ايماقتار • 27 اقپان، 2020

زاماناۋي كارىز جۇيەلەرى كەرەك

31 رەتكورسەتىلدى

قالالار مەن ءىرى ەلدى مەكەندەردە كارىز سۋىنىڭ قورشاعان ورتا مەن تۇرعىندار دەنساۋلىعىنا تيگىزەتىن زيانى از ەمەس. بۇعان جول بەرمەۋدىڭ باستى ءتاسىلى – كارىزدىك تازارتۋ قۇرىلعىلارىن (كتق) سالۋ. اقتوبە وڭىرىندە اتالعان ءىستىڭ قازىرگى جاي-كۇيى سىن كوتەرمەيدى.

 

سوڭعى 4-5 جىلدان بەرى شەشىمىن تاپپاي جۇرگەن ماسە­لە­نىڭ ءمانىسىن ەڭ الدىمەن اقتوبە قالاسىنان باستايىق. وب­لىس اكىمى وڭداسىن ورازالين بيىل 12 اقپاندا تۇرعىندارعا بەر­گەن ەسەبى كەزىندە اقتوبە قالا­سىن­داعى كتق جابدىعىنىڭ ەسكىرۋى­نە بايلانىستى ونى جاڭارتۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. وبلىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نە­گىز­­­دەمەسى ازىرلەنۋدە. ايتسە دە ءدال قازىر كتق-نى جاڭادان سا­لۋدى قارجىلاندىرۋ ماسە­لە­­سى تولىق شەشىمىن تاپ­پاعان سىڭايلى. ەسەپتىك جيىن كەزىندە ايتىلعانداي، بۇل تۇرعىدا از­ىر­گە ينۆەستورلارمەن كەلىس­سوز­­دەر جۇرگىزۋ عانا قولعا الىن­­عان.

تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆ «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات، ءبىر مۇددە، ءبىر بولاشاق» اتتى جول­داۋىندا اقتوبە قالاسى بولا­شاقتا ەلىمىزدەگى زاماناۋي ۋربا­نيزاتسيانىڭ ءىرى ورتا­لىق­تا­رى­نىڭ بىرىنە اينالاتىنىن اتاپ كو­ر­سەتكەنى ءمالىم. سونىمەن بىر­گە ۇكىمەتتىڭ «قر اۋماعىن ۇي­ىم­­داس­تىرۋ باس سىزباسىنىڭ نەگىزگى ەرە­جە­لەرى» تۋرالى قاۋ­لىسىنا جانە وڭىرلەردى دامى­تۋد­ىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باع­دار­لاماسىنا سايكەس اقتو­بە ەلىمىزدەگى ءبىرىنشى دەڭگەيدەگى حاب-قالالاردىڭ قاتارىنا كىرە­دى. اقتوبەنىڭ اگلومەراتسيا ورتا­لى­­عى ەكەنى دە ەلەۋلى جايت. كوشى-قون جيىلەپ، رەسۋرس­تار مەن كاپيتال، وزىق تەحنولوگيالار شوعىرلانعان بەلسەندى ەكو­نوميكالىق ورتالىق ءۇشىن زاما­ناۋي تالاپتارعا ساي كتق – باستى شارتتاردىڭ ءبىرى.

ءىرى ونەركاسىپتىك اۋداندار العا مەن حرومتاۋدان وزگە اۋماقتا كتق ماسەلەسى سەڭى سوگىل­مەگەن كۇيىندە تۇر دەۋگە ابدەن بولادى. اتاپ ايت­قان­دا، قوبدا، مۇعالجار، باي­عا­نين، تەمىر، مارتوك جانە ويىل اۋداندارىندا كتق-نىڭ جوق­تىعى وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتى جۇرگىزگەن تەكسەرۋلەر كەزىندە بەلگىلى بولدى. بارىنىڭ ءوزى توزىعى جەتىپ، پاي­دا­لانۋعا مۇلدەم جارامسىز كۇيگە ءتۇسىپتى. سونىڭ سالدارىنان اتال­عان اۋماقتاردا سارقىندى سۋلار تازارتىلماعان قالپىندا جەر بەتىنە توگىلگەن. مۇنداي جاعدايدا باك­تە­ريا­لىق ەلەمەنتتەر مەن حيميالىق قوس­­پا­لار قورشاعان ورتاعا، تۇر­عىندار دەن­ساۋلىعىنا زيان كەل­­تىرەتىنى تۇسىنىكتى. ونىڭ اياعى ءارتۇرلى دەرتكە اكەلىپ سوق­تىرماسىنا كىم كەپىل؟ سار­قىن­دى سۋ ارقىلى جەرۇستى جانە جەراستى تابيعي سۋ كوزدەرى، رەسۋرستار لاستانىپ، تۇتاستاي سۋ ەكوجۇيەسىنىڭ ءب ۇلىنۋ قاۋپىن تۋىنداتۋى مۇمكىن.

وبلىس اۋماعىندا الداعى ۋا­قىت­تا پايدا بولعان سارقىندى سۋلار­دى تازارتۋ ماسەلەسى شە­شى­مىن تاپپاعان جاع­دايدا تاعى ءبىر كۇردەلى ماسەلە تۋىنداماق. ياعني مۇنداي سەلقوستىق پەن ەن­جارلىقتىڭ سوڭى اۋىزسۋ تاپ­شىلىعىنىڭ پايدا بولۋى­نا اكەپ تىرەمەك. بۇل قاۋىپ قازىر­دىڭ وزىندە بايقالاتىنىن ەسكەرسەك، كتق-نى تەزى­رەك سالۋ ءىسىنىڭ الەۋ­مەتتىك ما­ڭى­زى ودان ءارى تەرەڭ­دەي تۇسەدى.

ارينە ماسكەۋ بىردەن تۇر­­عى­­زىلعان جوق دەگەندەي، مۇنداي قۇ­­رىل­عىلاردى ءبىر مەزگىلدە سالۋ ءارتۇرلى كەدەرگىلەرگە كەزىك­تى­رەر. سون­دىقتان دا ەكى-ءۇش جىل بۇرىن وبلىستىق ەكولو­گيا دەپارتامەنتى تاراپىنان ءبى­رىن­شى كەزەكتە ءوڭىردىڭ ەڭ ءىرى ەلدى مە­كەن­دەرى بادامشا، شالقار جانە شۇ­بارقۇدىقتا كارىزدىك تازالاۋ قۇرىلعىلارىن سالۋ جونىندە وبلىس اكىمدىگىنە ءتيىستى ۇسىنىستار تۇسكەن.

ساراپتامالىق سيپاتتاعى قا­تى­ناس قۇجاتىندا اتالعان ەلدى مە­كەن­دەردەگى حالىق سانى، ولار پايدا­لاناتىن سۋ مولشەرى مەن بولى­نەتىن كارىز سۋىنىڭ كولەمى ناقتى ەسەپتەلىپ كورسەتىلگەن. سوعان سايكەس 2017 جىلى بۇل ماسەلە كۇن تارتىبىنە قويىلعان. ءتىپتى دەپارتامەنت ۇسىنعان نە­گىز­­دەمەلەر سول كەزدەگى وبلىس اكى­مىنىڭ ورىنباسارى سەرىك تو­لەنبەرگەنوۆ پەن اۋماقتىق باس­قارمالار باسشىلارى تارا­پى­نان ءتيىستى قولداۋعا دا يە بو­لىپتى. ءسويتىپ وتىرىستا قا­رال­عان ماسەلە بويىنشا №30 سان­دى حاتتاما تۇزىلگەن. مۇنداي ۇسىنىستى دەپارتامەنت جەتەكشىلەرى 2018 جىلدىڭ 15 اقپانى كۇنى №01-05-6/405 ساندى قىزمەتتىك حات بويىنشا سول كەزدەگى وبلىستىق ەنەر­گەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي- كوم­مۋنالدىق شارۋاشىلىعى باس­قارماسىنىڭ باسشىسى اتىنا دا جولداعان ەكەن. ايتسە دە وڭىر­دەگى قۇزىرلى مەكەمەنىڭ ءبىرى وعان جاۋاپ قايتارماي ءۇنسىز قال­عان.

مىنە، وسىلايشا اقتوبە اي­ما­­­­عىن­دا الەۋمەتتىك جانە وندى­­­رىستىك ءوڭىردىڭ ءوزى تالاپ ەتىپ وتىرعان كارىزدىك-تازالاۋ قون­دىر­­عىلارى قۇرىلىسىن جۇر­گىزۋ ءىسى اياقسىز قالىپ كەلەدى. بۇل ماسەلەنىڭ كوتەرىلگەنىنە 4-5 جىل ۋاقىت وتسە دە ەشتەڭە وز­گەرگەن جوق، دانا ابايدىڭ سو­زى­مەن ايتقاندا «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس».

«ەشتەن كەش جاقسى» دەمەي مە حالقىمىز. سوندىقتان دا بۇ­گىندە ەل-جۇرت­تى تولعان­دى­رى­پ جۇرگەن ماسە­لەگە وبلىس باسشىسى وڭدا­سىن ورازا­لين قايتادان قوزعاۋ سالسا، ءىس ورنىنان جىلجىر ما ەدى؟!

اقتوبە

 

سوڭعى جاڭالىقتار

iPhone 12 Pro رەندەرى شىقتى

تەحنولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار