– قوردايدا بولعان وقيعا حالقىمىزدى ءدۇر سىلكىندىردى, بۇكىل الەمدى ەلەڭ ەتكىزدى. شىنى كەرەك, بۇل جانجال مەملەكەتىمىزگە, ەلىمىزگە نۇقسان كەلتىردى. ابىرويىمىزعا زيانى ءتيدى. ەندى تۇتاس ۇلت بولىپ وسىنداي تەرىس تاجىريبەدەن ساباق الۋىمىز كەرەك. ەڭ الدىمەن, كەلەشەكتە مۇنداي قاسىرەتتى بولدىرماۋ ءۇشىن ءتيىستى شارا قولدانۋىمىز قاجەت, – دەپ اتاپ ءوتتى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قوردايلىقتارعا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ الەم جۇرتشىلىعىنا بەدەلدى, ابىرويلى, قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەل رەتىندە تانىلعانىن ايتا كەلە, ەندىگى مىندەت – وسى جەتىستىكتەردى ساقتاپ قالۋ, ونى بارىنشا ارتتىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت جامبىل وبلىسىنىڭ جاڭا باسشىلىعىنىڭ الدىنا ايماقتىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىن تەجەيتىن كەدەرگىلەردى جويىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىراتىن شارالار قابىلداۋ مىندەتىن قويدى.
– قاقتىعىس بولعان جەردە ەشقاشان, ەشقانداي دامۋ بولمايدى. بۇل – زاڭدىلىق. وكىنىشكە قاراي, وبلىس باسشىلارى بۇل زاڭدىلىقتى دۇرىس تۇسىنگەن جوق. سوندىقتان وبلىس باسشىلارى, سونىڭ ىشىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى تولىعىمەن اۋىستىرىلدى, قىزمەتكەرلەر جۇمىستان بوساتىلدى. جاڭا باسشىلار تاعايىندالدى. سولاردىڭ اراسىندا بەردىبەك ساپارباەۆ بار. بۇل ازاماتتى جاقسى تانيسىزدار. تاجىريبەسى مول مەملەكەتتىك قىزمەتشى. ونىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات – تۇراقسىزدىققا تۇرتكى بولاتىن جاعدايلاردى تۇبەگەيلى جويۋ جانە ءوڭىردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرۋ, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنت تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قازاق حالقى شىن مانىندەگى مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتقا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىنەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعان اۋىل اقساقالدارى وسى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىپ, ەلدەگى بەرەكە-بىرلىكتى نىعايتىپ, جاستارىمىزعا دۇرىس جول كورسەتىپ, تاربيە بەرۋى كەرەكتىگى دە ايتىلدى.
– ءتول حالقىمىزدىڭ شىنايى قاسيەتتەرى, بولمىسى قانداي بولۋى كەرەك؟ بۇل, ەڭ الدىمەن, كەڭشىلىك, جومارتتىق, جايساڭدىق, جاسامپازدىق دەگەن ءسوز. بءىز باسقا ۇلتتارعا, وزگە ەلدەرگە ونەگە, ۇلگى كورسەتۋىمىز كەرەك. قازاق حالقى بەيقام, جالقاۋ, ەرىنشەك, ونىڭ قولىنان ەشقانداي جۇمىس كەلمەيدى دەگەن جاعىمسىز اڭگىمەلەردى دوعارۋ قاجەت. بىراق وسىنداي تەرىس ءپىكىرلەردى توقتاتۋ ءۇشىن ءوزىمىزدىڭەڭبەكقورلىعىمىزدى كورسەتۋىمىز كەرەك, – دەپ مەملەكەت باسشىسى اقساقالداردى ۇرپاق تاربيەسىندە بەلسەندىلىك تانىتۋعا شاقىردى. سونداي-اق, پرەزيدەنت تەرگەۋ جۇمىستارى زاڭعا سايكەس جۇرگىزىلەتىنىن, زاڭ الدىندا ءبارى تەڭ ەكەنىن ايتىپ, قوردايداعى جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەردىڭ پارا الۋ جانە شەكارا ارقىلى زاڭسىز ساۋدا جاساۋ ماسەلەلەرىن شەشۋدى تاپسىردى.
– اۋداندا ءبىر توپ ادام بەلسەندى تۇردە كونتراباندامەن اينالىسىپ جۇرگەن. بۇل – بەلگىلى نارسە. وسى ىسكە باسقا توپ تا قاتىسقىسى كەلگەن. ءبىر سوزبەن ايتساق, زاڭسىز تابىس كوزى ءۇشىن ەكى قىلمىستىق توپتىڭ اراسىندا تەكەتىرەس پايدا بولعان. بۇل تەكەتىرەس سالدارىنان كوپ ادام زارداپ شەكتى. 11 ادام قازا تاپتى. ونى اشىق ايتۋ كەرەك. ەندى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات – بارلىق قىلمىسكەرلەردى ۇلتىنا قاراماي, زاڭعا سايكەس جازاعا تارتۋ. ونسىز ەلىمىزدە ءتارتىپ بولمايدى, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق, كەزدەسۋدە قورداي اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ابدىبەك سەيىلحانوۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى تولە سۇگىرباي ءسوز سويلەپ, اۋدانداعى الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندە ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
– ۇلتارالىق تاتۋلىق – ءبىزدىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعىمىز. سوندىقتان وعان سىزات تۇسىرمەءۋىمىز كەرەك, – دەپ قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىندى قورىتىندىلادى.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاراكەمەر اۋىلىنىڭ سپورت كەشەنىنە بارىپ, جاس سپورتشىلاردىڭ جاتتىعۋ بارىسىن كوردى. بولاشاق سپورتشىلارعا تابىس تىلەپ, ولارعا قاجەتتى دوپتار مەن بوكس قولعاپتارىن سىيعا تارتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قورداي اۋدانىنا جۇمىس ساپارىندا اۋدانداعى دۇنگەن دياسپورالارىنىڭ وكىلدەرىمەن دە كەزدەستى. كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى دوستىقتىڭ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ, سونداي-اق, بارلىق ەتنيكالىق توپتاردىڭ ورتاق وتانى بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى. ەلىمىز ءتۇرلى تاريحي جاعدايلارعا بايلانىستى, قيىن-قىستاۋ زاماندا ءماجبۇرلى تۇردە قازاق جەرىن پانالاپ كەلگەن حالىقتىڭ ءبارىن قۇشاق جايا قارسى العانىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى قورداي اۋدانىندا بولعان وقيعادان دۇرىس قورىتىندى شىعارۋ كەرەك ەكەنىن مالىمدەدى.
– بولعان قايعىلى وقيعا ارتتا قالۋى ءتيىس. الداعى ۋاقىتتا تاتۋ-ءتاتتى, تۇسىنىستىكتە بىرگە ءومىر سۇرەمىز. ءبىز بۇدان ساباق الۋىمىز كەرەك. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي جاعداي بولعان ەمەس. بۇل بيلىكتىڭ دە جىبەرگەن كەمشىلىگى. سوندىقتان مەن بىردەن وبلىس باسشىلىعىن, سونىڭ ىشىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جەتەكشىلەرىن دە اۋىستىردىم, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بەردىبەك ساپارباەۆ توراعالىق ەتەتىن ۇكىمەتتىك كوميسسيا بارلىق نىسانداردى قايتا قالپىنا كەلتىرىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋمەن اينالىساتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار, ايماقتاعى احۋال ءجىتى باقىلاۋدا بولاتىنىن جەتكىزدى.
پرەزيدەنت دۇنگەن دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, ولارعا جاستاردىڭ تاربيەسىنە باسا ءمان بەرىپ, ولاردى ءاربىر حالىقتىڭ مادەنيەتىنە, قازاق ءتىلى مەن قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىنە قۇرمەتپەن قاراۋعا شاقىردى.
– سىزدەردىڭ بالالارىڭىز قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋى كەرەك. سونداي-اق ورىس ءتىلى مەن ءوزىنىڭ انا ءتىلىن دە ءبىلۋى قاجەت. مەملەكەت سىزدەردىڭ مادەنيەتتەرىڭىز بەن داستۇرلەرىڭىزدى ساقتاپ, دامىتۋعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەدى. دەگەنمەن سىزدەر, اسىرەسە, اۋىلدا تۇراتىن ازاماتتار مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلگەندەرىڭىز اسا ماڭىزدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت جاستاردىڭ قورداي اۋدانىنداعى بىرنەشە اۋىلدا عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندە جۇمىس ىستەۋىنە مول مۇمكىندىك بار ەكەنىن جەتكىزدى.
– قازاقستان – بايتاق ءارى باي مەملەكەت. ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە قۇنارلى جەرلەر بار. ءبىز نەگە ءبىر جەردە عانا تۇراقتاۋىمىز كەرەك؟ بالالارىڭىزدى سولتۇستىككە, شىعىسقا قاراي جىبەرىڭىزدەر. سولتۇستىك, باتىس, وڭتۇستىك, شىعىستا سىزدەردىڭ بالالارىڭىزعا جۇمىس ىستەپ, اقشا تابۋعا مۇمكىندىك مول, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسى جۇرتشىلىقتى قايعىلى وقيعانىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋگە شاقىردى. وڭىردەگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جاڭا باسشىلىعىنا قوعامدىق ءتارتىپ پەن تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق, قىلمىستىڭ الدىن الۋ جونىندە مىندەت جۇكتەدى.
كەزدەسۋدە قورداي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى شيسىر دينلاسون كەزىندە قامقورلىق كورسەتكەن قازاق حالقىنا قوناقجايلىلىعى مەن مەيىرىمى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى. ەڭبەك ارداگەرى جەرگىلىكتى دۇنگەندەردىڭ بولعان وقيعاعا وكىنىش ءبىلدىرىپ, كەشىرىم سۇرايتىنىن ايتتى. سورتوبە اۋىلدىق مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى ەديك سۋلاروۆ جەرگىلىكتى بالالارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى, قازاقستان تاريحىن, قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن وقىتۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراكەمەر, ماسانشى جانە سورتوبە اۋىلدارىنداعى قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتەتىن ارنايى جەدەل ارەكەت ەتۋ جاساعىنىڭ جاۋىنگەرلەرىمەن, ۇلتتىق گۆارديانىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرىمەن اڭگىمەلەستى.
جامبىل وبلىسى
