كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استانانىڭ «كورمە» ورتالىعىندا بولىپ, ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى كەشەنى مەن ونىڭ سيمۆولى بولاتىن نىشانعا جاريالانعان كونكۋرسقا تۇسكەن ەسكيز-جوبالارمەن تانىستى.
كونكۋرس ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 18 اقپانىندا جاريالانىپ, 18 شىلدەدە ەسكيز-جوبالاردى قابىلداۋ اياقتالعان بولاتىن. وعان الەمنىڭ ايتۋلى ارحيتەكتورلارى اراسىنان 20 ەلدىڭ 50 ساۋلەتشىسى ءوز جۇمىستارىن ۇسىنعان ەكەن. اتاپ وتەر بولساق, وندا قازاقستاننان باسقا اقش, اۆستريا, اۆستراليا, گەرمانيا, جاپونيا, يسپانيا, يتاليا, كانادا, قىتاي, نيدەرلاندى, كورەيا, نورۆەگيا, رەسەي, پورتۋگاليا, ۇلىبريتانيا, تۇركيا, تۋنيس, ۋكراينا جانە فرانتسيا ەلدەرىنىڭ ارحيتەكتورلارى باق سىناۋدا. ولاردىڭ اراسىندا استانا قالاسىن جوبالاۋدان ءساتتى تاجىريبە جيناقتاعان مانفرەدي نيكوللەتي («قازاقستان» كينوكونتسەرتتىك زالى), سەمبول كومپانياسى («حان شاتىر» وسو) جانە باسقالار بار. سونىمەن قاتار, بۇرىنعى ەكسپو كورمەلەرىنىڭ كەشەندەرىن جوبالاۋعا قاتىسقان ستەفانو بوەري (ميلان ەكسپو-2015), نانا ەرناندەس-گەتاشۆيلي (ساراگوسا ەكسپو-2008), GMP International SP ساۋلەت كومپانياسى (سان پاولو ەكسپو-2020), زاحا حاديد (ساراگوسا ەكسپو-2008 كورمەسىنىڭ كوپىرى) جانە تاعى باسقالارى بار.
«استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسى تالعات ەرمەگياەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, نوبايلىق جوبالاردىڭ سانى 48. قازىر حالىقارالىق تەحنيكالىق كەڭەس ساراپ جۇرگىزىپ جاتىر, ولار قىركۇيەك ايىنا دەيىن 10 جوبانى تاڭداپ الاتىن بولادى. بۇلار ءبىزدىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىنىڭ تالابىنا ساي بولۋعا ءتيىستى. قازاقستاندىق تالاپ: نىساننىڭ سىرتقى بەينەسىنىڭ سۇلۋلىعى عانا ەمەس, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ساقتالۋى, ۇنەمدىلىگى, بالامالىلىعى سياقتى ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق جۇمىستاردىڭ ارتىقشىلىعىنا ءمان بەرىلۋ بولاتىن, دەي كەلىپ توراعا تەحنيكالىق كەڭەستىڭ قۇرامىن دا اتاپ بەردى. ونىڭ توراعاسى بەلگىلى ەكونوميست, اقش-تىڭ ەكونوميكالىق ءۇردىستەردى زەرتتەۋ قورىنىڭ پرەزيدەنتى دجەرەمي ريفكين ەكەن. ودان باسقا فراۋنگوفەر ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى ەيكە ۆەبەر (Eicke R. Weber), DNV KEMA كومپانياسىنىڭ كەڭەسشىسى مارسەل ۆولكەرتس (Marcel Volkerts), EFACEC كومپانياسىنىڭ وكىلى نۋنو دەلگادو (Nuno Delgado), ISQ ءبولىمىنىڭ كوممەرتسيالىق كەڭەسشىسى ماريو اگيام (Mario Aguiam), FAIA, LEED AP فيرماسىنان توماس كەرۆين (Thomas Kerwin), AIA, LEED كومپانياسىنان دوكتور دەنيس پاتريك و’ مەللي (Denis Patrick O’Malley) مۇشە بولىپ ەنگىزىلىپتى. قازاقستاندىقتار اراسىنان تەحنيكالىق كەڭەستىڭ قۇرامىنا ماسكەۋدەگى حالىقارالىق ساۋلەت اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى, «استانا ارحيتەكتۋرنايا سيمفونيا ستەپي» كىتابىنىڭ اۆتورى امانجول چەكاناەۆ, «استاناگورپروەكت» جشس ديرەكتورى, «دۋمان» ويىن-ساۋىق ورتالىعى مەن «قازاقستان» كينوكونتسەرتتىك زالىنىڭ اۆتورى الياسقار كەنجەتاەۆ, حالىقارالىق ساۋلەت اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى ساعىندىق جانبولاتوۆ, استانا قالاسىنىڭ باس ساۋلەتشىسى ۆيتالي سيلەتسكي, «استانا ەكسپو-2017» ۇق» اق ساۋلەت جانە ديزاين دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى قانات مۇقاشەۆ, «استانا ەكسپو-2017» ۇق» اق باسقارما توراعاسىنىڭ قۇرىلىس جونىندەگى كەڭەسشىسى قاناعات تىلەمىسوۆ جانە BA, MArch جوبالارىنىڭ اۆتورى, «استانا ەكسپو-2017» ۇق» اق باس ساۋلەتشىسى ايدار مارات ەنگىزىلىپتى. جەڭگەن جوبانىڭ يەسى 150 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ جۇلدەنى قانجىعاسىنا بوكتەرەتىن بولادى.
بارلىق جوبانىڭ اسەم بەزەندىرىلگەن نوبايلارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان ەل باسشىلارىنا تانىستىرىلدى. ولاردى اسىقپاي ارالاپ شىققان مەملەكەت باسشىسى شاعىن وتىرىس وتكىزىپ, ەڭ ۇزدىك جوبانىڭ تاڭدالۋىن ءتيىستى باسشىلاردان تالاپ ەتتى.
– الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرى اراسىنان ءبىزدىڭ ەلىمىز كورمەنى وتكىزۋ قۇقىعىن جەڭىپ الدى. كەشەن استاناداعى جانە بۇكىل قازاقستانداعى اۋقىمدى نىسانداردىڭ بىرىنە اينالادى. وسىعان بايلانىستى ءتۇرلى جوبالاردى قاراستىرۋ كەرەك. ءبىز كونكۋرسقا قاتىسقان قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك بارلىق ارحيتەكتورلارعا, ۇزدىك جوبالاردى تاڭداپ الاتىن كوميسسيا مۇشەلەرىنە العىس ايتامىز. كورمە وتكەننەن كەيىن قۇرىلىستاردى, سونىڭ ىشىندە تۇرعىن ۇيلەردى, قىزمەت كەڭسەلەرىن, ساۋدا عيماراتتارىن, عىلىمي زەرتحانالاردى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى تاڭداۋ قورىتىندىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. – ءبىزدىڭ كورمەنىڭ تاقىرىبى ءاربىر قۇرىلىستا ەنەرگيانىڭ بالامالى كوزدەرىن پايدالانۋ, جىلۋمەن جانە سۋمەن دەربەس قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىراتىن «جاسىل ەكونوميكامەن» تىعىز بايلانىستى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار, مەمل ەكەت باسشىسى «جاسىل ورام» جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىمەن جانە جوبالىق ۇلگىسىمەن تانىستى. الاڭى 100 گەكتارداي بولاتىن «جاسىل ورام» اۋماعىندا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىق, تۇرعىن ۇيلەر اۋدانى, ساياباقتار مەن مادەنيەت نىساندارىن ورنالاستىرۋ جوسپارلانۋدا. وسى ورايدا بۇكىل قۇرىلىستا ەنەرگيا تيىمدىلىگى سالاسىنداعى جاڭا ازىرلەمەلەر قولدانىلاتىن بولادى.
وتىرىس قورىتىندىسىندا ەلباسى ءبىر اي ىشىندە كونكۋرس ناتيجەسىن شىعارۋ جانە ەكسپو-2017 كورمە كەشەنى ءۇشىن نەگىز بولا الاتىن ەسكيز-يدەيانى انىقتاۋ جونىندە بىرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
ال بۇگىننەن باستاپ 16 تامىزعا دەيىن «كورمە» ورتالىعى استانالىقتار مەن شاھار قوناقتارىنا ەسىگىن ايقارا اشىپ, ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمە كەشەنى مەن ونىڭ سيمۆولى بولۋعا لايىقتى نىساننىڭ ۇسىنىلعان جوبالارىن تاماشالاۋعا شاقىرادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
-----------------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
