باستى ماقسات – قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس جوباسى مەن وعان ىلەسپە زاڭ جوباسىنىڭ بارشا قازاقستاندىققا قاجەتتى دە ماڭىزدى ەكەنىن, وسى كودەكس جوباسى حالىق اراسىندا كوپ تالقىلانعانىن اتاپ ءوتتى.
– دەپۋتاتتارىمىز ايماقتارعا ساپارى كەزىندە وسى ماسەلە باستى نازاردا بولدى. ارنايى جۇمىس توپتارى, كەڭەيتىلگەن وتىرىستار ۇيىمداستىرىلدى. وسى كودەكس بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن ماجىلىستە Nur Otan پارتياسىنىڭ فراكتسيا وتىرىسى دا ءوتتى. وسى شارالاردا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس-پىكىر زاڭ جوباسىن قابىلداۋ كەزىندە ەسكەرىلدى. ناتيجەسىندە, كودەكستىڭ ءاربىر نورماسى جان-جاقتى تالقىلانىپ, كوپتەگەن ماسەلە ءوز شەشىمىن تاپتى. اسىرەسە تسيفرلى تەحنولوگيانى ەنگىزە وتىرىپ, مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن كۇشەيتۋ, دونورلىق ماسەلەسى, انا جانە بالا دەنساۋلىعىن ساقتاۋ بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سونىڭ ارقاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بۇرىنعىدان بولەك زامان تالابىنا ساي جاڭا زاڭ ماقۇلداندى دەۋگە بولادى, – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.
ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس جوباسى جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسكەردىڭ دەنساۋلىق ءۇشىن ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى مەن قوعامدىق دەنساۋلىقتى ساقتاۋدى كۇشەيتۋگە, مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا, مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتۋ, دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ اينالىسى سالالارىندا باقىلاۋدى جەتىلدىرۋگە, مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
اتالعان قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ تانىستىرىپ, جوبا اشىق نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر پورتالىندا 2019 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ تالقىلانعانىن, وسى ارقىلى ازاماتتاردان تۇسكەن 3 مىڭنان اسا ۇسىنىس جۇمىس توپتارىندا قارالعانىن جەتكىزدى.
– كودەكس جوباسىنا بۇرىن زاڭنامادا قامتىلماعان جاڭا باپتار ەنگىزىلدى. مىسالى, سالاارالىق ارەكەتتەستىك ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتىندا قوعامدىق دەنساۋلىق سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتتەرى ايقىندالدى. جۇمىسكەرلەر اراسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن پروفيلاكتيكا باعدارلاماسىن ازىرلەپ ىسكە اسىرۋ, سالاماتتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە جۇمىسكەرلەردى سكرينينگتەردەن وتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى كوزدەلگەن. سكرينينگتەن ءوتۋ ءۇشىن مىندەتتى الەۋمەتتىك دەمالىستار قاراستىرىلادى. جۇرگىزۋشى قۇقىعىن الۋ كەزىندە العاشقى كومەك كورسەتۋ داعدىلارىن ۇيرەنۋ مىندەتتەلەدى. قورشاعان ورتانىڭ حالىق دەنساۋلىعىنا اسەرى, ونىڭ ىشىندە شۋ جانە لاستانعان اۋا ماسەلەلەرى رەتتەلدى. قازىرگى تاڭدا جاسوسپىرىمدەر مەن جاستارعا مەديتسينالىق كومەك قۇپيا كورسەتىلمەيدى. وسىعان وراي بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ ءوز ەركىمەن مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋ مۇمكىندىگى ەسكەرىلدى. «مەكتەپ مەديتسيناسى» ۇعىمى زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلدى. سونىمەن قاتار پسيحيكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ, سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىقتىڭ, قۇمار ويىنداردىڭ پروفيلاكتيكاسى جونىندەگى نورمالار رەتتەلدى. ءبىلىم بەرۋ جانە ءتۇسىندىرۋ ءىس-شارالارىن وتكىزە وتىرىپ, تاربيە الۋشىلار مەن وقۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا اتا-انالار مەن پەداگوگتاردى تارتۋ بويىنشا نورمالار رەگلامەنتتەلدى, – دەدى مينيستر.
بۇعان قوسا ۆەدومستۆو باسشىسى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلى ەنگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتارعا ءتيىمدى, ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە سىرقاتتانۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋ ماقساتىندا كودەكس جوباسىندا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى جۇيەسى قاراستىرىلعان. بۇل جۇيە – بارلىق دەڭگەيدە پاتسيەنتتەر اعىمىن باسقارۋعا جانە ستاتسيونارلاردا كەز كەلگەن بەيىندەگى پاتسيەنتتەردى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار كودەكس جوباسىندا مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جانە ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىنداعى مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمىن انىقتاۋ قاعيدالارى رەگلامەنتتەلگەن. مەديتسينالىق كومەكتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ستاندارتتاۋدىڭ بىرىڭعاي تاسىلدەرى جاسالادى, ترانسپلانتاتسيا ينستيتۋتى جەتىلدىرىلەدى, مەملەكەتتىك باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. ناتيجەسىندە, مەديتسينالىق كومەك قالالىق جانە اۋىلدىق جەرلەردە قولجەتىمدى بولادى, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ پروتسەستەرى ستاندارتتالادى, ۇسىنىلاتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى.
باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار – تيىمدىلىك كەپىلى
دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋدىڭ نەگىزگى شارتتارىنىڭ ءبىرى – سالانى باسەكەگە قابىلەتتى ماماندارمەن, قاجەتتى عىلىمي-زەرتتەۋلەرمەن جانە يننوۆاتسيالارمەن قامتاماسىز ەتۋ. مەديتسينالىق كادرلاردىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ ماقساتىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇزدىكسىز ينتەگراتسيالانعان مودەلىن, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تاۋەلسىز باعالانۋىن جانە تۇلەكتەردىڭ كاسىبي دايارلىعىن ەنگىزۋ كوزدەلدى. كودەكستىڭ جوباسى بيوبانكتەردىڭ, بيوەتيكالىق كوميسسيالاردىڭ قۇرىلۋى مەن پايدالانىلۋىن جانە ەتيكا ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ ءرولى مەن مارتەبەسىن رەتتەيدى. مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى, ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكالار مەن بىرىكتىرىلگەن اكادەميالىق مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن ودان ءارى دامىتۋ كوزدەلەدى. ناتيجەسىندە, مەديتسينالىق كادرلاردى دايارلاۋ ساپاسى ارتادى, قولدانبالى جانە ىرگەلى زەرتتەۋلەردىڭ دامۋى قامتىلادى, گەندىك ينجەنەريا مەن دەربەستەندىرىلگەن مەديتسينانىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
جوبانى تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتات باقىتگۇل حامەنوۆا مينيستردەن تسيرفلاندىرۋ كەزىندە ادامداردىڭ جەكە دەرەكتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى قانشالىقتى ساقتالعانىن سۇرادى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە ەلجان ءبىرتانوۆ ەمدەلۋشىنىڭ مالىمەتىنە تەك قانا ونى ەمدەيتىن دارىگەر عانا قول جەتكىزە الاتىنىن, وسى كودەكس قابىلدانعاننان كەيىن ارنايى نورماتيۆتىك اكتىمەن ءار تسيفرلى دەنساۋلىق جۇيەسى نىساندارىنىڭ ەرەكشە قۇقىعى بولاتىنىن, ولاردىڭ ايرىقشا كودى بەكىتىلەتىنىن العا تارتتى.
سونداي-اق دەپۋتات بەكبولات تىلەۋحان زاڭ ارقىلى ۆاكتسينا سالدىرۋدى مىندەتتەۋدى سىنعا الدى. ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ ۆاكتسيناتسيانى مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋ قادامى ينفەكتسيالىق اۋرۋلار بويىنشا باسقا ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا نەگىزدەلگەنىن ايتتى.
جالپى وتىرىستا پارلامەنت ءماجىلىسى جانە سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە انا مەن بالانى قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان بۇل زاڭ جوباسى تەرروريستىك ارەكەتتەن زارداپ شەككەن بالالاردى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, ولاردى قايتارۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا, وسىنداي بالالارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋگە جانە كوپ بالالى وتباسىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋعا باعىتتالعان.
دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ تەرروريستىك ارەكەتتەن زارداپ شەككەن بالالاردى الەۋمەتتىك وڭالتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سالاارالىق ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى قۇزىرەتىن بەكىتىپ بەرۋ نورماسىنىڭ رەداكتسياسىن جاقسارتۋعا, سەگىز جانە ودان كوپ بالالار ءۇشىن 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جاردەماقى تولەۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
سونىمەن قاتار بۇل جيىندا ءماجىلىستىڭ سالالىق كوميتەتتەرى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل جانە سالىق سالۋ جانە ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جەتىلدىرۋ تۋرالى زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الدى.
جالپى وتىرىس سوڭىندا دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا بىرنەشە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. اتاپ ايتقاندا, دەپۋتات ساكەن قانىبەكوۆ ەلدەگى سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ پروبلەمالارىنا, شاۆحات وتەمىسوۆ جايىق-ورال ترانسشەكارالىق وزەنى باسسەينى ەكوجۇيەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى. ال ايقىن قوڭىروۆ كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى تۋرالى ايتسا, ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ «قازاق ساڭىراۋلار قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى.
