ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا ءمان-ماڭىزى قاي كەزدە دە قۇنىن جوعالتپايتىن مىناداي سوزدەر بار: «جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ. ونسىز جاڭعىرۋ دەگەنىڭىزدىڭ قۇر جاڭعىرىققا اينالۋى وپ-وڭاي... جاڭعىرۋ اتاۋلى بۇرىنعىداي تاريحي تاجىريبە مەن ۇلتتىق داستۇرلەرگە شەكەدەن قاراماۋعا ءتيىس. كەرىسىنشە, زامانا سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن وزىق داستۇرلەردى تابىستى جاڭعىرۋدىڭ ماڭىزدى العىشارتتارىنا اينالدىرا ءبىلۋ قاجەت. ەگەر جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان ءنار الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى».
ۇلتتىق كود دەگەن نە؟ مەنىڭشە, بۇل – حالىقتىڭ جادى. جاقسى مەن جاماندى تارازى باسىنا تارتاتىن, ۇلت ءۇشىن ەڭبەك ەتكەندەردى ەسكەرەتىن, ەل ءۇشىن ەرلىككە بارعانداردى ومىرباقي ەسكىرمەيتىن زەردە كىتابىنا جازىپ قوياتىن دا سول جادى. وسى تۇرعىدان الساق, ۇلتتىق سانا اياسىندا «سۇرلەپ قويۋعا» بولمايتىن دۇنيەلەر بارشىلىق. قازاقتىڭ ۇلتتىق دۇنيەتانىمى ءتول تابيعاتپەن ەتەنە بايلانىستى.
قازاقشا-ارابشا اي اتاۋلارى مىنانداي: ناۋرىز – حامال; كوكەك – ءساۋىر; مامىر – زاۋزا; ماۋسىم – ساراتان; شىلدە – اسەت; تامىز – سۇمبىلە; قىركۇيەك – ميزام; قازان – اقىراپ; قاراشا – قاۋىس; جەلتوقسان – ءجادي; قاڭتار ء–دالۋ; اقپان – قۇت.
قازىرگى قولدانىستاعى اي اتتارىن زامانداستارىمىز شاتاستىرمايتىنى انىق. الايدا كونەكوز قاريالارىمىز وسى ون ەكى ايدى ەسكىشە جىلىكتەپ وتىراتىن ەدى. ەندى سونىڭ ءبارى ۇمىت بولىپ بارادى.
وزگەرىس ءۇشىن وزگەرۋ دە كەرەك. زامان اعىمىنا يكەمدەلۋ – كوپتىڭ ءىسى. جاڭا ءداۋىردىڭ جاعىمدى جاقتارىن بويعا ءسىڭىرۋ وزدىگىنەن بولا سالمايدى. بۇرىن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قىستان امان شىققان كوشپەلى ەلدىڭ ات شاپتىرىپ, اۋدارىسپاق ويناپ, جامبى اتىپ, بالۋان كۇرەستىرىپ, ۇلان-اسىر توي جاساپ قارسى الاتىن تويى ەدى. ەل تاۋەلسىزدىگىمەن بىرگە ناۋرىزدى تويلاۋدىڭ دا وزىندىك ءداستۇرى قالىپتاستى.
جاڭارۋ, ىنتىماقتاستىق پەن جىلۋلىقتىڭ مەرەكەسى اتانعان ناۋرىزدى ەلىمىزدىڭ باتىس ايماعى امال – كورىسۋ كۇنى رەتىندە اتاپ وتەدى. كوكتەممەن بىرگە كوڭىلدىڭ سىزىن كەتىرۋ دەگەن دە ءبىر عاجاپ قۇبىلىس. رەنجىسكەن اعايىن تابىسىپ, بارلىق جاماندىق اتاۋلى ۇمىتىلاتىن, ەل-جۇرت بولىپ جاقسىلىققا قاراي مەرەيلەنە بەت بۇراتىن بۇل كۇننىڭ شاپاعاتى مول. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) حاديستەرىندە ءبىر-بىرىنە سالەم بەرگەن ەكى ادامعا دا ساۋاپ جازىلاتىنى, سونىڭ ىشىندە, ءبىرىنشى سالەم بەرگەن ادامعا كوبىرەك ساۋاپ تيەتىنى ايتىلادى. ينابات پەن ىزگىلىككە تولى كورىسۋ كۇنى اعايىن اراسىنداعى ەسكى وكپە-رەنىش كەشىرىلىپ, تاتۋلاسىپ-تابىسادى, ارازدىق ۇمىتىلادى. اعايىن-تۋىس, قۇدا-جەكجات, دوس-قۇربى سىيلى ادامدارىنا شاپان مەن شەكپەن, كويلەك-كونشەك, سىرعا, ساقينا دەگەندەردى سىيعا تارتادى. جاستار اقساقالداردىڭ اق باتاسىن الۋعا اسىعادى.
باتا دەگەننەن شىعادى: باتادا – بەرەكە بار. كەزىندە شاكىر ابەنوۆ اقساقال ەلباسىنا باتا بەرگەن بولاتىن. ەل ارالاعان ساپارىندا ءار ءوڭىردىڭ باتاگوي اقساقالى مەملەكەت باسشىسىنا وڭ بولسىن ايتىپ, اق تىلەۋگە تولى باتا بەرەتىن. وسىنى مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ۇردىسكە اينالدىرعان ابزال. وسى ارقىلى ء«بىز ەلدىڭ ۇلكەنى, ەلدىڭ يگى جاقسىسى» دەگەن كادەلى جولدى ساقتاپ قالامىز, جاستار ەل اعالارىنىڭ ايتقانىنا قۇلاق اساتىن بولادى.
امال كۇنى ەشكىم ەشكىمگە رەنجىمەي, جايدارى جۇرەدى. كورىسكەن اعايىن ءبىر-ءبىرىنىڭ وتباسىنا, اعايىن-تۋىستارىنا اماندىق-ساۋلىق, قۇت-بەرەكە تىلەيدى. قارىزى بار كىسى وسى كۇنگە دەيىن بورىشىنان قۇتىلۋعا اسىعادى.
قازاقستاننىڭ باتىس وبلىستارىنداعى جۇرت بۇل مەرەكەنى «كورىسۋ» نەمەسە «امال» مەرەكەسى دەپ اتايدى. ماڭعىستاۋلىقتار امال مەرەكەسىن وتپان تاۋىندا تويلايدى. نەگىزگى شارا «وتپان تاۋ» تاريحي-مادەني كەشەنىندە وتەدى. ماڭعىستاۋدىڭ بيىك شوقىسى بالتىق تەڭىزى دەڭگەيىنەن 532 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. تاۋدىڭ باسىندا اداي باتىرعا ارنالعان 37 مەترلىك ەسكەرتكىش ورناتىلعانىن بىلەمىز. كوككە موينىن سوزعان ەكى ستەللادا اداي اتانىڭ ەكى ۇلى قۇدايبەكە مەن كەلىمبەردى بەينەلەرى بەدەرلەنگەن. كوك ءبورىنى كيە ساناعان ەلدىڭ ەجەلگى اڭىزى بويىنشا, قاسقىر – بۇكىل تۇركى حالقى ءۇشىن كۇش پەن رۋح ەركىندىگىنىڭ سيمۆولدىق بەينەسى. ءبىر كەزدە وتپان تاۋى جاۋ شاپقاندا ەلگە بەلگى بەرەتىن بەكىنىس بولعان, ياعني ونىڭ باسىندا جانعان وت ەلگە تونگەن قاتەر جايىن ەسكەرتەتىن. بۇگىنگى بەيبىت زاماندا وتپان تاۋدىڭ باسىندا امال مەرەكەسىن تويلاۋ كەزىندە عانا وت تۇتاتىلادى...
تاڭ اتىسىمەن «كورىسۋ» مەرەكەسىن اسىعا كۇتكەن ءاربىر وتباسى داستارقانىن قازاقتىڭ قۇرت, باۋىرساق, اق ىرىمشىك, قىزىل ىرىمشىك, سارى ماي, ۋىز سىندى ءداستۇرلى تاعامدارىمەن تولتىرىپ, ناۋرىز كوجەسىن دايىنداپ, تابالدىرىقتان اتتاعان ءار كىسىنى جىلى جۇزبەن قارسى الادى. كورىسۋگە كەلگەن جاندارعا ەرەكشە ءىلتيپات كورسەتىپ, تورگە شىعارادى, اقادال اس ۇسىنادى.
ءدال وسى كۇنى ءار ادام وزىنەن جاسى ۇلكەن كىسىلەردىڭ شاڭىراعىنا كىرىپ, امانداسىپ, كورىسەدى. بارعان ۇيىنە ء«بىر جاسىڭىزبەن!» دەپ ەنىپ, جاڭا جىلعا امان-ەسەن اياق باسقان جورا-جولداس, تۋعان-تۋىسقاندارىن قۇتتىقتايدى. ءبىر-بىرىنە دەگەن وكپە-رەنىشتەرى بولسا, كەشىرىسەدى, اماندىق-ساۋلىق تىلەسەدى. سونداي-اق ءار وتباسى ءوز كورشىلەرىمەن كورىسەدى. بۇل كۇنى ءار ادام مىندەتتى تۇردە ءۇش ءۇيدىڭ ەسىگىن اشۋى كەرەك, ياعني تۇسكە دەيىن ءۇش ۇيگە كىرىپ, كورىسىپ ۇلگەرۋى ءتيىس. ءبىر ەرەكشەلىگى – «كورىسۋ» ءبىر كۇنمەن شەكتەلەتىن مەرەكە ەمەس, ول ناۋرىزدىڭ 14-ىنەن باستالىپ, ايدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسا بەرەدى.
ايدىڭ ون ءتورتى نەگە تاڭدالدى ەكەن؟ ءبىز «جىل» دەپ جەردىڭ كۇندى اينالۋىن, «اي» دەپ ايدىڭ جەردى اينالۋىن, تاۋلىك دەپ جەردىڭ ءوز ءوسىن اينالۋىن ايتامىز. جەردىڭ كۇندى اينالۋى – 365 تاۋلىك 5 ساعات 54 مينۋت بولسا, ايدىڭ جەردى اينالۋى – 29 تاۋلىك 11 ساعات 49 مينۋت, ال جەردىڭ ءوز ءوسىن اينالۋى – 23 ساعات 56 مينۋت 4 سەكۋند. بۇل تسيفرلاردىڭ استارىندا ءبىز ويلاعانداي جىلدىڭ ءدال 365 كۇن, ايدىڭ ءدال 30 كۇن, تاۋلىكتىڭ ءدال 24 ساعاتتان تۇرمايتىندىعىن ۇعىنۋعا بولادى.
«ناۋرىز» نەگە «امال» مەرەكەسى دەپ اتالعان؟ بۇرىنعى قاريالار 22 ناۋرىزدى «قىزىلباستىڭ ناۋرىزى» دەيدى ەكەن (قىزىلباس – يران, بۇرىنعى پارسى ەلىنىڭ قازىرگى اتاۋى). قازاق حالقى ناۋرىز دەمەي – امال دەگەن. قازىرگى كۇنى 14 ناۋرىزدا ەلىمىزدىڭ باتىس ءوڭىرى عانا ۇلىس كۇنىن كەڭىنەن اتاپ وتەدى. ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرىندە بۇل ءداستۇر ۇمىتىلعان. ايتپەسە, كۇللى قازاق كۇنى كەشەگە دەيىن امال مەرەكەسىندە كورىسۋ سالتىن جاساپ كەلگەن دەگەن دەرەك بار.
شىعىس ەلدەرىنىڭ ءشامسي كۇنتىزبەسى بويىنشا, ناۋرىزدىڭ باستالۋى حامال – امال ايىنىڭ 1 جۇلدىزى بولىپ ەسەپتەلەدى. «حامال» – توقتى شوقجۇلدىزىنىڭ ەسكى پارسىشا اتاۋى. كۇن مەن ءتۇن تەڭەلىپ, امال كىرگەن ساتتە توقتى شوقجۇلدىزى تۋادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ قازاق بۇل كۇندى «ناۋرىز» دەمەي «امال» دەگەن.
بۇل قازىرگى كۇنتىزبە بويىنشا 14 ناۋرىزعا سايكەس كەلەدى. «كورىسۋدىڭ» ەكىنشى اتاۋى «امال» بولۋىنىڭ سىرى وسىندا جاتسا كەرەك. ال «كورىسۋ» دەپ اتالىپ كەتۋى وسى «امال» مەرەكەسىندە جاسالاتىن باستى سالت – كوپتەن كورمەگەن ءبىر-بىرىنە جاقىن ادامداردىڭ كەزدەسىپ, كورىسۋى, وكپە-رەنىشكە بايلانىستى بەت كورىسپەي جۇرگەن كىسىلەردىڭ كەشىرىسىپ, جۇزدەسۋىنەن تۋعان سالت.
ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وبلىستارىندا تەگىس, باتىس قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىنىڭ كەي بولىگىندە اتالىپ وتىلەتىن بۇل مەرەكەنى كورشىلەس رەسەيدىڭ استراحان, ساراتوۆ, ورىنبور ولكەسىندەگى قازاقتار دا, قاراقالپاقستاننىڭ قازاقتار كوپ قونىستانعان وڭىرلەرى دە تويلايدى. بۇل كۇندى وڭتۇستىك وڭىرلەردە «سامارقاننىڭ كوك تاسى ەرىگەن كۇن» دەيدى. شىعىستا جانە ورتالىق قازاقستاندا مۇنى وتامالى دەيدى, جەتىسۋدا كوكەك دەيدى. جالپى, قالىڭ قازاققا ەڭ كوپ تاراعان اتاۋى – وتامالى.
اي مەن ۇركەردiڭ قيىلىسىپ ءوتۋiن كوشپەلi قازاق جۇرتى ەجەلدەن بەرى «توعىس» دەپ اتاعان. قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى مۇحتار ماعاۋيننىڭ شىعارماسىندا: «شۋ بويىنداعى ءتوpت حالىقتىڭ توعىسىندا جەڭiسiنە جول اشقان» دەگەن سوزدەر بار. حالىق سەنىمىندە توعىس – ناۋرىز ايىنىڭ 14-ءى مەن 15-ءى كۇندەرi كەلەدى. قازاقتىڭ ىرىمى بويىنشا, توعىستىڭ الدىنداعى قىستا قويدىڭ قۇمالاعى قالىڭ قارعا باتسا, جاقسىلىققا جورىپ, ىرىستى جىل بولادى دەپ جورامالدايدى ەكەن.
ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى ەڭبەگىندە قازاقتا «سەگىز كۇندىك ناۋرىزناما وتەتىنى» جازىلعان (ەسكىشە 1-8 ناۋرىز, قازىرگى كۇنتىزبەدە 14-21 ناۋرىز ارالىعى).
ناۋرىز ايىنداعى «كورىسۋ» ءراسىمى تۋرالى تاريحشى, ەتنولوگ جامبىل ارتىقباەۆ بىلاي دەيدى: «كورىسۋ» – قازاقتىڭ ناۋرىز مەيرامىنىڭ نەگىزگى سالتىنىڭ ءبىرى. سوۆەت زامانىندا ابدەن ۇمىتىلىپ بارىپ, جاڭا جاندانىپ جاتىر. قازاققا قىس مەزگىلى قاشاندا اۋىر بولعان, ءتىپتى ەرتەدە تۇگەلگە جۋىق سىردىڭ بويىنان باستاپ جيدەلى بايسىنعا دەيىنگى ايماقتا قىستاپ وتىرعاندا دا قينالسا كەرەك. سەبەبى قىس قىتىمىر بولىپ جاتسا مال اشىعادى, كەيدە كوكتەمگە قاراي جاڭبىر ەرتە جاۋىپ, نە قار ەرىپ بارىپ قايتا قاتىپ جۇت باستالىپ كەتەدى... وسىنداي قيىندىقتاردان شىققاننان كەيىن ناۋرىزدى قازاق قۋانىپ قارسى الماعاندا كىم قارسى الادى؟ ناۋرىزعا قازاق قۋانباعاندا كىم قۋانادى؟ كورىسۋ دە وسىعان بايلانىستى شىققان. قىس بويى ءبىر-ءبىرىنىڭ ءولى-ءتىرىسىن بىلە الماي ساعىنعان ەلدىڭ جاسايتىن جورالعىسى. ءبىر-ءبىرىن قۇشاقتاپ, كەيدە ولگەندەرىن جوقتاپ, كەيدە ءتىرى قالعانىنا شۇكىرلىك ايتىپ كورىسەدى. قازاقتىڭ اڭگىمەلەرى ناۋرىزدى نۇق پايعامباردىڭ زامانىمەن بايلانىستىرادى. جەر بەتىن توپان سۋ باسقان وقيعا وقىرماننىڭ بارىنە دە بەلگىلى. نۇقتىڭ جانىندا قۇدايعا سەنگەن سەكسەن ادام بار, ءۇش ۇل, ءۇش كەلىنى بار التى اي ون كۇن سۋ بەتىندە قالقىپ ءجۇرىپ, ولدىك-تالدىق دەگەندە قازىعۇرت تاۋىنىڭ ۇشار باسىنا توقتاپتى دەيدى. بىرەۋى اتا-اناسىنان, بىرەۋى بالاسىنان ايىرىلعان, ۋايىم-قايعى باسقان ەل وسى جەردە جان شاقىرىپتى. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى نۇقتىڭ اڭگىمەسىن بايانداي كەلە «كەمەنىڭ قازىعۇرتتىڭ باسىنا توقتاعان كۇنى قاسيەتتى مۇحارام ايىنىڭ ونى ەكەن, جۇلدىز ەسەبىمەن ساناعاندا كۇننىڭ حامالدىڭ ءبىرىنشى ۋاجىبىنە كىرگەن كۇنى» دەيدى. ارابتىڭ كالەندارى اي ەسەبىنە نەگىزدەلگەننەن كەيىن ىلعي دا وزگەرىپ وتىرادى, دەگەنمەن مۇحارام ايى ولاردا قاسيەتتى اي, جىلدىڭ باسى دەپ قۇرمەتكە يە, ال جۇلدىز ەسەبىمەن ساناساق حامال قازىرگى ۋاقىتتا توقتى اتالادى جانە مارتقا سايكەسەدى. وسى سەبەپتى قازاق جەرىنىڭ باتىس ايماقتارىندا ناۋرىزدى «امال مەرەكەسى» دەپ تە اتايدى, «امال» دەگەنى «حامالدان» شىعادى».
قازاق حالقىنىڭ وزىنە ءتان سالت-داستۇرلەرى جەتكىلىكتى. بىراق ءبىز سول سالت-ءداستۇردى قانشالىقتى ساقتاپ ءجۇرمىز؟ مىسالى, «ساۋكەلە كيگىزۋ» دەگەن سالت بار ەدى. كەنەسارى حاننىڭ اعاسى سارجان تورە كىشى جۇزدەگى بايساقال بايدىڭ قىزىنىڭ ساۋكەلەسىن بەس ءجۇز بايتالعا باعالاعان. ۇلت جاناشىرى وزبەكالى جانىبەكوۆ ءوز قولىمەن ساۋكەلە تىككەن.
«ات تەرگەۋ» دەگەن جاقسى ءداستۇر بار ەدى. ۇلتتىق بولمىس بويىنشا ايەلدەر اتاسىنا, قايناعاسىنا, قاينىسىنا, قايىن سىڭلىسىنە اتىن اتاماۋ ءۇشىن قوسىمشا ات قويادى. جەڭگەلەرىمىز اتىمىزدى اتاماي, وزىنە ۇنايتىن ات قوياتىن. ادامدى سىيلاۋدىڭ ءبىر ۇلگىسى. قازىر وسى جوعالدى. بادىرايتىپ اتىن اتاۋ ۇردىسكە ەندى.
«اراشا ءتۇسۋ» – داۋلاسقان, جانجالداسقان ادامدارعا باسۋ ايتىپ اجىراتۋ, ساباسىنا ءتۇسىرۋ. بۇرىندارى مۇنداي جانجالدا اۋىلدىڭ, ەلدىڭ ابىرويلى ابىزى «اراشا! اراشا!» دەپ ايقايلاپ, وت شىققالى تۇرعان ورتاعا بارىپ, اعايىنعا اراشا تۇسكەن. قازىر اعايىنعا اراشا تۇسەر ادامدى تاپپايسىز...
قالىڭ مال, قۇيرىق باۋىر اساتۋ, كيىت كيگىزۋ دەگەن سالت-ءداستۇر عانا ساقتالىپ, كوبىسى ۇمىتىلدى. كۇيەۋگە قاتىستى ۇرىن كەلۋ, ەسىك اشار, ەنتىكپە, بالدىز كورىمدىك, كۇيەۋ تاباق, سۇتاقى, جىگىت تۇيە, اتبايلار, بوساعا اتتار, ساۋكەلە, بايعازى, جەڭگەتاي, شىمىلدىق بايلار, وتاۋ جابار, كەرەگە كوتەرەر, ۋىق شانشار, تۇندىك جابار, ۇزىك جابار, تۋىرلىق جابار, مويىن تاستاۋ, ءىلۋ, قىز قاشار, شاشۋ, قىز كوتەرەر, ارقا جاتار, قالىڭدىق ويناۋ, قول ۇستاتار, شاش سيپاتار, كورپە قيمىلداتار, يت ىرىلداتار, «كەمپىر ءولدى», باقان سالار, كۇيەۋ اتتاندىرار دەگەن سالت-ءداستۇر تەك كىتاپتا قالدى.
«قۇدالىق بەلگىسى – كيىت, قونىس بەلگىسى – بەيىت», «قالىڭسىز قىز بولسا دا, كادەسىز قىز بولمايدى» دەگەن سوزدەر اراگىدىك ايتىلاتىن بولدى. ءتىپتى ەسىك-ءتور كورسەتۋ دەگەن ءداستۇر مۇلدەم بۇزىلدى. قازىر قىز بەرگەن جاق قۇدا شاقىرىلماي-اق قۇدالارىن تورگە شىعاراتىن بولدى... قۇدالىق كافەدە وتەتىن بولدى... قۇداسىنىڭ ءۇيىن كورمەگەندەر دە ءجۇر...
«سالت-ءداستۇرىن ەل بۇزباس, ۋادە – سەرتىن ەر بۇزباس», «التى جىل اش بولساڭ دا, اتاڭنىڭ سالتىن ۇمىتپا», «انت بۇزعان وڭبايدى, سالت بۇزعان سورلايدى», «سانالى ەل سالتىن ساقتار» دەپتى قازاق. ال ءبىز ءبارىن بۇزىپ جاتىرمىز...
سالت-ءداستۇر – ۇلت ءۇشىن ءومىر ءسۇرۋ زاڭى. قازاق بولۋدىڭ ءبىر جولى. حالىق ونى بۇلجىتپاي ورىندايتىن بولعان. قازاقتىڭ سالتى مەن ءداستۇرىن قۇرمەتتەمەگەن, ساقتاماعان ادامدارعا ايىپپۇل سالىپ, جازالاپ تا وتىرعان.
سالت-ءداستۇر – مادەنيەت. ۇلت بايلىعى. قازىر ءبىز تاۋەلسىز ەل بولدىق. بۇكىل قازاقستان حالقى قازاق مادەنيەتى شەڭبەرىندە ءومىر ءسۇرۋى قاجەت. سول ءۇشىن دە ءوز قۇندىلىقتارىمىزدى قادىرلەي بىلگەنىمىز ءجون.
توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي تۇيىنىنە كەلسەك, سامارقاننىڭ كوك تاسى ەريتىن, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلەتىن ناۋرىز ايىنداعى بۇكىل تۇركى جۇرتىنىڭ ورتاق مەيرامى – جىل باسى, جاڭا جىلىمىز, ۇلتتىق مەرەكەمىز – امال نەمەسە كورىسۋ مەرەكەسىن جالپىۇلتتىق جانە جالپىقازاقتىق مەيرام رەتىندە جاپپاي اتاپ ءوتۋدىڭ ۋاقىتى جەتكەندەي!
نۇرتورە ءجۇسىپ,
سەناتور
