جەتىساي اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەگىلەدى دەپ جوسپارلانعان 78,5 گەكتار جەردىڭ 45,1 گەكتارىنا ماقتا ءدانى سەبىلەدى. ەكىنشى باسىمدىق باقشا داقىلدارىنا بەرىلمەك. بيىل جەتىسايلىق ديقاندار 17 مىڭ گەكتار جەرگە قاۋىن مەن قاربىز ەگۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىننىڭ وزىندە اۋدان بويىنشا 65 593 گەكتار جەر ايدالىپ, 43 961 گەكتار جەرگە پال الىنعان. اۋدان شارۋالارى 1055 گەكتار القاپقا اقپان ايىنان باستاپ قىرىققابات داقىلىن ەككەن. شاردارا اۋدانىنىڭ ديقاندارى دا ماقتاعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. ياعني بيىل اۋداندا 18 مىڭ گەكتارعا اق التىن ءدانى سەبىلەتىن بولادى. ال 10 710 گەكتارعا باقشا داقىلدارى وتىرعىزىلماق. قازىرگى تاڭدا اۋدان ديقاندارى جەر جىرتۋ, ەگىستىكتى دايىنداۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ كەتكەن. ال «تۇرار» اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى اقپان ايىنىڭ اياعىندا 50 گەكتارعا پياز ەگىپتى. تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن 5 جىلدان بەرى ءتيىمدى پايدالانىپ كەلە جاتقان كووپەراتيۆ يەلىگىندە 110 گەكتار جەر بار. سونىڭ بۇگىندە 3,5 گەكتارىنا ەرتە كوكتەمدە پىسەتىن قىرىققابات پەن 12 گەكتارىنا مامىر ايىندا دايىن بولاتىن پياز وتىرعىزىلىپتى. «پيازىمىز مامىر ايىنىڭ ورتاسىندا ءپىسىپ قالادى. قىرىققاباتىمىز دا وسى ۋاقىتتا جينالا باستايدى. نەگىزگى ونىمدەرىمىزدى نۇر-سۇلتان, الماتى سەكىلدى ءىرى قالالارمەن قاتار رەسەي, بەلارۋس ەلدەرىنە جونەلتەمىز», دەيدى كووپەراتيۆ توراعاسى يۋري ان. بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن مول جيناپ, جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەن ءوڭىر بيىل ول جەتىستىكتى ەسەلەي تۇسەتىن بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرماق. مىسالى, تۇركىستان قالاسى ماڭايىندا قالىپتاساتىن ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىندە جالپى قۇنى 27 ملرد تەڭگە بولاتىن 6 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسادى. بۇل جوبالاردىڭ الدى وتكەن جىلى باستالعان. اتاپ ايتقاندا, «تۇركىستان اگرو-ءححى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى 125 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشىنى بىرىكتىرىپ, مىڭ گەكتارعا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن ەنگىزگەن-ءدى. «ساۋران» وندىرىستىك كووپەراتيۆى دە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن مال ازىقتىق داقىلدار ءوندىرىپ, 10 مىڭ باسقا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭىن قامتاماسىز ەتپەك. ياعني «ساۋراندا» دا مىڭ گەكتارعا جوعارى ساپالى تۇقىم, اۋىسپالى ەگىس, جوعارى قارقىندى تەحنيكالارمەن قامتۋ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى قولدانىلادى.
قازىر وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى تۇركىستان ماڭىنداعى ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىندەگى عانا ەمەس, بارلىق اۋداندارداعى 1-2 گەكتار جەرى بار شارۋالاردى وسىلاي ىرىلەنۋگە, بىرىگىپ دامۋعا شاقىرۋدا. بىرىگۋدى قوش كورمەيتىندەر بولسا, وندا سول القاپتان جىلىنا ەكى-ءۇش رەت ءونىم الۋ جوباسى ۇسىنىلماق. مىسالى, تۇلكىباس اۋدانىندا ءبىر جەردەن ەكى ءونىم الاتىن 154 شارۋاشىلىقتىڭ ءتىزىمى جاسالعان. جالپى كولەمى 265,33 گەكتار جەرگە قىزاناق, قيار, جۇگەرى, نوقات, سارىمساق, كارتوپ كوكونىستەرىن وتىرعىزىپ, مول ءونىم الۋ كوزدەلۋدە. جىلىنا 2-3 رەت ءونىم الۋ بويىنشا جۇمىستار بىلتىر دا جۇرگىزىلگەن. ناتيجە بار. «قازىردىڭ وزىندە العاشقىلارى قىرىققاباتتى كەلىسىن 120-150 تەڭگەدەن ساۋدالاپ ۇلگەردى. ولار ءبىرىنشى ونىمدەرىنەن گەكتارىنا 2 ملن تەڭگەدەن تابىس تاۋىپ وتىر. ەكىنشى ونىمدەرىنەن تاعى دا 2 ملن, ءۇشىنشىسى دە سولاي. ياعني ءبىر گەكتاردان 200 مىڭ تەڭگە ورتاشا تابىس تاۋىپ كەلگەن بولسا, ەكى-ءۇش رەت ءونىم الۋ ارقىلى تابىستى 6 ملن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. وتكەن جىلى «1 القاپتان جىلىنا 2-3 ءونىم الۋ جوباسى» بويىنشا عالىمدارمەن بىرلەسىپ, بارلىق اۋداندا جوبانىڭ تيىمدىلىگىن اگروقۇرىلىمدارعا ءتۇسىندىرۋ ناتيجەسىندە 107 جوبا ىسكە اسىرىلعان بولاتىن. بيىل ءاربىر اۋىلدىق وكرۋگتە 10 جوبادان جالپى 1 242 جوبا ىسكە اسىرىلا باستادى», دەيدى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەك بادىراقوۆ.
ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىندەگى كەلەسى جوبا – جوعارى ساپالى تۇقىم, اۋىسپالى ەگىس, جوعارى قارقىندى تەحنيكالارمەن قامتۋ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىمەن الىنعان ونىمدەردى ءارى قاراي قۇس فەرماسىنا وتكىزۋ. بۇل ورايدا جىلىنا ەتتى باعىتتاعى 20 مىڭ توننا قۇس ەتىن وندىرەتىن كەشەن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. قىزىعۋشىلىق تانىتقان ينۆەستور انىقتالىپ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى «اگرارلىق نەسيە» كورپوراتسياسىنا تاپسىرىلعان. ماقۇلدانسا, ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىندە قۇس فەرماسى سالىنادى. بۇدان باسقا مىڭ باسقا ارنالعان ساۋىندى تۇيە كەشەنىن سالۋ, جىلىجاي كەشەنىن دامىتۋ, قارقىندى باۋ ءوسىرۋ, باقشا داقىلدارىن ەگۋ سىندى جوبالار بار. ەكىنشى ءبىر سالالىق باعدارلاما – ماقتا شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ. تابيعي ەرەكشەلىگىنە سايكەس تۇركىستان وبلىسىندا عانا وسەتىن داقىلعا بايلانىستى بىرقاتار وزەكتى ماسەلە دە جوق ەمەس. سۋمەن, تۇقىممەن, اگروتەحنيكامەن قامتۋ, جيناۋ جانە ەڭ وزەكتىسى – ماقتا باعاسى. «وسى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە شىعىپ, «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسە وتىرىپ, قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىمەن ماقتا وڭدەۋ زاۋىتتارىنا قارجى ءبولۋدى ۇسىندىق. بىلتىر بايقاعانىمىز, ماقتا وڭدەۋ زاۋىتتارى ورتاداعى ترەيدەرلىك كومپانيالارعا قىزمەت كورسەتىپ قانا وتىرعان. سوندىقتان زاۋىتتى قارجىلاندىرۋ ارقىلى تارازىدان باستاپ زەرتحاناسىنا دەيىن تولىعىمەن قايتا جاراقتاندىرىپ, شارۋالارعا فيۋچەرلىك قارجىلار تارقاتىپ, ورۋ جۇمىستارىنا كومباينمەن جاردەم بەرىپ, ليۆەرپۋل بيرجاسىنداعى يندەكس بويىنشا شارۋادان ماقتانى قابىلداپ الۋعا جاعداي جاسايمىز», دەيدى باسقارما باسشىسى.
سۋ شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر دە ءوز شەشىمىن تابۋدا. ورداباسى, وتىرار, بايدىبەك اۋداندارى مەن تۇركىستان, كەنتاۋ, ارىس قالالارى ءبىر عانا سۋ كوزىمەن – بوگەن سۋ قويماسى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى. بىلتىر وبلىستاعى سۋ نىساندارىنىڭ بارلىعى رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەن كوممۋنالدىق مەنشىككە وتكىزىلگەن. ءسويتىپ ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن بەس ءىرى سۋ نىسانىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. ونىڭ ىشىندە 60 شاقىرىمىن بەتونداۋ كوزدەلگەن ارىس-تۇركىستان ماگيسترالدى كانالىنىڭ 5 شاقىرىمنان استامى بەتوندالعان. كەڭساي-قوسقورعان سۋ قويماسىن سالۋ, سىرداريادان ماشينالى كانال تارتۋ, شوشقاكول جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, تۇركىستان ماڭايىنداعى بۇرىن جارامسىز بولىپ قالعان 134 تىك درەناجدى ۇڭعىمانى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى وبلىس ورتالىعىنىڭ ماڭايىنداعى اۋدان-قالالاردىڭ سۋ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپپاق. ورداباسى اۋدانىنىڭ توقسانساي ەلدى مەكەنىندە يزرايلدىك تەحنولوگيامەن سۋسىز ءونىم الۋ قاناتقاقتى جوباسى اياسىندا 120 گەكتارعا داقىل ەگىلگەن بولاتىن. جوبا وڭ ناتيجە بەرگەندىكتەن بيىل 500 گەكتارعا ەنگىزىلمەك. وبلىستا ماقسارى, بيداي ەگىلىپ جۇرگەن سۋسىز جەرلەر كوپ. سول جەرلەر اۋىسپالى ەگىس رەتىندە ۇسىنىلۋدا. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ماماندارى باقشا داقىلىنان كەيىن ەگىلگەن بيداي, ماقسارىنىڭ وتە جوعارى ونىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن ايتىپ وتىر. بۇل عىلىمي وندىرىستە دالەلدەنگەن. جەردى دەمالدىرۋ ءۇشىن ەشتەڭە ەكپەگەننەن گورى شارۋالاردىڭ باسقا دا شىعىندارىن جاۋىپ, تابىسقا كەنەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن بۇل جوبا وڭىردەگى تىڭ باستامالاردىڭ ءبىرى.
تۇركىستان وبلىسى
