«بانك سەكتورى مەن جالپى قارجى نارىعىنداعى جاڭا تەحنولوگيالار جەدەل قارجى اۋدارۋ مەن ونلاين تولەمدەرمەن شەكتەلمەيدى. قارجىلىق تەحنولوگيا وسى سالاداعى ۇيىمداردىڭ ىشكى مەنەدجمەنتىنەن باستاپ كۇردەلى پايىزداردى ء«تيىمدى» ەسەپتەۋ مەن زاڭسىز الىمدار مەن كوميسسيالاردى جاسىرىن ەسەپتەۋدە دە پروگرەسسيۆ قۇرال. دەي تۇرعانمەن, اسىرەسە, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى جەكە تۇلعالار سانالاتىن قازاقستاندا بانكتەردىڭ قارجىلىق تەحنولوگيالارداعى يننوۆاتسيالىلىعى قاراپايىم ازاماتتار ءۇشىن ۇسىنىلعان وزىق تاسىلدەر ارقىلى باعالانادى. بۇل دەگەنىڭىز جوعارىدا اتالعان جەدەل قارجى اۋدارۋ مەن ونلاين ساۋداعا بارىنشا بەيمدىلىگى.
پروگرەسسيۆ بانكتەردىڭ تاعدىرى
قازاقستاندا ونلاين بانكينگتى 2010 جىلداردىڭ باسىندا العاش بولىپ ەنگىزگەن ۇيىمداردىڭ ءبىرى قازكوم بانكى ەدى. Homebank قوسىمشاسى ارقىلى اقشانى ۆاليۋتالىق كونۆەرتاتسيا مەن قىزمەت پەن تاۋار اقىسىن ونلاين اۋدارۋدى دا العاش وسى بانك باستادى. الايدا, بۇل قىزمەت كوپشىلىك اراسىندا تانىمال بولا قويمادى. ونىڭ وزىندىك بىرنەشە سەبەبى بار. بىرىنشىدەن, حالىقتىڭ ول كەزدەگى تەحنولوگيالىق ساۋاتى قازىرگىدەن تومەن بولعان. ونلاين ساۋدا تۇگىلى جۇرت دۇكەندەگى تەرمينالعا بانك كارتاسىمەن تولەم جاساۋعا جۇرەكسەندى. سەبەبى كەز كەلگەن نارىقتا العاش كەلگەن قىزمەتكە قارسى پايدا بولاتىن سەنىمسىزدىك رەاكتسياسى ەدى. ارينە, قازكومنىڭ بۇل ءونىمىنىڭ يگىلىگىن كورە العاندار دا بولدى. بىراق ولار قالىڭ بۇقاراعا قاراعاندا كوزى اشىق ازاماتتار ەدى. كەز كەلگەن ەلدە ونداي پروگرەسسيۆ ازاماتتاردىڭ ۇلەسى از بولاتىنىن ەسكەرسەك, Homebank-ءتىڭ كوپشىلىككە تاراماعانى زاڭدى دا. ايتپەسە سول Homebank-ءتىڭ قىزمەتى مەن تيىمدىلىگى قازىرگى Kaspi Gold-تان ارتىق بولماسا كەم ەمەس ەدى. كەيىن قازكوم بانكىن حالىق بانكى جۇتىپ قويدى دا, Homebank تا حالىق بانكتىڭ مەنشىگىنە اينالىپ شىعا كەلدى. ال بيۋدجەت پەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى «ماجبۇرلەپ» ۇستاپ وتىرعان حالىق بانك ەلدەگى ەڭ كونسەرۆاتيۆتى قارجى ۇيىمدارىنىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى.
قارجىلىق تەحنولوگيا جاعىنان حالىققا ەڭ ءتيىمدى ءونىم ۇسىنعان بانكتەردىڭ تاعى ءبىرى استانا بانكى ەدى. وڭىرلەردى بىلاي قويعاندا الماتى مەن نۇر-سۇلتاندا ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا بولىمشەلەرى بار بۇل بانكتىڭ ونلاين قىزمەتتەرى وزگەلەردەن وق بويى وزىق تۇردى. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بىرقاتار كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور نىساندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن وزىنە تارتا العان جاس بانكتىڭ كەيىن قارجىلىق كورسەتكىشتەرىنەن شيكىلىك بايقالىپ, بيلىكتىڭ ەڭ جوعارى مىنبەرىنەن سىن ەستىپ, اقىرى جابىلىپ قالعانى ەسىمىزدە. قارجىلىق احۋالى شىنىمەن دە اناۋ ايتقانداي جاقسى بولماعانىمەن, بانكتىڭ ونىمدەرى نارىقتاعى ەڭ پروگرەسسيۆتى تەحنولوگيالار ەدى.
بۇلاردان كەيىن رەسەيدىڭ سبەربانكى, وتاندىق فورتە, جۋسان, تسەنتركرەديت بانكتەرى وڭتايلى قىزمەتتەر مەن قوسىمشالار شىعاردى. الايدا ولاردىڭ تۇتىنۋشىلار بازاسى مەن نارىق اياسى شەكتەۋلى بولعاندىقتان, كوپشىلىك ولاردىڭ ونىمدەرىنە بولا ءوز بانكتەرىن تاستاپ اۋىسا قويمايدى.
باي بانكتەردىڭ عانا قولى جەتەتىن ارتىقشىلىق
قازىرگى كەزدە قارجىلىق تەحنولوگيا جاعىنان ەڭ تانىمال بانك Kaspi بانكى. وزىق دەۋ ورىنسىز بولعاندىقتان, ادەيى ەڭ تانىمال دەپ وتىرمىز. ويتكەنى بۇل بانكتىڭ تۇتىنۋشىلارى نەگىزىنەن تومەنگى ورتا تاپ پەن ورتا تاپ ەكەنى انىق. ال قوعامدا ايلىق تابىسى ورتاشادان تومەن ازاماتتار ەكەنى انىق. تيىسىنشە بۇلار اتالعان بانكتىڭ تۇتىنۋشىلارى. بانكتىڭ ونىمدەرىنىڭ دە تانىمال بولاتىنى سوندىقتان. دايىن كليەنتتەر بازاسىنا ءوز ءونىمىن تىقپالاي قويادى. قوسىمشالارى مەن تەحنولوگيالارىن جارنامالاپ سىرتتان تۇتىنۋشى تارتۋعا مۇقتاج ەمەس. ءوز كەزەگىندە Kaspi Gold ارتىقشىلىقتارى حالىقا اراسىندا اۋىزدان اۋىزعا جارنامالانا بەرەدى.
رەسپۋبليكا بويىنشا 27 بانك تىركەلگەن بولسا, سونىڭ قاراپايىم حالىقپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىنىنىڭ سانى 10-عا جەتپەيدى. باسىم كوپشىلىگى بەلگىلى ءبىر بيزنەستىڭ نەمەسە الەۋمەتتىك توپتىڭ اياسىنان شىقپايدى. ناتيجەسىندە نارىقتا تىكەلەي باسەكەگە تۇسەتىن 7-8 بانك ءوزارا قارجىلىق تەحنولوگيالارىمەن ەمەس, نەسيە جانە دەپوزيت شارتتارى جانە پايىزدارىمەن جارىسادى. قارجىلىق تەحنولوگيا نارىعى ەكىنشى ورىنعا ىسىرىلىپ قالعان. سوندىقتان قازاقستاندىق بانك سەكتورىندا قارجىلىق تەحنولوگيا مەن يننوۆاتسيالىق ونىمدەر باي بانكتەردىڭ عانا قولى جەتەتىن ارتىقشىلىق بولىپ وتىر.
