كەلەسى جىلى اۋعانستاننان كواليتسيا كۇشتەرى شىعارىلادى دەگەننەن بەرى, بۇل وسى ايماقتاعى كورشى ەلدەرگە قيىن بولادى-اۋ دەگەن اڭگىمە گۋلەپ تۇر. كەيدە ول ءتىپتى قورقىنىشتى دا سيپات الادى. كورشى ەلدەردىڭ باسىنا قاراتۇنەك ورنايتىنداي دا كورىنەدى.
كەلەسى جىلى اۋعانستاننان كواليتسيا كۇشتەرى شىعارىلادى دەگەننەن بەرى, بۇل وسى ايماقتاعى كورشى ەلدەرگە قيىن بولادى-اۋ دەگەن اڭگىمە گۋلەپ تۇر. كەيدە ول ءتىپتى قورقىنىشتى دا سيپات الادى. كورشى ەلدەردىڭ باسىنا قاراتۇنەك ورنايتىنداي دا كورىنەدى.
مۇنداي وي جۇيەسىنىڭ قيسىنى دا بار. تالاي جىلدان بەرى (13 جىل) باقايشاعىنا دەيىن قارۋلانعان اقش باستاعان ناتو ەلدەرىنىڭ كواليتسيالىق كۇشتەرى ءتارتىپ ورناتا الماعاندا, ەندى سولارمەن شايقاسقان كۇش, قولى بوساعان سوڭ, اينالاسىن جاپىرىپ كەتپەي مە دەيدى. ول قانداي كۇش؟ ناقتى وعان ەشكىم دە جاۋاپ بەرە المايدى. بۇل ەلدە بيلىك ءۇشىن كۇرەس ارقاشان ءجۇرىپ جاتادى. كواليتسيالىق كۇش بۇل شيەلەنىستىڭ جالپى بۇقارالىق سيپات الۋىنا, حالىقارالىق تەرروريزمنىڭ ءورىس الۋىنا جول بەرمەۋمەن شەكتەلدى.
ناتو كۇشتەرىنىڭ بۇل ەلدە كارزاي ۇكىمەتىن قولداۋ ارقىلى دەموكراتيالىق جۇيە ورناتا المايتىنى اۋەل باستان-اق ايقىن ەدى. ەل سونداي. تاليبتەردى قايتا تاربيەلەپ, ولاردان دەموكراتتار دايارلاۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنى كەزىندە ينتەرناتسيونالدىق بورىشىن وتەۋ ارقىلى ىرگەدە تۇرعان كسرو-دا جۇزەگە اسىرا الماعان.
وسى 13 جىلدا كواليتسيالىق كۇشتەر نە تىندىردى دەگەندە, اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي نارسە جوق. تەررورلىق توپتىڭ ورتالىعىن باسقا جاققا ىعىستىرعان شىعار. ەلدە ازاماتتىق سوعىستىڭ ورىستەۋىنە جول بەرمەدى دەۋگە دە بولار. ال وعان نەگىز قالاندى ما؟ بۇلار كەتكەننەن كەيىن قازىرگى بيلىكتەگىلەر مەن تاليبتەر اراسىندا بەيبىت قارىم-قاتىناس ورنايدى دەپ ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى.
ەندى نە بولادى؟ قورقىتۋشىلاردىڭ, ونى ارانداتۋشىلار دەسەك تە ءجون بولار, پايىمداۋىنشا, تاليبتەر قازىرگى ۇكىمەتتى وپ-وڭاي جەڭىپ, بيلىككە كەلەدى دە, وزدەرىنىڭ قارا نيەتىن جۇزەگە اسىرادى. اينالاسىنداعى ەلدەرگە دە سويقان سالادى-مىس. بۇدان ورتالىق ازياداعى ەلدەر, اسىرەسە, وعان شەكارالاس تاجىكستان, وزبەكستان جانە تۇركىمەنستان قاتتى زارداپ شەگەدى ەكەن. قىرعىزستان مەن قازاقستانعا دا وڭاي تيمەسە كەرەك. مۇنداي قورقىتۋعا ءبىراز جۇرت يلانادى. بۇل سياقتى جالعان اقپاراتتى تاراتۋ, جۇرتتى شوشىندىرۋ بۇل ەلدەرگە ءوز ىقپالىن جۇرگىزگىسى كەلەتىندەرگە كەرەك.
پاراساتتى وي قيسىنىنا ءجۇگىنگەندە, ءوزىنىڭ كۇنىن كورە الماي وتىرعان, ءبىر-بىرىمەن قىرىق پىشاق بولىپ, الىسىپ-ج ۇلىسىپ, قىرقىسىپ جاتقان ەل كىمگە قاۋىپ توندىرەدى؟ ولاردىڭ باسقالارعا تيىسۋگە شاماسى بار ما؟ باسقاسىن بىلاي قويعاندا, ونىڭ ەكونوميكالىق تا, اسكەري دە قاۋقارى جالعىز وزبەكستاننان ارتىق پا؟ ءتىپتى, سول كورشى ەلدەرگە باسىپ كىرگەندە, ولاردان نە تاپپاق؟
كواليتسيالىق كۇشتەر كەتكەن سوڭ, بۇل ەلدە ءوز ىشىندەگى جاعدايدى رەتتەۋ جاڭاشا سيپات الادى. باسقالارعا قاۋىپ توندىرمەك تۇگىلى, مۇنداعى ساياسي, اسكەري كۇشتەردىڭ ءوز جاعدايىن رەتتەۋ ءۇشىن باستارى قاتارى انىق. ەندى ەل تاعدىرى ءوز قولدارىنا تيگەن سوڭ, مۇنداعى ساياسي كۇشتەر ۇلتتىق كەلىسىم جولىن ىزدەستىرىپ, ىنتىماققا دا قولدارى جەتۋى مۇمكىن.
ءبارىبىر اۋعانستان بۇل ايماقتاعى شيەلەنىس ورتالىعى بولىپ قالا بەرەدى. ءالسىز ەلدە حالىقارالىق تەرروريزمنىڭ دە تامىر جاياتىنى بەلگىلى. ولاردىڭ ەسىرتكىدەن دە قۇتىلۋى قيىن. بۇل بۇرىننان قالىپتاسقان پروبلەما. اۋعانستان اگرەسسور, قۇبىجىق ەل ەمەس. كۇندەرىن ازەر كورىپ وتىرعان, باسقالارعا قول جايعان ەل. كواليتسيالىق كۇشتەر كەتكەن سوڭ دا, مۇندا ءبىر كۇش بيلىك تىزگىنىن ۇستايدى. كورشى ەلدەر ءۇشىن سولارمەن دۇرىس قارىم-قاتىناستا بولۋ – پاراساتتى ساياسات. بۇل ەلدەن قورقۋ ەمەس, وعان كومەك قولىن سوزۋ قاجەت. ءبىزدىڭ ەلىمىز ولاردىڭ جاستارىن وقىتىپ, يگىلىكتى ىسكە باردى. سونى جالعاستىرساق, ول ناعىز قايىرىمدىلىققا سايادى. بۇل – باسقالارعا دا ونەگە جول.
وداقتاستار دا جەر ءۇشىن جاعالاسادى
ۇلىبريتانيا مەن يسپانيا – ەۋرووداققا مۇشە ەلدەر. ءبىر-بىرىنە قولداۋ كورسەتۋگە مىندەتتى. سوڭعى ءبىر اپتا كولەمىندە ەۋروپانىڭ وسىناۋ جەتەكشى ەكى ەلىنىڭ اراسى كۇرت شيەلەنىسىپ كەتتى. بۇلار يسپانيانىڭ جەرورتا تەڭىزى جاعاسىندا ورنالاسقان ۇلىبريتانيا انكلاۆى گيبرالتارعا بايلانىستى داۋعا باردى.
تۋراسىن ايتقاندا, داۋ سول رەسمي تۇردە « ۇلىبريتانياعا تاۋەلدى اۋماق» اتالاتىن كولەمى 6,5 شارشى شاقىرىم عانا شاعىن ايماققا تالاستان تۋىپ وتىر. ءدال قازىر يسپان جاعى مۇنى قايتار دەپ اشىپ ايتىپ وتىرعان جوق, سول انكلاۆقا قاتىستى ءبىراز جاڭا تالاپتار ەنگىزدى. وعان اعىلشىن جاعى رەنىش ءبىلدىرىپ ۇلگەردى.
ماسەلەنىڭ ءمانىن تەرەڭىرەك ۇعۋ ءۇشىن ونىڭ تاريحىنا جۇگىنگەن ءجون. جەرورتا تەڭىزىنەن شىعا بەرىستەگى ەۋروپانىڭ ەڭ ءبىر تەڭىزدىك كۇرەجولىنا ورنالاسقان بۇل قالا-جارتاس – گيبرالتاردىڭ ستراتەگيالىق ءمانى بار. ول ءوز تاريحىندا تالاي ەلدىڭ يەلىگىنە كوشكەن. بۇرىندارى ارا