكەيحان – XX عاسىردىڭ باس كەزىندە قازاق دالاسىندا كەڭىنەن قانات جايعان ۇلت-ازاتتىق «الاش» قوزعالىسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە جەتەكشىسى, الاشوردا ۇلتتىق اۋتونومياسى حالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولدى.
سونداي-اق ەكونوميست, تاريحشى, ەتنوگراف, ادەبيەتانۋشى رەتىندە تانىلدى. قازاق ەگىنشىلىگى مەن مال شارۋاشىلىعى, سونىڭ ىشىندە قازاقتىڭ سيىر, قوي جانە جىلقى شارۋاشىلىعى تۋرالى ىرگەلى زەرتتەۋلەر جاريالادى. قازاق تاريحى, ەتنوگرافياسى, ادەبيەتى مەن فولكلورى تۋرالى جۇزدەگەن ماقالالار جازىپ, «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ», «ەر تارعىن», «ەر سايىن» سەكىلدى حالىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ بىرنەشە ۇلگىلەرىن جيناقتىپ, باسپا بەتىنە شىعاردى.
1937 جىلدىڭ 27 قىركۇيەگىندە قازاقستان كەڭەستىك رەسپۋبليكالار وداعى جوعارعى سوتىنىڭ اسكەري كوللەگياسى «ۆوزگلاۆليال كونتررەۆوليۋتسيوننۋيۋ بوربۋ پروتيۆ سوۆەتسكوي ۆلاستي, ۋستونوۆيل سۆيازي س رۋكوۆوديتەليامي تەرروريستيچەسكوگو تسەنترا ۆ كازاحستانە ي ۆ موسكۆە» دەگەن جالعان ايىپپەن قازاقتىڭ ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ نەگىزىن قالاعان اسا كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, عۇلاما عالىم ءاليحان نۇرمۇحامەد ۇلى ەلىنەن تىس جەردە – ماسكەۋدە ءولىم جازاسىنا كەسىلسىن دەگەن ۇكىم شىعاردى.
