ەكونوميكا • 03 ناۋرىز, 2020

وتاندىق اۆتوونەركاسىپ قالاي دامىپ كەلەدى؟

1650 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە قازاقستاندىق اۆتوكولىك ونەركاسىبى شيكىزاتتىق ەمەس سەك­تور­دى يندۋستريالىق تۇرعىدا دامىتۋدىڭ 12 باسىم باعىتىنا جاتا­دى. سالاعا مەم­لەكەت جۇيەلى تۇردە قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەگى ماشينا جاساۋ سالا­سىندا اۆتوكولىك ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 26 پايىزدى قۇرادى, 50 مىڭ­نان استام تەحنيكا ءوندىرىلدى, 2,7 مىڭعا جۋىق اۆتوكولىك ەكس­پورتتالدى.

وتاندىق اۆتوونەركاسىپ قالاي دامىپ كەلەدى؟

ءوندىرىس قالاي قۇرىلدى؟

جالپى, وتاندىق اۆتو­ونەر­كا­سىپ تاريحىنا توقتالساق, 2003 جىلى العاشقى «نيۆا» اۆتو­كو­لىگى شىعارىلعان بولاتىن. ءوندى­رىس كولەمى بار بولعانى بىرنەشە مىڭ بىرلىكتى قۇراعان (2010 جىلى ەڭ كوبى – 4 مىڭ دانا) سول جىلدارى شىعارىلاتىن ءونىم جەلىسىن تەك ۆاز ماركاسىنىڭ كولىكتەرى قۇ­­رادى. اۆتوموبيل نارىعىنىڭ نە­گىزگى بولىگى يمپورتقا تيەسىلى بول­دى.

كاسىپورىنداردىڭ ناقتى مىن­دەت­تەرى مەن دامۋدىڭ نەگىزگى كە­زەڭى 2010 جىلى موتورلى كو­لىك قۇ­رالدارىن ونەركاسىپتىك تۇرعىدان قۇ­راس­تىرۋ تۋرالى العاشقى كەلى­سىم­دەرگە قول قويۋدان باستال­دى. دەگەنمەن, سالانى دامىتۋ جونىندە قابىلدانعان كەلى­سىم­دەردىڭ تيىمدىلىگى تومەن بولىپ, سا­تى­لاتىن وتاندىق اۆتو­مو­بيل­­­دەردىڭ ۇلەسى 2016 جىلى تەك 26 پايىزدى قۇرادى. ياعني ىنتا­­لاندىرۋدىڭ جاڭا ادىستەرى قا­جەت ەدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت قوسىلعان قۇن سالىعى (ققس) بويىنشا پرەفەرەنتسيالار, كادەگە جاراتۋ الىمىن ەن­گى­زۋ, جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ جانە ليزينگ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ, ءونىم ەكسپورتىن قولداۋ سەكىلدى سالانى ىنتالاندىرۋ شارالارىن قابىلدادى. ونەر­كا­سىپ­تىك كووپەراتسيا باعدار­لا­ما­سى ىسكە قوسىلدى.

اتالعان سالانى دا­مىتۋعا «سا­رى­­ارقا­­اۆتوونە­ر­كاسىپ» جشس سترا­تە­گيا­لىق ارىپتەسى رە­تىن­دە سمس-JAC Motors سىندى ءىرى تران­سۇلتتىق ينۆەستوردى تارتتى. وسىنىڭ بارلىعى سالا­نى دامىتۋ, ىنتالاندىرۋ باع­دار­لامالارى بويىن­شا جاڭا تاسىلدەردى ەنگىزۋدىڭ ناتي­جە­سىندە جۇزەگە اسىرىلدى.

كوممەرتسيالىق تەحنيكا وندى­رى­سىنە كەلەر بولساق, ەلىمىزگە جا­ھان­دىق ويىنشىلار تارتىلا باس­تا­دى. 2005 جىلى قازاقستانعا كەلگەن العاشقى ءىرى ءوندىرۋشى كاماز بولاتىن. سودان كەيىن Dae­woo, Hyundai, IVECO, ANKAI جانە باسقا دا ماركالار ءوز وندى­رىستەرىن اشتى. سونىڭ نا­تي­­­جەسىندە, قىسقا مەرزىم ىشىن­دە سالىق اۋدارىمدارى ەسە­بى­نەن بيۋد­جەتتى جۇيەلى تۇردە تولىق­تى­را­­تىن, ىرگەلەس سالالاردى ەسەپكە الا وتىرىپ, ونداعان مىڭ جۇمىس ورنى بار تۇتاس سالا قۇرىلدى. اۆتووندىرۋشىلەر سانى ارتىپ, ادال باسەكەلەستىك دامي باستادى.

بۇگىنگى تاڭدا ماشينا جاساۋ – وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان سالالارىنىڭ ءبىرى. 2010 جىلدان باستاپ يندۋست­ريال­ىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسى­رۋ كەزەڭىندە ەلىمىزدە شاما­مەن 400 ملرد تەڭگەگە 130-دان استام جاڭا ماشينا جاساۋ ءوندى­رى­سى ىسكە قوسىلدى. 14 مىڭنان استام جۇ­مىس ورنى اشىلدى. بۇل كاسىپ­ورىن­دار ءونىمنىڭ بارلىق دەر­لىك ءتۇ­رىن شىعارۋدى يگەرىپ ۇلگەر­دى (جيناقتاۋشى جانە قوسال­قى بولشەكتەردەن جوعارى دال­دىك­تى تەحنيكانى قۇراستىرۋعا دەيىن) جانە مۇناي-گاز, مەتاللۋر­گيا, سونداي-اق اگروونەركاسىپ سە­كىل­دى ەكونوميكانىڭ بازالىق سەك­تور­لارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قام­تا­ما­سىز ەتەدى.

قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا اۆ­تو­­كولىك قۇرالدارىنىڭ بارلىق سا­نا­تىنىڭ ءوندىرىسى قولعا الىن­عان. ەلىمىزدە 167 اۆتوموبيل مودەلى, سونىڭ ىشىندە 39 جەڭىل مو­دەل, 22 الەمدىك برەند جينا­لا­دى.

 سالا درايۆەرى

قازاقستاننىڭ 2015-2019 جىل­­­دارعا ارنالعان يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەم­لە­كەت­تىك باعدارلاماسىندا اۆتو­­ونەر­­كاسىپ باسىم سالانىڭ ءبىرى رە­تىندە كورسەتىلدى. مەملەكەتتىك باع­دارلامادا الەمدىك ترەندتەر قا­زاقستاننىڭ اۆتوموبيل ونەر­كاسىبىن دامىتۋعا ىقپال ەتە­تىنى, وعان قوسا مەتاللۋرگيا, رەزىڭكە بۇيىمدارىنىڭ ءوندىرىسى, شىنى ءوندىرىسى, توقىما ونەر­كا­سىبى, ەلەك­تر جابدىقتارى مەن قۇ­رال­دارى ءوندىرىسى, عزتكج جانە ت.ب. سەكىلدى ىرگەلەس سالالاردى دامىتۋعا دا سەپتىگىن تيگىزەتىنى ايتىلدى. ەكى بەسجىلدىقتا اۆتوموبيل جاساۋ قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ درايۆەرلەرىنىڭ بى­رىنە اينالدى. ءىرى توراپتى قۇ­راس­تىرۋدان (DKD) ۇساق توراپتى قۇ­راستىرۋعا (CKD) كوشۋ ىسكە اسىرىلدى. مىسالى, شاناقتاردى دانەكەرلەۋ جانە بوياۋ بويىنشا تەحنولوگيالىق وپەراتسيالار قولعا الىندى. قازىر ەلىمىزدە ساتىلاتىن اۆتوموبيلدەردىڭ 60 پايىزى قازاقستاندا شى­عا­رىل­عان.

اۆتوونەركاسىپتى جەرگى­لىك­تەن­دى­رۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيى 33 پايىز­دى قۇرايدى, ال كەيبىر ۇلگىلەر بو­يىنشا ەڭ جوعارى دەڭگەيى 50 پا­يىزدان اسادى. 2010 جىلدان باستاپ ءوندىرىس كولەمى 12,5 ەسەگە ءوستى (2010 جىلعى 4 مىڭ بىرلىكتەن 2019 جىلى 50,4 مىڭ بىرلىككە دەيىن). ماشينا جاساۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى اۆتوونەركاسىپ ۇلەسى 2010 جىلعى 4 پايىزعا قاراعاندا 26 پايىزعا جەتتى. ونەركاسىپتەگى اۆتوونەركاسىپ ۇلەسى 1,9 پايىزدى قۇرادى. 2019 جىلى اۆتوموبيل ونەركاسىبىندە 359,5 ملرد تەڭگەگە 50 447 بىرلىك كولىك قۇرالى ءوندى­رىل­دى, ناقتى كولەم يندەكسى (نكي) 162,5 پايىزدى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە 44 077 جەڭىل اۆتوموبيل ءون­دى­رىلدى, ءوندىرىس ءوسىمى 46,8 پا­يىز­­دى قۇرادى.

ساتىلىمداعى قازاقستاندىق اۆتو­­موبيلدەردىڭ ۇلەسى 59 پا­يىز­­عا دەيىن ارتتى (2018 جىلى – 49 پايىز), قازاقستاندا ەڭ كوپ ساتىلاتىن اۆتوموبيل برەن­­دىنىڭ 5-ءنىڭ 4-ءى وتاندىق وندى­رىس­كە تيەسىلى. قازاقستاندىق اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ مالى­مە­تىن­شە, 2019 جىلى 16 332 Hyun­dai ءاۆتوموبيلى (+75,7 پايىز), 14 623 بىرلىك Lada (+9,8 پايىز) جانە 5 366 Ravon ءاۆتوموبيلى (+912 پايىز) ءوندىرىلدى. سونداي-اق بەستىككە Kia (3683 بىرلىك) جانە JAC (2 775 بىرلىك) ماركالارى كىردى. ەلدە وندىرىلگەن اۆتو­كولىكتەردىڭ جارتىسى دەر­لىك ءىرى اۆتوكولىك ءوندىرۋشى «سارى­ارقا­اۆتوونەركاسىپكە» تيەسىلى. قوستاناي زاۋىتى ءوندىرىستى ەكى ەسە ۇلعايتىپ, جالپى سوماسى
186 609 ملن تەڭگەگە 25 802 دانا­عا دەيىن جەڭىل اۆتوموبيلدەر, جۇك كولىكتەرى مەن اۆتوبۋستار شى­عار­دى.

 ەكسپورت نارىعى

ىشكى قازاقستاندىق نارىقتىڭ شاعىن كولەمىن ەسكەرە وتىرىپ, وتان­دىق ماشينا جاساۋشى­لار ۇزاقمەرزىمدى جوسپارلاۋدا ەكس­پورتتىق كولەمدى ۇل­عاي­تۋ­­­دى قاراستىرۋى ءتيىس. مەم­ل­ە­­­كەتتىك ورگاندار ءتيىستى جۇ­مىس­­­­تاردى جۇرگىزىپ جاتىر. ما­­سە­­لەن, قازاقستان رەسپۋب­لي­­­كا­­­­­­سىندا ەكولوگيالىق تازا اۆ­تو­­­­­­موبيلدەر ءوندىرىسىن ىنتا­لان­­­دىرۋ تەتىگى اياسىندا اۆتو­ونەر­­­كاسىپ كاسىپورىندارىن ەكس­پورت­­تىق قارجىلاندىرۋ كوز­دەل­­گەن. ماركەتينگتىك ىلگە­رى­لە­­تۋ­­مەن قاتار, ەل ىشىندە دايىن ءونىمدى تا­سى­مالداۋعا جانە ەكس­­پورت­تىق نارىقتاردا ءونىمدى سەر­­تي­­فيكاتتاۋعا جۇمسالعان شى­­­عىن­دار­دىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ شا­را­لارى كورسەتىلەدى. بۇل ءبىز­دىڭ كاسىپ­ورىن­­دار­عا سىرت­قى نا­رىق­قا قول جەت­كىزۋدى جە­ڭىل­دەتۋگە مۇمكىندىك بەر­دى. ءوز كەزە­گىن­دە وتاندىق كا­سىپ­ورىندار جۇر­گى­زىلەتىن تەحنو­لو­­گيالىق وپەرا­تسيالاردىڭ سانىن ارتتىرىپ, جەرگىلىكتى ۇلەس پەن ماتەريالداردى پايدالانىپ, ءىرى سەريا­لى وندىرىسكە شىعۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار قازاقستاندا اۆتو­­­كومپونەنتتىك بازانى دامىتۋ جوسپارلانۋدا. اتقارىلعان جۇ­­­مىستىڭ ناتيجەسىندە ەكسپورت 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 10 ەسە­گە ارتتى. 2019 جىلدىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا 2 629 اۆتوكو­لىك ەكسپورتتالدى. اۆتو­مو­بيلدەر كو­بى­نەسە رەسەي فەدە­راتسياسى مەن وزبەكستانعا ەكسپورتتالادى. شەتەلدىك ساتى­لىم­داردىڭ نەگىزگى بولىگىن 2019 جىلى JAC (1471), Hyundai (716) جانە Ravon (442) ماركالارى قۇرادى. بۇل ماركالارعا كورشىلەس ەلدەردە ماركا­لاردىڭ ديستريبيۋتورلارى تاپسىرىس بەرەدى.

 ونەركاسىپتىك ۇردىستەر

سوڭعى جىلدارى اۆتو­ون­دى­رۋشىلەر جاڭا نارىققا قول جەت­كى­زۋ, وتكىزۋ جەلىسىن كەڭەي­تۋ, جاڭا تەحنولوگيالار الۋ ماق­سا­تىن­­دا ستراتەگيالىق سەرىك­تەس­تەر­­دى ىزدەستىرۋدە. كەيىنگى كەزدە اۆتو­­موبيل سالاسىن دامىتۋدىڭ نە­گىز­­گى باعىتتارى وتىننىڭ جاڭا تۇر­لەرىن پايدالانۋ, جاڭا كونس­ترۋك­­تسيالىق ماتەريالداردى قول­دانۋ, جايلىلىقتى ارتتىرۋ ەسە­بىنەن جانارماي تۇتىنۋدى ايتار­لىقتاي تومەندەتۋ, ساپالىق جانە باعا بەلگىلەرى بويىنشا دا, نىسانالى ماقساتى بويىنشا دا مودەلدىك قاتارلاردى ءارتاراپ­تان­دىرۋ بولدى.

قازاقستاندىق ماشينا جاساۋ ەكولوگيالىق تازا كولىكتىڭ دا­مۋى­نا بايلانىستى جالپى ال­ەم­­دىك ترەندتەن قالىس قالىپ جاتقان جوق. 2014 جىلى ەلەكترو­مو­بيل­دەردىڭ ءبىرىنشى پارتياسى شى­عا­رىلدى, سونداي-اق وتاندىق ءوندى­­رىستىڭ 15 ەلەكترلى اۆتوبۋس قول­دانىستا.

 دامىتۋ شارالارى

ۇكىمەت سالانى ىنتالان­دى­­رۋ بويىنشا شارالاردى قا­بىل­­دادى, ونىڭ ىشىندە ققس بو­يىنشا ارتىقشىلىقتار, جەڭىل­دىك­پەن نەسيەلەندىرۋ جانە ليزينگ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ, ءونىم ەكسپورتىن قولداۋ تەتىكتەرى بار. 2019 جىلى ماۋسىم ايىن­دا 2019-2024 جىلدارعا ارنال­عان ماشينا جاساۋدى دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسى بەكى­تىل­دى, بۇل ماشينا جاساۋدىڭ بار­لىق شاعىن سالالارىن قامتيدى جانە قولداۋ شارالارى بويىن­شا ءىس-شارالار كەشەنىن قاراس­تىرادى. ولار – سالىق ارتىق­شى­لىقتارى, قارجىلاي جانە شيكى­زات­تىق قولداۋ, بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە تاعى باس­قالارى.

كووپەراتسيالىق بايلانىس­تار­­­دى دامىتۋ ءۇشىن 2019 جىلى 3 سا­ۋىردە قازاقستان مەن رە­سەي فە­دەراتسياسىنىڭ ارا­سىن­­­دا بىر­لەس­كەن ءىس-قيمىل باع­­د­­ار­­­لا­­ماسى قا­بىلداندى. بۇل كە­­لە­سى جو­با­لار­داعى كوو­پە­­را­­­تسيا­­نى قا­راس­تى­را­دى. ايتالىق, ونەر­كا­سىپتىك كووپەرا­تسيا باع­دار­لا­ماسى اياسىندا «كاماز» جاق, «اۆتوۆاز» جاق جانە «حەندە موتور مانۋ­فاكتۋرينگ رۋس» جشق جۇك اۆتو­موبيلدەرىنىڭ جەتەكشى بىلىك­تە­رىنىڭ باستى بەرىلىس رەدۋكتورلارىن شىعارۋ زاۋىتىن, قۇيۋ زاۋىتىن جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينجينيرينگ ورتالىعىن سالۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى پىسىقتاۋ باستالدى.

الماتى قالاسىندا «Hyundai» جەڭ­ىل اۆتوموبيل ماركاسىن شى­­عا­راتىن «Hyundai Trans Kaz­akhs­tan» جشس جاڭا زاۋى­تى­نىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ونىڭ قۋاتى ءبىرىنشى كەزەڭدە جىلىنا 30 مىڭ بىرلىكتى, ال ەكىنشى كەزەڭدە 45 مىڭ بىرلىكتى قۇرايدى.

سمس-JAC Motors «سارى­ار­ق­ااۆتوونەركاسىپ» جشس الا­ڭىن­دا ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋ جانە شىعاراتىن اۆتوموبيلدەر جەلىسىن كەڭەيتۋدەن باسقا, اۆتوكومپونەنتتەر ءوندىرىسىن جولعا قويۋدى جوسپارلاپ وتىر. قىتايلىق سەرىكتەستەرىمەن ىنتى­ماق­­تاس­تىق اياسىندا شينالار مەن دۆيگاتەلدەر شىعاراتىن زاۋىتتى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان, بۇل قازاق­ستانداعى اۆتوكومپونەنت بازاسىن دامىتۋعا قۋاتتى سەر­پىن بەرمەك. سونىمەن قاتار دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلەرى قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىندا سانيتارلىق كولىكتى جاڭارتۋ بويىنشا جول كارتاسىن بەكىتتى, بۇل سانيتارلىق كو­لىك­­­تى ليزينگتىك قارجىلاندىرۋ تەتى­­گى ەسەبىنەن جاڭارتۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەدى. جول كارتاسىنا سايكەس وبلىس اكىمدىكتەرىندەگى, رەس­پۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا­لارداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى ءۇشىن ليزينگتىك قارجىلاندىرۋ شارتتارى مىناداي: ليزينگ مەرزىمى 5 جىل, سىياقى مولشەرلەمەسى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن 7 پا­يىزدان اسپايدى, اۆانس تولەمى قاراستىرىلماعان, جەڭىلدىك ۇسىنىلاتىن كەزەڭ 12 ايعا دەيىن. 2019 جىلى 800 جەدەل جاردەم كولىگىنە جانە 2019-2020 جىلدارى 18 جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن ءۇشىن 10 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

 وندىرۋشىلەردى قولداۋ

اۆتووندىرۋشىلەرگە وڭ­دەۋ ونەر­­كا­سىبىندەگى باس­قا كاسىپو­رىن­­دارمەن قاتار ارنايى ينۆەس­تي­­تسيا­لىق كەلىسىمشارتتار اياسىندا سالىق جانە كەدەندىك جەڭىلدىكتەر ۇسىنىلادى. بۇل شارا­لار جەڭىلدىكتى نەسيەلەندىرۋ باع­دارلامالارىمەن قاتار اۆتو­كو­لىك قۇرالدارىنىڭ قازاق­ستان­دىق ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىسىن د­ا­­مىتۋدى ىنتالاندىرادى. قا­زاقستاندا ەكولوگيالىق تا­زا كو­لىك قۇرالدارىنىڭ شى­عا­­­­رىل­ۋى­نا بايلانىستى, 2018 جىل­­­دان باس­تاپ اۆتووندىرۋشىلەر تو­لى­­­­عىمەن بەسىنشى ەكولوگيالىق سى­­نىپقا كوشتى, سونىڭ ىشىندە كوم­مەر­تسيا­لىق تەحنيكانى دا­يىن­داۋدا دا ەلەكترموبيلدەر ءوندى­رى­سى يگە­رىل­دى.

ەكولوگيالىق تازا كولىك قۇ­رال­دارىن وندىرۋدە (ەۋرو-4 جانە ودان جوعارى ەكولوگيالىق كلاس­تارعا سايكەس كەلەتىن, ەلەكترد­ۆي­گا­­تەلدەرى بار) جانە ونەركاسىپتىك قۇ­راستىرۋ تۋرالى كەلىسىم اياسىن­دا جەرگىلىكتەندىرۋدى كەزەڭ-كە­زەڭ­­مەن ارتتىرۋ بويىنشا تا­لاپ­­تاردى ورىنداۋ كەزىندە ون­دى­رۋشىلەر وندىرىستىك پروتسەس­تەر بويىنشا شىعىنداردىڭ ورنىن تولتىرۋ تۇرىندەگى ىنتا­لان­­دى­رۋعا ۇمىتكەر بولا الادى. اۆتوموبيل ونەركاسىبىنىڭ جەر­­گىلىكتەندىرىلۋىنىڭ ورتاشا دەڭ­گە­يى 33 پايىزدى قۇرايدى, جەكەلەگەن مودەلدەر بويىنشا ەڭ جوعارعىسى 50 پايىزدان اسادى. ىنتالاندىرۋشى دامىتۋ شا­را­لارىمەن بىرگە جەرگىلىكتى قام­تۋ ۇلەسى مەن ءوندىرىس كولە­مىن ارتتىرۋ شىعارىلاتىن كولىك قۇرال­دا­رىنىڭ قۇنىن تومەن­دە­تۋ­گە با­عىت­تالعان.

وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋدىڭ جالپى شارالارىنان باسقا, جە­ڭىل­­دىكپەن اۆتونەسيەلەندىرۋ جانە جە­ڭىل­دىكتى ليزينگ باع­دار­لا­ما­­لا­رى ءوزىنىڭ ناتيجەلىگىن كور­سەتتى, سونىڭ اياسىندا «برك-لي­زي­نگ» اق جۇمىس ىستەگەن 4 جىل ىشىندە 50 ملرد تەڭگە ءبولىندى (42 ملرد تەڭگە – اۆتونەسيەلەندىرۋگە, 8 ملرد تەڭگە – ليزينگكە). 2019 جىلعى قازان ايىنان باستاپ «برك-ليزينگ» اق ارقىلى ۇلت­تىق بانكتىڭ جەڭىلدىكپەن اۆتو­نە­سيەلەندىرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى, سول ارقىلى 5 جىل بويى 100 ملرد تەڭگە ءبولۋ كوزدەلگەن (جىل سايىن 20 ملرد تەڭگەدەن). باعدارلاما تۇرعىندار اراسىندا زور سۇرانىسقا يە, بۇگىندە قارا­جات­تى ەكىنشى رەت يگەرۋ جۇر­گىزىل­ۋدە.

 اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ

2019 جىلدىڭ 12 ايىندا اۆتوبۋس شىعارۋ كولەمى 2,5 ەسە ءوستى (1 076 بىرلىك). قوسىمشا ىن­تا­­لاندىرۋ رەتىندە 2018 جىل­دان باستاپ قازاقستاندىق ءوندى­رىس­تىڭ اۆتوبۋستارىن ليزينگكە وتكىزۋ باعدارلاماسى جۇمىس ىس­تەي­­دى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­تەن «برك-ليزينگ» اق-عا 33,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى, بۇگىندە
1 550 بىرلىك اۆتوبۋستى جەتكىزۋگە قار­جى­لاندىرۋ جاسالدى. «برك-ليزينگ» اق مالىمەتى بويىنشا, 2020 جىلعى قاڭتار ايىنداعى جاعداي بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا توزعان اۆتو­بۋس­­­تار پاركىن جاڭارتۋ جونىن­دەگى كەشەندى جوسپار اياسىندا 904 Yutong اۆتوبۋسى, 330 Ankai اۆتوبۋسى, 181 Daewoo اۆتوبۋسى, 75 Golden Dragon اۆتوبۋسى جانە 60 DongFeng اۆتوبۋسى وندىرىلۋدە جانە ونىڭ ءبىر بولىگى جەتكىزىلدى.

دامۋ كەلەشەگى

ءسوز سوڭىندا ەلىمىزدەگى اۆتوموبيل سالاسىنىڭ دامۋى ءۇشىن پەرسپەكتيۆالاردىڭ شىنى­مەن دە جوعارى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ويتكەنى وتاندىق اۆتو­مو­بيل جا­ساۋدى دامىتۋ مەم­­­لە­كەتتىڭ ورتاشا جانە ۇزاق­مەر­­­زىمدى جوس­­پار­لاۋ بويىنشا باع­دار­لا­مالىق قۇجاتتارىندا بەلگ­ىلەنگەن مۇد­دە­لە­­رىنە جانە باسىم­دىق­تارىنا ساي كەلەدى.

بيىل قازاقستاندا 10-نان استام جاڭا اۆتوموبيل مودەلىنىڭ ءوندى­رىسى باستالادى. قىسقا مەرزىم ىشىن­دە اۆتوموبيل ونەركاسىبى ونىم­دەرىنىڭ جالپى كولەمىن 100 مىڭ اۆتوموبيلگە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان, سونىڭ ىشىندە 10-15 مىڭى – رەسەيگە, قىرعىزستانعا, وزبەكستانعا, تاجىكستانعا, بەلا­رۋس­كە, ازەربايجانعا جانە باسقا دا ەلدەرگە ەكسپورتتالادى.

الماتى قالاسىنىڭ يندۋس­تريا­لىق ايماعىندا قۋاتى جىلىنا 45 مىڭ بىرلىكتى قۇرايتىن «Hyundai» زاۋىتى اشىلدى. جاڭا زاۋىت قۇرىلىسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 25 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ەكىنشى كەزەگى جانە شاناقتى دانەكەرلەۋ مەن بوياۋ تەحنولوگيالىق وپەراتسيالارى ورىندالاتىن العاش­قى اۆتوموبيل ءوندىرىسى 2020 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنا جوس­پار­لانعان. كاسىپورىن 700-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. قازاقستان وڭىر­لەرىندە ديلەر جەلىسىن قۇرۋ شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەتىن بولادى.

بيىل قاڭتار ايىنىڭ سوڭىن­دا ەل پرەمەر-ءمينيسترى ا.ءماميننىڭ قاتىسۋىمەن «ۋزاۆ­تو­سانوات» اق جانە «Kazakh­Export» ەكسپورتتىق ساقتان­دى­رۋ كومپانياسى» اق اراسىندا ىن­تىماقتاستىق تۋرالى كەلى­سىم­گە قول قويىلدى, سونداي-اق «سارىارقااۆتوونەركاسىپ» جشس مەن «UzAuto Motors» اق اراسىندا اۆتوموبيلدەردىڭ ماشينا جيىنتىقتارىن جەتكىزۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلدى.

كەلەشەكتە اۆتوموبيل ونەر­كا­سىبىندە 2021 جىلدىڭ باسىنان باستاپ كولىك قۇرالدارىن ون­ەر­­­كاسىپتىك قۇراستىرۋ تۋرالى جاڭا كەلىسىمدەرگە كوشۋ جو­لى­­مەن جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ۇل­عايتۋ جۇمىستارىن جال­عاس­تى­رۋ, قازاقستاندىق اۆتو­ون­دى­رۋ­شى­لەردىڭ سەرىكتەستەرىمەن وندى­رىس­تىك كووپەراتسيانى دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە اۆتوكومپونەنتتەر ءون­دى­رى­سى, سونداي-اق ەلەكتروموبيلدەر ءوندى­رىسىن يگەرۋدى جال­عاس­­تىرۋ كوزدەلگەن.

 1

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار