ەندەشە بۇل قانداي اۋرۋ؟
كوروناۆيرۋستار – جانۋارلار مەن ادامدار اراسىندا تارالعان ۆيرۋستاردىڭ ۇلكەن توبى.
جاڭا كوروناۆيرۋس اۋرۋى العاش رەت 2019 جىلى قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا انىقتالعان رەسپيراتورلىق دەرت. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بۇل ىندەتكە شالدىققانداردىڭ كوپشىلىگى – تەڭىز ونىمدەرى مەن جانۋارلاردىڭ ءىرى نارىعىمەن بايلانىستا بولعان ادامدار. بۇل – جۇقپالى اۋرۋ. الەمنىڭ 70-تەن استام ەلىنە تاراعان ىندەتتەن ساقتانۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى الدىن الۋ جۇمىستارىن كۇشەيتىپ وتىر.
2019-nCoV كوروناۆيرۋستىڭ ەمى بار ما؟
قازىرگى تاڭدا ارنايى ەمى جوق. اۋرۋ تىركەلگەن ەلدەردە سيمپتوماتيكالىق ەمدەۋ جۇرگىزۋدە.
2019-nCoV ۆاكتسيناسى بار ما؟
ازىرگە ۆاكتسينا جوق.
ءجيى قويىلاتىن سۇراقتار:
كوروناۆيرۋس دەگەن نە؟
كوروناۆيرۋس ادامداردىڭ دا, جانۋارلاردىڭ اراسىندا دا كەزدەسەدى. 2019 جىلى بەلەڭ العان جاڭا ۆيرۋس (COVID-2019) العاش قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا انىقتالدى. بۇل ينفەكتسيانى جۇقتىرعاندار كوروناۆيرۋستىق پنەۆمانياعا شالدىعادى.
ۋحان قالاسىندا ىندەت العاش ورشىگەن كەزدە سىرقاتتانعانداردىڭ كوبى تەڭىز ونىمدەرى مەن جانۋارلار ساتىلاتىن ۇلكەن بازارلارعا بارعان. ياعني ينفەكتسيا باستاپقىدا جابايى جانۋارلاردان جۇققان بولۋى مۇمكىن.
الەمدە بۇرىن-سوڭدى كوروناۆيرۋسقا ۇقساس اۋرۋ بولدى ما؟
كوروناۆيرۋس بۇعان دەيىن دە الەمدى الەككە سالعان. وسى ينفەكتسيا سالدارىنان 2002-2003 جىلدارى الەمنىڭ 37 ەلىندە 8 مىڭنان استام ادام اۋىر وتكىر رەسپيراتورلىق سيندروم (TOPC) نەمەسە SARS-پەن اۋىرىپ, ونىڭ 800-دەن استامى قايتىس بولعان. ەكىنشىسى, تاياۋ شىعىس رەسپيراتورلىق سيندرومى نەمەسە MERS. 2012 جىل مەن 2020 جىلدىڭ قاڭتارى ارالىعىندا 27 ەلدە 2 مىڭنان استام ادام سىرقاتتانىپ, ونىڭ 780-ءى كوز جۇمدى.
كوروناۆيرۋس قالاي جۇعادى؟
كوروناۆيرۋس ادامنان ادامعا اۋا ارقىلى جوتەلگەندە, تۇشكىرگەندە جانە سويلەگەندە جۇعادى. سونداي-اق ناۋقاس پايدالانعان تۇرمىستىق زاتتارمەن جانە اليمەنتارلىق جولمەن (تاماق, سۋ ارقىلى) بەرىلۋى مۇمكىن. اۋا, تاماق ونىمدەرى جانە تۇرمىستىق زاتتاردان دا جۇعادى.
كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانى تاسىمالداۋشى كىم؟
اۋرۋعا شالدىققان ادام نەمەسە جانۋار.
بۇل ينفەكتسيا قايدان شىقتى جانە قالاي تارادى؟
قىتاي عالىمدارىنىڭ مالىمەتىنشە, كوروناۆيرۋس (COVID-2019) تابيعي رەزەرۆارى جابايى جانۋارلار (جارقاناتتار). ادامدارعا وڭتۇستىك قىتايداعى كوتەرمە ساۋدا بازارلارىنان جۇقتى. بۇل ساۋدا ورتالىقتارىندا جارقاناتتار مەن جانۋارلاردىڭ ەتىنەن ازىرلەنگەن تاماق ونىمدەرى ساتىلادى.
كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ نەگىزگى سيمپتومدارى قانداي؟
قىزۋ, جوتەل, ەنتىگۋ.
ۆيرۋس سىرتقى ورتادا دا ءومىر سۇرە مە؟
كوروناۆيرۋس سىرتقى ورتادا تۇراقسىز. دەزينفەكتسيالىق, قۇرامىندا ءسپيرتى بار زاتتارعا شىدامايدى. 57 گرادۋستان جوعارى تەمپەراتۋرادا دا ولەدى.
ينفەكتسيانىڭ ينكۋباتسيالىق كەزەڭى؟
ينكۋباتسيالىق كەزەڭ (جۇقتىرعان ساتتەن باستاپ اۋرۋ بەلگىلەرى پايدا بولعانعا دەيىن) ەكى كۇننەن 14 كۇنگە دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. كوبىنەسە 2-7 كۇن.
بۇل ينفەكتسيا ەمدەلە مە؟
ازىرگە ارنايى ەمى جوق. ناۋقاستار پاتوگەنەتيكالىق جانە سيمپتوماتيكالىق ەم الۋدا.
ينفەكتسياعا قارسى ۆاكتسينا بار ما؟
قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ينفەكتسياعا قارسى ۆاكتسينا جوق.
كوروناۆيرۋستان قالاي قورعانۋعا بولادى؟ الدىن الۋ شارالارى قانداي؟
الدىن الۋ شارالارى:
- رەسپيراتورلىق اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بايقالعان جاعدايدا مەديتسينالىق ماسكا كيىپ ءجۇرۋ, ونى 2-3 ساعات سايىن اۋىستىرۋ;
- مۇمكىندىگىنشە ادام كوپ جينالاتىن جەرلەرگە بارماۋ;
- رەسپيراتورلىق اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بار ادامدارعا جاقىنداماۋ;
- كەز كەلگەن قوعامدىق ورىننان كەلگەننەن كەيىن جانە تاماق الدىندا قولدى كەم دەگەندە 20 سەكۋند سابىنمەن جۋ نەمەسە قۇرامىندا ءسپيرتى بار سالفەتكالارمەن ءسۇرتۋ;
- ادامنىڭ كوزىنە, مۇرنىنا, بەتىنە جاقىنداماۋ;
- جوتەلگەندە جانە تۇشكىرگەندە اۋىزدى مايلىقپەن جابۋ.
قازاقستاندا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار بار ما؟
بۇگىندە قازاقستاندا جاڭا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ناۋقاس تىركەلگەن جوق.
الەمدە جاڭا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونيا العاش رەت قاشان تىركەلدى؟
جاڭا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا ەڭ العاش 2019 جىلى 8 جەلتوقساندا قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا تىركەلگەن.
قازاقستانعا جاڭا كوروناۆيرۋس تاسىمالدانۋى مۇمكىن بە؟
ينفەكتسيانىڭ تارالۋى ابدەن مۇمكىن. قازاقستاننىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەتى اۋەجايلاردا, تج وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە شەتەلدەن كەلگەن بارلىق ازاماتتاردى ءجىتى تەكسەرۋدە. جولاۋشىلار مەن ەكيپاج مۇشەلەرى تەرمومەتريادان وتەدى.
كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ سيمپتومدارى بايقالعان جاعدايدا قايدا بارۋ قاجەت؟
جەدەل رەسپيراتورلىق ينفەكتسيانىڭ نەمەسە كوروناۆيرۋستىڭ بەلگىلەرى بايقالعان كەزدە مەديتسينالىق مەكەمەگە بارۋ قاجەت. ناۋقاستىڭ جاعدايى ناشارلاسا بىردەن مەديتسينالىق جەدەل جاردەم شاقىرۋ كەرەك. جەدەل جاردەم بريگاداسى كەلگەنشە الدىن الۋ شارالارىن ساقتاڭىز. ياعني وزگە ادامدارعا جاقىنداماڭىز, جوتەل ادەبىن ساقتاڭىز, ماسكا كيىڭىز جانە ءوز بەتىڭىزشە ەمدەلمەڭىز.
جاڭا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونيادان ادام قايتىس بولۋى مۇمكىن بە؟
كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعان ناۋقاستاردىڭ 3 پايىزعا جۋىعى قايتىس بولادى.
