الەمدە 88 571 ادام ۆيرۋس جۇقتىرعان
ىندەتكە قارسى ءىس-ارەكەت جوسپارىمەن تانىستىرۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆ پەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋبەردى, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ب.قاماليەۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ە.توعجانوۆ بايانداما جاسادى.
ە.ءبىرتانوۆ دۇنيە ءجۇزى بويىنشا COVID-19 پنەۆمونياسىنا شالدىققان 88 571 ادام تىركەلگەنىن, كۇن سايىن ءوسۋ دەڭگەيى 2,25%-دى قۇرايتىنىن ايتتى. سونىڭ ىشىندە قىتايدا 80 174 ادام اۋرۋعا شالدىققانى انىقتالىپ وتىر. اۋرۋدان جازىلىپ شىققاندار سانى – 44 518 ادام. ستاتسيونارلاردا ءالى دە 32 741 ناۋقاس ەم الۋدا. قىتايدى قوسپاعاندا, باسقا ەلدەردە 8 397 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان. ناۋقاستاردىڭ كوبى وڭتۇستىك كورەيا, يتاليا, يران, جاپونيا ەلدەرىندە تىركەلگەنى انىقتالىپ وتىر.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 6 قاڭتاردان باستاپ ەلىمىزدە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا كۇشەيتۋ جۇمىستارىن ءۇش كەزەڭ بويىنشا ىسكە اسىردى, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
ءبىرىنشى كەزەڭدە شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كۇشەيتىلىپ, ارنايى جاتتىعۋلار وتكىزىلدى. بۇدان وزگە, قحر-دان كەلگەن ادامدارعا مەديتسينالىق مونيتورينگ جۇرگىزىلدى. جەكە قورعانۋ, سىرقاتتىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ قۇرالدارىنىڭ قاجەتتى قورلارى جاسالدى. سونىمەن قاتار حالىق اراسىندا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. 31 قاڭتاردان باستاپ كۇشەيتۋ شارالارىنىڭ 2-كەزەڭى باستالدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس بارلىق شەكارالارداعى سانيتارلىق-كارانتيندىك پۋنكتتەرگە قوسىمشا 150 سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەت مامانى جىبەرىلدى. سونىمەن قاتار كلينيكالىق ەمدەۋ حاتتاماسى جانە ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار الگوريتمدەرى بەكىتىلدى. 20 اقپاننان باستاپ مينيسترلىك ينفەكتسيانىڭ اكەلىنۋى مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا كۇشەيتۋدىڭ 3-كەزەڭىن ىسكە قوستى.
– كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ قاۋپىنىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى ەلدەردى ءۇش ساناتقا سارالاۋ بويىنشا ادىستەمە ازىرلەنىپ, ەنگىزىلدى. قاۋىپ دەڭگەيىنە بايلانىستى, كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا تارالعان ەلدەردەن كەلگەن ادامدارعا ءتيىستى مەديتسينالىق مونيتورينگ ورناتىلدى, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
ۇكىمەت وتىرىسىندا بەلگىلى بولعانداي, بيىلعى 1 ناۋرىزدان باستاپ مينيسترلىك كۇشەيتۋدىڭ ءتورتىنشى ساتىسىن ەنگىزدى. وندا قاۋىپتى سانالاتىن ءبىرىنشى ساناتتاعى ەلدەر قاتارىنا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن قاتار, يران, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, يتاليا, گونكونگ (قحر), تايۆان (قحر) جانە ماكاو (قحر) جاتقىزىلدى.
– قىتاي مەن يراننان كەلگەن ازاماتتار مىندەتتى تۇردە 14 كۇندىك كارانتينگە جاتقىزىلادى, اۋرۋحانادان شىققاننان كەيىن قوسىمشا 10 كۇن ىشىندە مەديتسينالىق باقىلاۋدا بولادى, – دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى.
ءبىرىنشى ساناتقا كىرمەيتىن ەلدەردەن كەلگەن ازاماتتار 14 كۇنگە تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا كارانتينگە ورنالاستىرىلادى. بىراق سانيتارلىق قىزمەتتىڭ شەشىمى بويىنشا بۇل ادامدار مەديتسينالىق ۇيىمداعى كارانتينگە اۋىستىرىلۋى مۇمكىن. ءۇشىنشى ساناتتاعى ەلدەردەن كەلگەن ازاماتتار 24 كۇن ىشىندە قوڭىراۋ شالۋ ادىسىمەن قاشىقتان باقىلانادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدىڭ 6 قاڭتارىنان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەملەكەتتىك شەكارادان وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە سانيتارلىق باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, ميلليوننان استام ادامدى تەكسەردى. باقىلاۋعا 30 مىڭنان استام ادام الىنعان. بۇگىندە ينكۋباتسيالىق كەزەڭنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى ازاماتتاردىڭ باسىم بولىگى شىعارىلدى. 6 474 ادام ءالى دە مەديتسينالىق باقىلاۋدا.
– 6 قاڭتاردان باستاپ وسىعان دەيىن دەنە قىزۋى كوتەرىلىپ, جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن اۋىرعان 186 ادام اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى, ولاردىڭ 166-ى جازىلىپ شىقتى. قالعان 20 ادام ستاتسيوناردا ەم الۋدا. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى دياگنوزى راستالمادى, زەرتحانالىق زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا اۋرۋ تىركەلمەدى, – دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
سىرقاتتاردان الىنعان سىنامالار رەسەي, قىتاي جانە وتاندىق ءوندىرىستىڭ تەست-جۇيەلەرىمەن زەرتتەلگەن.
قىتايدان 480 ادام ەۆاكۋاتسيالاندى
سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋبەردى ءوز كەزەگىندە مينيسترلىك جەدەل شارالاردى قابىلداۋ ماقساتىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا قاتىستى احۋالدى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرعانىن ايتتى.
– ماسەلەن, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى بويىنشا ەپيدەميولوگيالىق قاۋپى جوعارى ەلدەردەگى شەتەلدىك مەكەمەلەرىمىزدە جەدەل شتابتار قۇرىلدى, ءبىزدىڭ ازاماتتاردى ەۆاكۋاتسيالاۋ بويىنشا ءىس-ارەكەتتەر الگوريتمدەرى قابىلداندى جانە كونسۋلتاتسيالار بەرۋ ماقساتىندا «جەدەل جەلىلەر» اشىلدى. بۇگىندە قىتايدان 480 قازاقستاندىق ەۆاكۋاتسيالاندى. قىتايمەن تۇراقتى اۋە رەيستەرى, جاياۋ ءجۇرۋ بەكەتتەرى, تەمىر جول/اۆتوموبيل ارقىلى جولاۋشى تاسىمالى توقتاتىلدى. 2020 جىلعى 3 اقپاننان باستاپ قىتايداعى بارلىق شەتەلدىك ازاماتتارعا ۆيزا بەرۋ توقتاتىلدى. بيىلعى 5 ناۋرىزدان باستاپ ازەربايجانمەن اۋە رەيستەرى قىسقارادى جانە يران ازاماتتارىنىڭ قازاقستانعا كىرۋىنە تىيىم سالىنادى, – دەدى مينيستر.
مينيسترلىك كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا ىندەت قاۋپى جوعارى ەلدەردە 95 مىڭنان استام قازاقستان ازاماتى بار. ونىڭ 35 مىڭى – كورەيادا, 40 مىڭى – امەريكا قۇراما شتاتتارىندا, 5100 – بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە, 5000 – گەرمانيادا, 3000 – ۇلىبريتانيادا, 1800 – يتاليادا, 1000 ادام فرانتسيادا. باسىم بولىگى – ستۋدەنتتەر, ەڭبەك ميگرانتتارى, شەتەلدەگى مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى, تۋريستەر مەن بيزنەسمەندەر.
نەگىزگى باياندامالاردان كەيىن پرەمەر-مينيستر اسقار مامين ۆيرۋستىڭ 50-دەن استام ەلگە تارالىپ ۇلگەرگەنىن, ەلىمىزدە بارلىق الدىن الۋ شارالارىن جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ, بىرقاتار تاپسىرما جۇكتەدى.
ىشكى ساۋداداعى كەدەرگىلەر انىقتالدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ەكىنشى ماسەلە – ساۋدانى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ارنالدى. تۇجىرىمدامانى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ تانىستىردى. سونىمەن قاتار دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ وكىلى ش.راحاردجا مەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءا.سمايىلوۆ ەلىمىزدە ساۋدانى دامىتۋعا قاتىستى بايانداما جاسادى.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ىشكى ساۋدادا بىرقاتار باسى اشىق ماسەلەلەر بار. سالانىڭ ءتيىمدى دامۋىنا زاماناۋي ساۋدا فورماتتارىنىڭ ازدىعى, ساۋدا الاڭدارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ءتيىمدى قويما ورىندارىنىڭ شەكتەۋلىگى كەدەرگى كەلتىرۋدە.
– بۇل پروبلەمالار دەلدالداردىڭ ۇزىن سونار جەلىسىن تۋىنداتادى. تاۋاردى وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا دەيىن وڭتايلى تىزبەك بويىنشا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىن ءبىز ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانىڭ نەگىزسىز ءوسۋىن جانە حالىقتىڭ ولاردى ساتىپ الۋعا ايتارلىقتاي شىعىنعا ۇشىراعانىن بايقايمىز. سونداي-اق ىشكى نارىقتا شەتەلدىك تاۋارلار كولەمىنىڭ باسىمدىعى جانە ساپاسىز ونىمدەردىڭ تارالۋى جاعدايدى ۋشىقتىرىپ وتىر, – دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە الەمدىك ساۋدا ءۇشىن باستى قاتەرلەردىڭ ءبىرى – ساۋدالىق پروتەكتسيونيزمدى كۇشەيتۋ. بۇل دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋى بويىنشا جاھاندىق تاۋار اينالىمىنىڭ 9%-عا قىسقارۋىنا سوقتىرۋى مۇمكىن.
– جالپى العاندا, تالداۋ ناتيجەسى بويىنشا وندىرۋدەن وتكىزۋگە دەيىنگى تىزبەكتە تۋىندايتىن بىرقاتار پروبلەمانى شەشۋ تۇتاستاي ساۋدا جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىنا الىپ كەلەتىنىن كورسەتەدى. قازىردىڭ وزىندە يندۋستريا-
لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالارى, بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025, قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى بار. ولار ءوندىرىستىڭ قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان, – دەدى ساۋدا ءمينيسترى.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ وكىلى ش.راحاردجا ەلىمىزدە ساۋدانى دامىتۋ ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگى مەن تاسىلدەرى تۋرالى بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا – تابىستى دامۋدىڭ نەگىزگى باعىتى. اسىرەسە اۋماعى ۇلكەن, بىراق ىشكى نارىعى سالىستىرمالى تۇردە شاعىن قازاقستان ءۇشىن اسا ماڭىزعا يە سالا بولماق.
– ساۋدا بيزنەسكە ۇلكەن نارىققا, جوعارى ساپالى تۇتىنۋعا جانە ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل تابىستىڭ ءوسۋىن ساقتاۋ ءۇشىن قاجەت, – دەدى ش.راحاردجا.
تاقىرىپتى قورىتىندىلاۋ بارىسىندا ۇكىمەت باسشىسى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنە وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ جوباسىن ۇكىمەتكە ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدى, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا وسى قۇجاتتى ازىرلەۋگە بەلسەنە قاتىسۋدى تاپسىردى.
– قۇجاتتا قولايلى تۇتىنۋ ورتاسىن قۇرۋعا, حالىقتى ساپالى جانە قاۋىپسىز تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق قازاقستاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ سىرتقى نارىقتاردا باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باعدار ورناتىلۋى ءتيىس. سونداي-اق حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ۇلتتىق مۇددەلەردى قورعاۋ جانە ىلگەرىلەتۋ ازىرلەنىپ جاتقان باعدارلامانىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك, – دەدى ا.مامين.
